زعیم

معرف

نقاش معاصر ترك.
متن

زعيم، تورگوت[۱] ، نقاش معاصر ترك. در ۱۳۲۴ (۱۲۸۴ش)/ ۱۹۰۶ در استانبول زاده شد. تحصيلاتش را ابتدا در دانشكده سنژوزف[۲] در قاضىكوى[۳] آغاز كرد و سپس در دانشكده فرانسوى ادامه داد، اما بهسبب اشغال استانبول در جنگ جهانى اول (۱۹۱۴ـ۱۹۱۸) آن را نيمهكاره رها كرد. نقاشى را ابتدا نزد ابراهيم چاللى[۴] ، از پيشگامان نقاشى مدرن در تركيه، فراگرفت، اما مشوق اصلى او در نقاشى دايىاش، محمد فؤاد[۵] ، بود كه نقاشى را در ايتاليا آموخته بود (اوزكارتال[۶] و ديگلر[۷] ، ص ۱۱۸ـ۱۱۹؛ نيز  >فرهنگ هنر<[۸] ، ذيل"allâ, Ibrahim´"). زعيم براى تحصيل در رشته نقاشى به دانشكده هنرهاى زيباى[۹] استانبول رفت. شيوه آموزش دانشگاهى بر مبناى شيوه آموزش مدرسه هنرهاى زيباى پاريس در قرن دوازدهم/ هجدهم (نوعى كلاسيكگرايى سختگيرانه) بود، كه زعيم چندان با آن سازگار نشد. در همين سالها، جريانى در نقاشى دانشگاهى تركيه آغاز گرديد كه سبب فزونى علاقه و توجه هنرمندان به نقاشى آناطولى (نگارگرى سنّتى و بومى تركيه) و ارزشهاى آن شد. اين جريانات، در كنار چالشهاى وى با نظام دانشگاهى، شخصيت هنرى زعيم را شكل داد (اوزكارتال و ديگلر، ص ۱۱۹). زعيم، همانند بسيارى از دانشجويان، پس از فارغالتحصيلى براى ادامه تحصيل به فرانسه و آلمان رفت و پس از فراغت از تحصيل در ۱۳۰۹ش/۱۹۳۰ روانه پاريس شد، اما چندهفتهاى بيش در آنجا دوام نياورد و به تركيه بازگشت و در شهر سيواس[۱۰] به نقاشى و تدريس پرداخت. چندى بعد به خدمت سربازى رفت و پس از آن در ۱۳۱۱ش/ ۱۹۳۲ ازدواج كرد و در آنكارا مستقر شد (همانجا؛ >فرهنگ هنر<، ذيل مادّه). وى در ۱۳۵۳ش/ ۱۹۷۴ در آنكارا درگذشت (>فرهنگ هنر<، همانجا). آثار زعيم نخستين بار در كنار آثار نقاشان «گروه دى»[۱۱] به نمايش گذاشته شد. اين گروه در ۱۳۱۲ش/۱۹۳۳ در استانبول شكل گرفت و اعضاى آن از فارغالتحصيلان دانشگاه و از پيشگامان نقاشى مدرن تركيه بودند. پس از آن، آثار زعيم در  نمايشگاههاى گروهى در استانبول و آنكارا در كنار آثار هنرمندانى چون شرف آكديك[۱۲] ، رفيق اپيكمان[۱۳] ، على عونى چلبى[۱۴] و احمد زكى كوجاممى[۱۵] قرار گرفت و نام زعيم با نقاشى مدرن تركيه پيوند خورد. وى بعدها به «گروه دى» پيوست. نقاشان اين گروه مهمترين جريانات هنرى سده بيستم اروپا چون كوبيسم[۱۶] ، كانستراكتيويسم[۱۷] و اكسپرسيونيسم[۱۸] را وارد نقاشى معاصر تركيه كردند. گرچه زعيم عضو انجمن بود، مىكوشيد از آثار اروپايى و امريكايى تقليد صرف نكند. او در اين مسير عناصر بومى بيشترى را در كار خود وارد كرد و بر مضامين شرقى متمركز شد (اوزكارتال و ديگلر، ص ۱۲۱ـ۱۲۲؛ >فرهنگ هنر<، ذيل "Zaim, Turgut" و "Turkey.۲"). استفاده از رنگهاى گوناگون تخت و درخشان و قلمگيريهاى ساده اطراف شكلها (فيگور[۱۹] ها) انتخابى مناسب در پرداخت نقاشانه موضوعاتش بود كه با سادگى و صميميت زندگى روستايى هماهنگى كامل داشت. زعيم در آثارش به فرهنگ و رسوم عامه مردم پرداخت و آن را در بسترى از طبيعت منطقه آناطولى به تصوير كشيد. شيوه شخصى او در بهتصويركشيدن چشماندازهاى محلى با رنگهاى درخشان كه درعينحال يادآور نگارگرى سنّتى تركيه بود، در تركيه بسيار پسنديده و متداول شد. از تورگوت زعيم مجموعهاى چاپ اچينگ[۲۰] (تيزابى) از دهه ۱۳۱۰ش/۱۹۳۰ و مجموعهاى چاپ لينوليوم[۲۱] از اوايل دهه ۱۳۴۰ش/۱۹۶۰ نيز برجاى ماندهاست (>فرهنگ هنر<، ذيل مادّه).


منابع :


The Dictionary of art, ed. Jane Turner, New York: Grove, ۱۹۹۸; Mehmet Özkartal and Mustafa Di§gler, "Türk resim sanatânda bir ekol: Turgut Zaim", EKEV A kademi dergisi, no.۴۳ (Bahar ۲۰۱۰).


/ هاجر صمدى /


۱. Zaܦ âm, Turgut ۲. St. Joseph’s College ۳. Kadâköy ۴. èIbrahim Çallâ ۵. Mehmet Fuat ۶. Özkartal ۷. Di§gler ۸. The Dictionary of art ۹. Güzel Sanatlar Fakültesi ۱۰. Sivas ۱۱. D Group ۱۲. ìeref Akdik ۱۳. Refik Epikman ۱۴. Ali Avni Çelebi ۱۵. Ahmet Zeki Kocamemi ۱۶. Cubism ۱۷. constructivism ۱۸. expressionism ۱۹. figure ۲۰. etching ۲۱. linoleum 

نظر شما
مولفان
هاجر صمدی ,
گروه
هنرومعماری ,
رده موضوعی
جلد 21
تاریخ 95
وضعیت چاپ
  • چاپ شده