ديوانى، ابوالحسن على بن محمد واسطى
معرف

ديوانى، ابوالحسن علىبن محمد واسطى، مقرى قرن هشتم.

متن


ديوانى، ابوالحسن علىبن محمد واسطى، مقرى قرن هشتم. در منابع اطلاعات چندانى دربارة ديوانى موجود نيست، گزارش ابنجزرى (متوفى ۸۳۳) جامعترين مطلب دربارة اوست. ابنجزرى (ج۱، ص۵۸۰)، تاريخ تولد ديوانى را ۶۶۳ و حاجىخليفه (ج۱، ستون ۵۹۴) ۶۹۵ ثبت كردهاند. البته باتوجه به ديگر آگاهيها از زندگى ديوانى، تاريخى كه حاجىخليفه ذكر كردهاست نادرست به نظر مىرسد (← ادامة مقاله). در ضبط نام پدر وى اختلاف هست، چنانكه نام او را محمد (← ابنحجر عسقلانى، ج۳، ص۱۰۴) يا ابومحمد (ابنجزرى، همانجا) آوردهاند. ديوانى قرائات را از علىبن عبدالكريم خُرَيم واسطى (متوفى ۶۸۹؛ ← همان، ج۱، ص۵۵۱؛ ابنحجر عسقلانى، همانجا) در واسط فراگرفت، سپس در ۶۹۳ بهدمشق سفر كرد و كتاب التيسير فى القراءات السبع ابوعمرو عثمانبن سعيد دانى* (متوفى ۴۴۴) را نزد برهانالدين ابراهيمبن فلاح اسكندرانى (متوفى ۷۰۲) قرائت كرد. ديوانى براى تكميل دانش خود در قرائات به شهر الخليل نيز سفر كرد و به تكميل دانش قرائات نزد برهانالدين ابراهيمبن عمر جعبرى* (متوفى ۷۳۲) پرداخت. وى سفرهايى به شهرهاى تبريز، شيراز و اصفهان نيز كردهاست. ديوانى پس از تكميل دانش خود در قرائات، به زادگاهش (واسط) بازگشت (← ابنجزرى، ج۱، ص۲۳، ۵۸۰؛ ابنحجر عسقلانى، همانجا). يكى از كسانى كه قرآن را به قرائتهاى  هفتگانه از ديوانى فراگرفته، محمدبن محمود شيرازى (متوفى ۷۷۶) است (← ابنجزرى، ج۱، ص۵۸۰، ج۲، ص۲۶۰). به گفتة ابنجزرى (ج۱، ص۵۸۰)، استادش محمدبنمحمود خبازى (متوفى ۷۸۵) آثار ديوانى را نزد او قرائت كرده و ابنجزرى نيز آنها را نزد خبازى خواندهاست. ديوانى را فرد ديندار، متواضع، خوشبرخورد (← ابنحجر عسقلانى، ج۳، ص۱۰۵) و شيخ قرّاء واسط (ابنجزرى، ج۱، ص۲۳، ۵۸۰) دانستهاند.



ديوانى كتاب ارشاد المبتدى و تذكرةالمنتهى محمدبن حسين بندار قلانسى* (متوفى ۵۲۱) را بهنظم درآورده و آن را جمعالاصول ناميدهاست. او همچنين زوائد كتاب الارشاد و كتاب التيسير عثمانبن سعيد دانى را در قصيدهاى به نام روضةالتقرير فى الخلف بينالارشاد و التيسير به نظم درآورده و بر دو كتاب يادشده شرحى نيز نگاشتهاست (← ابنجزرى، ج۱، ص۵۸۰؛ حاجىخليفه، ج۱، ستون ۵۹۴ـ۵۹۵، ۹۲۵؛ بغدادى، ج۱، ستون ۷۱۸ـ۷۱۹). اللوامع نام اثر ديگر ديوانى است كه ارجوزهاى در قرائتهاى شاذ است (← ابنجزرى، همانجا؛ ابنحجر عسقلانى، ج۳، ص۱۰۴ـ۱۰۵). ديوانى در ۷۴۳ در واسط ديده از جهان فروبست (ابنجزرى، همانجا).



منابع: ابنجزرى، غايةالنهاية فى طبقات القرّاء، چاپ برگشترسر، قاهره ]بىتا.[؛ ابنحجر عسقلانى، الدرر الكامنة فى اعيان المائةالثامنة، بيروت ۱۴۱۴/۱۹۹۳؛ اسماعيل بغدادى، هديةالعارفين، ج۱، در حاجىخليفه، ج۵؛ حاجى خليفه.



/ مقداد ابراهيمىكوشالى /


نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مقداد ابراهيمى‌كوشالى

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 18
تاریخ چاپ 1392
وضعیت انتشار
  • چاپ شده