راور

راور

معرف

شهر و شهرستانى در استان كرمان.
متن


راوَر، شهر و شهرستانى در استان كرمان. شهر راور در شمال استان كرمان و شمال‌غربى كوير لوت و در 130 كيلومترى شهر كرمان واقع است (← فرهنگ جغرافيايى آباديها، ج 6، ص 1؛ نقشه جمهورى اسلامى ايران). در همه منابع جغرافيايى لاتين، راور به‌صورت زاور ضبط شده‌است. در تمام نسخه‌هاى جغرافياى حافظ ابرو (تأليف نيمه اول قرن نهم) به زبان فارسى نيز زاور ضبط شده كه مصحح به تصحيح قياسى آن را راور ثبت كرده‌است (← حافظ ابرو، ج 3، ص 42، پانويس 10). شايد ضبط زاور تصحيف كاتبان باشد (← اصطخرى، ص 229، 233؛ ابن‌حوقل، ص 403؛ مقدسى، ص 52، 460)، اما در برخى نسخه‌هاى فارسى‌زبان، مانند اشكال‌العالم اثر جيهانى (ترجمه قرن هفتم؛ ص 158ـ159)، اين نام راور ضبط شده‌است (براى وجه تسميه راور ← فرهنگ جغرافيايى آباديها، ج 6، ص 27). برپايه منابع جغرافيايى و تاريخى، راور روستايى آباد در مرز كرمان و كوير لوت بود، بارويى مستحكم داشت و رودى نيز در آنجا جارى بود. اين روستا از مشرق به كوهبُنان* و از جنوب‌غربى به خَبيص (نام قديم شهداد*) محدود و از شمال از طريق روستاى نابَند به قُهِستان و خراسان متصل مى‌شد (ابن‌حوقل، ص 406؛ اصطخرى، همانجا؛ مقدسى، ص 493ـ 494؛ لسترنج[1] ، مقابلِ ص 249، ]نقشه  6[). در جنگهاى ميان  گروههاى رقيب در دوره‌اى كه مَلِك‌دينار، از امراى طوايف غُز (متوفى 591)، بر كرمان حاكم بود، نام راور آمده‌است (← حافظ ابرو، ج 3، ص 37ـ42). در دوره قاجار (حك : 1210ـ1344 (1304ش)) راور بلوكى از بلوكات كرمان بود (← خاورى شيرازى، ج 2، ص 770) و مركز يا قصبه آن، راور، در اوايل سده چهاردهم افزون بر هفتصد خانوار (افضل‌الملك، ص 181) و به روايتى هشت‌هزار تن جمعيت داشت (سايكس[2] ، ص 38).  در اين قصبه، شصت باب دكان وجود داشت كه پنج باب آن نانوايى، پنج باب آن قصابى و بقيه نيز دكانهاى نجارى، رويگرى، آهنگرى، قنادى و جز اينها بودند. قالى‌بافى در آنجا رواج داشت و قاليهاى آنجا نيز موجب شهرت راور در سراسر ايران شد. پسته، بادام، انجير و انگور راور نيز بسيار مرغوب بود (افضل‌الملك، ص 181ـ182). در اواخر دهه 1320ش، راور توسعه يافت، چنان‌كه شمار دكانهاى آن به بيش از دويست باب رسيد (حسينعلى رزم‌آرا، ج 8، ص 200). در اين سالها، راور يكى از بخشهاى كرمان و مشتمل بر دهستانهاى مركزى (به مركزيت راور) و كوهبنان و بيش از صد پاره آبادى بود (همان، ج 8، ص 25). پيش از احداث جاده‌هاى آسفالت و ورود خودرو، راور بارانداز مهم زائرانى بود كه از نواحى جنوب (همچون ميناب و جيرفت)، شرق فارس و نواحى ديگر كرمان عازم مشهد بودند. آنان، پس از تهيه آذوقه در راور، از مشرق كوير لوت به خراسان مى‌رفتند. اين زائران، كه شمار متوسط آنان سالانه پنجاه‌هزار تن بود، در شكوفايى اقتصاد راور بسيار مؤثر بودند (حاج‌على‌رزم‌آرا، ص 70). در 1336ش، براساس تقسيمات كشورى، راور شهر و در 27 بهمن 1375، بخش راور شهرستان شد. هم‌اكنون شهرستان راور مشتمل بر بخشهاى مركزى و كوهساران و شهرهاى راور و هِجدَك است (ايران. وزارت كشور، 1382ش؛ همو، 1390ش، ذيل «استان كرمان»). آب و هواى راور خشك بيابانى و پوشش گياهى آن از نوع گياهان خشك كويرى است. بيشترين سطح زير كشت آن به گندم اختصاص يافته و گياهان دارويى، مانند زيره و خاكشير، از ديگر محصولات آنجاست. محصولات عمده باغى شهرستان، پسته، خرما، انار، انجير و زيتون است (فرهنگ جغرافيايى آباديها، ج 6، ص 13ـ14، 19). در اكثر نقاط شهرستان معدن ذغال‌سنگ وجود دارد، مانند معدن ذغال‌سنگ داربيدخون، هجدك و باب‌نيزو. در يك كيلومترى مشرق آبادى ريحان نيز معدن سرب وجود دارد (همان، ج 6، ص 21).



راور يكى از مراكز مهم قالى‌بافى ايران و استان كرمان است. قالى راور، كه شهرت جهانى دارد، داراى طرحهايى چون سروى، درختى، جنگلى، ترنج ـ شاه‌عباسى، گلدانى، درختى سبزيكار، شكارگاه قابى، درختى گلدانى، خوشه‌اى، خيام، خشتى و محرابى است (همان، ج 6، ص30؛ نيز ← قالى*، بخش ايران). جمعيت شهرستان راور براساس سرشمارى 1385ش،  539،38 تن بود، كه  407،23 تن از آنان در شهر راور ساكن بودند (مركز آمار ايران، ذيل «استان كرمان»). اهالى شهرستان راور شيعه دوازده امامى‌اند و به فارسى با گويش راورى كرمانى سخن مى‌گويند (فرهنگ جغرافيايى آباديها، ج 6، ص 17). شهرستان راور، كه در منطقه زلزله‌خيز ايران واقع است، به‌ويژه در زلزله 1329 آسيب بسيار ديد (← امبرسز[3]  و ملويل[4] ،   ص 71، 91، 117؛ كلانترى خاندانى، ص 167). بااين‌همه، شمارى از آثار تاريخى اين شهرستان به‌جامانده‌است، ازجمله قلعه قهقهه، در سه كيلومترى مشرق شهر راور كه باتوجه به شباهت خشتهاى آن با خشتهاى ارگ بم، شايد قدمت آنجا به پيش‌از اسلام برسد؛ قلعه گوجَهر، در هجده كيلومترى شمال‌غربى شهر راور؛ دخمه يا گورستان زردشتيان، در يك كيلومترى جنوب‌شرقى شهر راور؛ و كاروانسرا يا رباط دربند، در مسير جاده كرمان ـ مشهد از دوره صفوى (حك : 907ـ1135؛ كيانى و كلايس[5] ، ج 1، ص 102، 131، 236؛ فرهنگ جغرافيايى  آباديها، ج 6، ص 18). علاوه بر راورِ كرمان، ابن‌اثير (ج 4، ص 538) به شهر راور در بلاد سند اشاره كرده‌است. 



منابع : ابن‌اثير؛ ابن‌حوقل؛ اصطخرى؛ غلامحسين افضل‌الملك، سفرنامه خراسان و كرمان، چاپ قدرت‌الله روشنى زعفرانلو، تهران: توس، ]بى‌تا.[؛ ايران. وزارت كشور. معاونت سياسى. دفتر تقسيمات كشورى، عناصر و واحدهاى تقسيمات كشورى ايران: تير  1390، تهران 1390ش؛ همو، نشريه تاريخ تأسيس عناصر تقسيماتى به همراه شماره مصوبات آن، تهران 1382ش؛ ابوالقاسم‌بن احمد جيهانى، اشكال‌العالم، ترجمه على‌بن عبدالسلام كاتب، چاپ فيروز منصورى، ]مشهد [1368ش؛ عبداللّه‌بن لطف‌الّله حافظ‌ابرو، جغرافياى حافظ‌ابرو، چاپ صادق سجادى، تهران 1375ـ1378ش؛ فضل‌اللّه‌بن عبدالنبى خاورى شيرازى، تاريخ ذوالقرنين، چاپ ناصر افشارفر، تهران 1380ش؛ حاج‌على رزم‌آرا، جغرافياى نظامى ايران: كرمان، تهران 1323ش؛ حسينعلى رزم‌آرا؛ فرهنگ جغرافيايى آباديهاى ]كشور[ : استان كرمان، شهرستان راور، تهران: سازمان جغرافيايى نيروهاى مسلح، 1382ش؛ حسين كلانترى خاندانى، سيرى در جغرافياى استان كرمان، كرمان 1387ش؛ محمديوسف كيانى و ولفرام كلايس، فهرست كاروانسراهاى ايران، تهران 1362ـ1368ش؛ مركز آمار ايران، سرشمارى عمومى نفوس و مسكن :1385 نتايج تفصيلى كل كشور، 1385ش. Retrieved Dec. 22, 2013, from http://www.sci.org.ir portal/faces/public/cencus85/census85.natayej/census85. rawdata; مقدسى؛ نقشه جمهورى اسلامى ايران: براساس تقسيمات كشورى، مقياس  000، 600،1:1، تهران: گيتاشناسى، 1390ش؛ Nicholas Nicholas Ambraseys and Charles Peter Melville, A history of Persian earthquakes, Cambridge 1982; Guy Le Strange, The lands of the Eastern Caliphate, London 1966; Percy Molesworth Sykes, Ten thousand miles in Persia, or, Eight years of Iran, NewYork 1902.



/ اشرف‌السادات باقرى /





 [1] . Le Strange [2] . Sykes [3] . Ambraseys [4] . Melville [5] . Wolfram Kleiss



 



 





 


نظر شما
مولفان
اشرف السادات باقری ,
گروه
جغرافیا ,
رده موضوعی
جلد19
تاریخ93
وضعیت چاپ
  • چاپ شده