دئوبند

معرف

دئوبند، شهرى با اكثريت مسلمان در منطقه سَهارَنپور* و ايالت اوتارپرادش* هند.

متن
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
(strong)دئوبند(/strong)، شهرى با اكثريت مسلمان در منطقه سَهارَنپور(sup)*(/sup) و ايالت اوتارپرادش(sup)*(/sup) هند. نام اين شهر در زبان هندى، دئوبند و در زبان اردو، ديوبند  تلفظ مى(span dir="LTR")‌(/span)شود. اين اسم ظاهراً در اصل دئوبَن  بوده، اما رفته(span dir="LTR")‌(/span)رفته به دئوبند تبديل(span dir="LTR")‌(/span)شده و به(span dir="LTR")‌(/span)معناى جنگل مقدس، سكونتگاه دِيو (خداى جنگل)، است (← بالفور، ذيل مادّه؛ (span dir="LTR")>(/span)فرهنگ جغرافيايى سلطنتى هند(span dir="LTR")<(/span)، ج۱۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۲۴۲؛ رضوى، ج۱، ص(em)(span dir="LTR")‌(/span)(/em)۱۹ـ۲۲).(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
دئوبند در شمال منطقه دوآب، بين دو رود گنگ و جُمنا (يامونا) در جنوب(em)(span dir="LTR")‌(/span)(/em)شرقى سهارنپور و حدود ۱۵۰ كيلومترى شمال(span dir="LTR")‌(/span)شرقى دهلى واقع است (← (span dir="LTR")>(/span)فرهنگ جغرافيايى سلطنتى هند(span dir="LTR")<(/span)، همانجا؛ رضوى، ج۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۲۱ـ۲۳؛ (span dir="LTR")>(/span)اطلس جامع جهان تايمز(span dir="LTR")<(/span)، نقشه ۲۹ و ۳۰) و دست(span dir="LTR")‌(/span)كم از زمان بابُريان (حك: ۹۳۲ـ۱۲۷۴؛ ← علّامى، ج۲، ص(span dir="LTR")‌(/span)۲۸؛ رضوى، ج۱، ص۱۰، ۱۲؛ (em)د.ايرانيكا(/em)، ذيل مادّه) تاكنون (۱۳۹۲ش)، از توابع منطقه سهارنپور بوده(span dir="LTR")‌(/span)است. دئوبند به سبب قرارگرفتن در منطقه دوآب، داراى آب و هواى معتدل و خاكى حاصلخيز است و محصولات متنوع كشاورزى دارد (رضوى، ج۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۴۳، ۴۶).(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
طبق سرشمارى ۲۰۰۱/ ۱۳۸۰ش، جمعيت دئوبند بيش از  ۰۰۰،۷۷۴ تن بوده(span dir="LTR")‌(/span)است (← (span dir="LTR")>(/span)سرزمين و مردم ايالتهاى هند(span dir="LTR")<(/span)، ج۲۸، ص(span dir="LTR")‌(/span)۱۱۹، ۱۸۰). زبان مردم دئوبند اردو است (← همان، ج۲۸، ص(span dir="LTR")‌(/span)۶۰۱) و حدود شصت درصد از آنها مسلماناند (← رضوى، ج۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۴۶).(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
اهالى دئوبند در اصل هندو بوده(span dir="LTR")‌(/span)اند و پيشينه اين شهر كه با افسانه آميخته است، به بيش از دوهزار سال پيش مى(span dir="LTR")‌(/span)رسد (بالفور، همانجا؛ رضوى، ج۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۱۵). از كهن(span dir="LTR")‌(/span)ترين بناهاى آن، معبد كهن ديو (دوى) است (← (em)د.اسلام(/em)، چاپ دوم، ذيل(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
مادّه). از ديگر آثار تاريخى آن، قلعه(span dir="LTR")‌(/span)اى است از خشت پخته كه علّامى در (em)آئين اكبرى(/em) (ج۲، ص(span dir="LTR")‌(/span)۱۴۲) به آن اشاره كرده(span dir="LTR")‌(/span)است. سالار مسعود غازى (مقتول ۵۵۷)، از بستگان سلطان(span dir="LTR")‌(/span)محمود غزنوى، اين قلعه را فتح كرد (فرشته، ج۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۴۶۷؛ نيز ← بالفور، همانجا). مردم عامى ساخت اين قلعه را به سليمان نبى عليه(span dir="LTR")‌(/span)السلام نسبت مى(span dir="LTR")‌(/span)دهند (رضوى، ج۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۱۸، براى تفصيل ← ص۵۰ـ۵۱). در ساحل درياچه كوچكِ ديوكُند (دوى(span dir="LTR")‌(/span)كُند) در نزديكى دئوبند نيز، معابد هندويى و آثار متعدد متعلق به آيين ساتى وجود دارد (بالفور، همانجا).(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
در دوره استعمار انگليس، دئوبند تحصيل جنوبىِ (تحصيل: منطقه مالياتى شامل چند پَرگَنه(sup)*(/sup)/ بخش) سهارنپور و مشتمل(span dir="LTR")‌(/span)بر پرگنه(span dir="LTR")‌(/span)هاى رامپور، ناگَل، نانوته و دئوبند بود، كه شهر دئوبند مركز و رامپور بزرگ(span dir="LTR")‌(/span)ترين شهر اين تحصيل بود. تحصيل دئوبند حدود ۹۹۷ كيلومترمربع مساحت داشت كه حدود ۸۲۹ كيلومترمربع آن زيركشت بود. به سبب حاصلخيزى اين تحصيل، شهر دئوبند از مراكز تجارت غله به(span dir="LTR")‌(/span)ويژه گندم به(span dir="LTR")‌(/span)شمار مى(span dir="LTR")‌(/span)رفت و مهم(span dir="LTR")‌(/span)ترين اقلام صادراتى آن دانه(span dir="LTR")‌(/span)هاى روغنى و شكر بودند (← (span dir="LTR")>(/span)فرهنگ جغرافيايى سلطنتى هند(span dir="LTR")<(/span)، ج۱۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۲۴۲ـ۲۴۳؛ رضوى، ج۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۳۷، ۴۳ـ۴۴).(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
شهرت دئوبند بيشتر مرهون دارالعلوم دئوبند(sup)*(/sup)، از مهم(span dir="LTR")‌(/span)ترين مدارس اسلامى شبه(span dir="LTR")‌(/span)قاره، است. برخى ديگر از مهم(span dir="LTR")‌(/span)ترين آثار اسلامى دئوبند عبارت(span dir="LTR")‌(/span)اند از: مسجد كهن چَهتّا كه در دوره پتنها (افغانهاى هند) ساخته شده(span dir="LTR")‌(/span)است ((em)د.اسلام(/em)، همانجا)،(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
مسجد قلعه از دوره اسكندر لودى (← لوديان(sup)*(/sup))، مسجد سراى پيرزادگان از عهد جهانگير(sup)*(/sup) و مسجد عالم(span dir="LTR")‌(/span)گيرى از دوره اورنگ(span dir="LTR")‌(/span)زيب(sup)*(/sup) (براى تفصيل بيشتر دربارة مساجد تاريخى دئوبند ← رضوى، ج۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۵۴ـ۶۵).(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
از مزارات مهم شهر مى(span dir="LTR")‌(/span)توان از مزار شيخ(span dir="LTR")‌(/span)علاءالدين مشهور به شاه(span dir="LTR")‌(/span)جنگل(span dir="LTR")‌(/span)باش (متوفى ۷۴۲)، از پيروان طريقت سهرورديه، و مزار شهاب(span dir="LTR")‌(/span)الدين بخارى مشهور به شاه(span dir="LTR")‌(/span)ولايت (متوفى ۷۸۰)، از پيروان جلال(span dir="LTR")‌(/span)الدين كبيرالاولياء (متوفى ۷۶۵)، ياد كرد (← همان، ج۱، ص(span dir="LTR")‌(/span)۲۷ـ۲۸).(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
(strong)منابع: (/strong)سيدمحبوب (strong)رضوى(/strong)، (em)تاريخ ديوبند(/em)، ديوبند (span dir="LTR")?](/span)  ۱۳۷۲(span dir="LTR")[(/span)؛ ابوالفضل(span dir="LTR")‌(/span)بن مبارك (strong)علّامى(/strong)، (em)آئين اكبرى(/em)، چاپ سنگى لكهنو ۱۸۹۲ـ۱۸۹۳؛ محمدقاسم(span dir="LTR")‌(/span)بن غلامعلى (strong)فرشته(/strong)، (em)تاريخ فرشته(/em)، چاپ محمدرضا نصيرى، تهران ۱۳۸۷ش(span dir="LTR")‌(/span)ـ؛(/p)
(p style="text-align: justify;")
Edward(strong) Balfour(/strong),(em) The cyclopaedia of India and of estern and southern Asia(/em), ۳rd ed. London ۱۸۸۵, repr. Graz ۱۹۶۷-۱۹۶۸;(em) EIr(/em)., s.v. "Deoband" (by Barbara Daly (em)The(/em) Metcalf);(em) EI(sup)۲(/sup)(/em), s.v. "Deoband" (by K. A. Nizami); (em)The(/em) (em)Imperial gazetteer of India(/em), vol.۱۱, New Delhi: Today &Tomorrow’s Printers & Publishers, ۱۹۰۸;(em) Land and people of Indian states and union territories(/em), ed. S. C. Bhatt and Gopal K. Bhargava, Delhi: Kalpaz Publications, ۲۰۰۶;(em) The Times comprehensive atlas of the world(/em), London: Times Books, ۲۰۰۵.(/p)
(p dir="RTL" style="text-align: justify;")
(strong)/ سيدحسين رئيس(/strong)(span dir="LTR")‌(/span)(strong)السادات(/strong) و (strong)مرتضى رزم(/strong)(span dir="LTR")‌(/span)(strong)آرا /(/strong)(/p)
نظر شما
مولفان
سيدحسين رئيس‌السادات و مرتضى رزم‌آرا ,
گروه
رده موضوعی
جلد18
تاریخ1392
وضعیت چاپ
  • چاپ شده