رئیس القراء

معرف

شهرت عبداللّه‌بن محمدصالح ايوبى، عالم و قارى حنفى قرن دوازدهم و سيزدهم.
متن

رئيسالقُرّاء، شهرت عبداللّهبن محمدصالح ايوبى، عالم و قارى حنفى قرن دوازدهم و سيزدهم. سال ولادتش در منابع ذكر نشدهاست، اما چون در هنگام مرگ هشتاد سال داشته و در ۱۲۵۲ درگذشتهاست (ثريا، ج ۳، ص ۳۹۶؛ بغدادى، ج ۱، ستون ۴۸۹؛ بروسهلى، ج ۱، ص ۳۷۹)، مىتوان ولادت او را در حدود ۱۱۷۲ دانست. رئيسالقرّاء در محله ايوبسلطان در استانبول بهدنيا آمد (بروسهلى، همانجا). پس از تحصيلات مقدماتى، نزد شيخالاسلام حميدىزاده مصطفىافندى تفسير و حديث را فراگرفت و نزد اسماعيلافندى گلنبهوى[۱] ، كتاب الوجيز يوسفافندى كرماستيلى را در اصول فقه آموخت (د. ا. د. ترك، ذيل «عبداللّه ايوبى»). او علم قرائت را نيز نزد برخى استادان اين فن، چون ابراهيمافندى و صالحافندى آموخت و در علم قرائات به چنان جايگاهى دست يافت كه به مقام رئيسالقرّائى جامع ابوايوب انصارى برگزيده شد (بغدادى؛ بروسهلى؛ د.ا.د.ترك، همانجاها). ظاهرآ وجهتسميه وى به ايوبى نيز همين بودهاست ( ← زركلى، ج ۴، ص ۱۳۱). او به منصبهاى ديگرى نيز دست يافت چون امام جمعه جامع ايوبسلطان و واعظ جامع سلطاناحمد ( ← ثريا؛ د.ا.د.ترك، همانجاها). رئيسالقرّاء گرايش صوفيانه داشت و به شيخمحمدافندى كه از مشايخ سلسله نقشبنديه و شيخ خانقاه محمد بخارى بود، ارادت مىورزيد (بروسهلى؛ د.ا.د.ترك، همانجاها). رئيسالقرّاء در ۱۲۵۲ در استانبول درگذشت و در محله ايوب، در جوار مدفن منسوب به ابوايوب انصارى، صحابى پيامبر صلىاللّهعليهوآلهوسلم به خاك سپرده شد (ثريا؛ بروسهلى، همانجاها). رئيسالقرّاء فرزندى به نام محمدامين (متوفى ۱۲۷۵) مشهور به ملاافندى داشت كه در زمره عالمان دين بود. وى امام جامع ابوايوب و صاحب آثارى چون عمدةالخِلّان شرح زبدةالعرفان در علم تجويد و گلشن مشايخ سلاطين در شرححال واعظان جوامع سلاطين عثمانى در قسطنطنيه است كه شرح زندگانى پدرش را نيز در اين كتاب آوردهاست (بغدادى، ج ۲، ستون ۳۷۵؛ بروسهلى، همانجا). از رئيسالقرّاء آثارى در تفسير و قرائت بهجاى ماندهاست كه عبارتاند از: تفسير سورة الفتح، رحمانية من التفسير، ميزانالقراء العشرة، ايقاظالقراء و لوامعالبدر فى بستان ناظرالزهر. رئيسالقرّاء آثار ديگرى دارد كه عبارتاند از : مجالسالمواعظ، نصائحالملوك، آدابالمسافر محمودية، آثارالخالدية، مجموعةالعلوم، منحةالبارى، هديةالحاج در بيان مناسك حج، تحفةالامام فى مسائلالصيام، احكامالمسافرين فى مَنْ دُفِن فى جوار ابىايوب، تذكرةالرُّماة كه پس از درگذشت او با نام تلخيص رسائل الرماة (استانبول ۱۸۴۶م) بهچاپ رسيدهاست، احوالالمدينة، فضائل رَمْىِالسهام، شرح امتحانالاذكياء، شرح مرآةالناظرين، تكملة شرحالكافية كه در آن حاشيه ناقص محرّمافندى توقاتى بر شرح كافيه جامى را از مبحث بدل بهبعد كامل كردهاست، و مفتاحالسعادة المدينة (بغدادى، ج ۱، ستون ۴۸۹؛ بروسهلى، ج ۱، ص ۳۷۹ـ۳۸۱؛ د.ا. د. ترك، همانجا).


منابع : محمدطاهر بروسهلى، عثمانلى مؤلفلرى، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲؛ اسماعيل بغدادى، هديةالعارفين، ج ۱ـ۲، در حاجىخليفه، ج ۵ـ۶؛ محمد ثريا، سجل عثمانى، استانبول ۱۳۰۸ـ۱۳۱۵/۱۸۹۰ـ۱۸۹۷، چاپ افست انگلستان ۱۹۷۱؛ خيرالدين زركلى، الاعلام، بيروت ۱۹۸۰؛


TDVIè A , s.v. "Abdullah Eyyûbî" (by Ali Turgut).


/ شهرام صحرائى /




1. Gelenbevi



نظر شما
مولفان
شهرام صحرایی ,
گروه
قرآن و حدیث ,
رده موضوعی
جلد 21
تاریخ 95
وضعیت چاپ
  • چاپ شده