ديو، لودوئيك دِ
معرف

ديو، لودوئيك دِ، كشيش و خاورشناس هلندى و نويسندة نخستين دستور زبان فارسى به زبان لاتين. او در آوريل ۱۵۹۰/ جمادىالآخرة ۹۹۸ در شهر وليسينگن هلند بهدنيا آمد.

متن


ديو، لودوئيك دِ، كشيش و خاورشناس هلندى و نويسندة نخستين دستور زبان فارسى به زبان لاتين. او در آوريل ۱۵۹۰/ جمادىالآخرة ۹۹۸ در شهر وليسينگن هلند بهدنيا آمد.



پدرش كه از اهالى بروكسل و كشيش كليساى پروتستان بود، به وليسينگن رفت و ۲۲ سال در كليساى آنجا خدمت كرد. لودوئيك در اين شهر زيرنظر عمويش آموزش ديد و به سبب پيشرفت در آموختن زبانها و متون مقدس شرقى، به دانشگاه لِيدن راه يافت. او زير نظر استادانى چون توماس ارپنيوس (۱۵۸۴ـ۱۶۲۴/ ۹۹۱ـ۱۰۳۳) و ياكوب خوليوس (۱۵۹۶ـ ۱۶۶۷/ ۱۰۰۴ـ۱۰۷۷) دانش خود را در اين زمينه تكميل كرد و به پژوهش پرداخت. آگاهى ارپنيوس از پيوند زبان هلندى و فارسى موجب توجه خاص او به فارسى شد و شاگردانش نيز تحتتأثير او به اين موضوع علاقهمند شدند (>تاريخ آثار دانشمندان<، ج۲، ص۷۰۹؛ بروين، ص۲۳۰).



ديو به سبب آشنايى با چندين زبان جديد و قديم (ازجمله لاتين، انگليسى، فرانسوى، آلمانى، يونانى، عبرى، و سريانى) و داشتن تحصيلات دانشگاهى در اين رشتهها و علوم دينى، به پژوهش دربارة متون كتاب مقدس، بهويژه دشوارترين بخشهاى عهد عتيق، پرداخت و پس از اندك زمانى، از برجستهترين محققان اين حوزه شد (كلارك، ص۶؛ >فرهنگ زندگىنامهاى عمومى<، ج۱۲، ص۶۵). او در ۱۶۲۷/ ۱۰۳۶ بخشهايى از كتاب مقدس را از روى نسخة كهنى از آن در ليدن منتشر كرد. تأثير اين كار او تا سالها بر پژوهشهاى اين حوزه باقى ماند (هال، ص۱۳۴ـ۱۳۹).



ديو، كه سالها در دانشگاه زبان عبرى تدريس مىكرد، چند اثر مهم دربارة كتاب مقدس منتشر كرد؛ از آن ميان، پژوهش او دربارة متن سريانى كتاب مقدس بسيار اهميت دارد (>تاريخ آثار دانشمندان<، همانجا). او سپس >دستور تطبيقى زبانهاى شرقى: عبرى و سريانى و كلدانى< را نوشت كه در ۱۶۲۸/ ۱۰۳۷ منتشر شد (>فرهنگ زندگىنامهاى عمومى<، ج۱۲، ص۶۶؛ >تاريخ آثار دانشمندان<، ج۲، ص۷۱۰).



ديو، كه در دورة تحصيل در دانشگاه تحتتأثير ارپنيوس به فارسى علاقه يافته بود، به پژوهش دربارة اين زبان پرداخت و دو اثر در اين زمينه منتشر كرد. او نخست كتابى به لاتين دربارة دستور زبان فارسى نگاشت كه نخستين كتاب در وصف زبان فارسى در اروپا بود. ديو گزيدههايى از برخى آثار، ازجمله كتاب اسفار خمسه ابنطاووس، را نيز بر اين اثر افزود (بروين؛ >فرهنگ زندگىنامهاى عمومى<؛ >تاريخ آثار دانشمندان<، همانجاها). سپس كتاب فارسى داستان مسيح، نوشتة هيرونيموس خاوير، كشيش يسوعى، را كه دربارة زندگى عيسى مسيح و پطرس حوارى بود به لاتين ترجمه و بههمراه اصل پرتغالى و ترجمة فارسى آن منتشر كرد. خاوير اين كتاب را براى اكبرشاه گوركانى (حك: ۹۶۳ـ۱۰۱۴) نوشته و در آن كوشيده بود با جرح و تعديل متون، چهرة مسيح را بهگونهاى به پادشاه گوركانى نشان دهد كه هيچ نقد و ايرادى بر آن وارد نباشد. ديو هدف خود را از برگرداندن اين كتاب به لاتين، نشاندادن كجرويهاى مبلّغان كاتوليك در تفسير عقايد مسيحى اعلام كرده بود (بروين، همانجا؛ شوايتزر، ص۳۰). هر دو اثر او دربارة زبان فارسى در ۱۶۳۹ (۱۰۴۸) انتشار يافتند (بروين، ص۲۴۲؛ >فرهنگ زندگىنامهاى عمومى<، همانجا).



ديو دربارة عهد جديد و برگردانهاى آن به زبانهاى كهن شرقى نيز پژوهشهاى مهمى انجام دادهاست. مجموعهاى از اين دسته از آثار او پس از مرگش گردآورى و در ۱۶۹۳ (۱۱۰۴) با عنوان >نقد متن مقدس< در ليدن منتشر شد (اسكريونر، ج۲، ص۱۰ـ۱۱، ۳۶۷، پانويس ۱؛ براى برخى از آثار ديو دربارة تفسير كتاب مقدس ← پول، ص۲۸). او در ۱۶۴۲/ ۱۰۵۱ در ليدن درگذشت (>فرهنگ زندگىنامهاى عمومى<، ج۱۲، ص۶۵).



ديو در كنار فعاليتهاى پژوهشى، بهتدريس در دانشگاه و خدمت در كليسا نيز پرداخت. او چند سال مسئوليت ادارة كالجوالوُن، مدرسهاى براى پرورش مبلّغان پروتستان به زبان فرانسوى در ليدن، را برعهده داشت (يونگه، ص۱۱۶، ۱۱۹).



در ۱۶۳۵/ ۱۰۴۴ كرسى استادى مطالعات عهد عتيق و زبانهاى شرقى دانشگاه اوترخت به او پيشنهاد شد، ولى چون اولياى كليسا نمىخواستند او را ازدست بدهند، ديو آن را رد كرد (>فرهنگ زندگىنامهاى عمومى<، همانجا).



ديو طرحى نيز براى چاپ ترجمه قرآن داشت كه هرگز به انجام نرسيد (همانجا).



منابع: يوهانس توماس پيتر دو بروين، «ايرانشناسى در هلند»، در ايرانشناسى در اروپا و ژاپن، ترجمة مرتضى اسعدى، تهران: الهدى، ۱۳۷۱ش؛



Adam Clarke, The Holy Bible, containing the Old and New Testaments: the text carefully printed from the most correct copies of the present authorized translation, New York ۱۸۳۷; The general biographical dictionary, London: printed for J. Nichols, ۱۸۱۲-۱۸۱۶; Issac H. Hall, "The Syriac apocalypse", Journal of the society of biblical literature and exegesis, vol.۲, no.۲ (Dec. ۱۸۸۲); The history of the works of the learned, London: Printed for H. Rhodes, ۱۶۹۹-۱۷۱۱; Henk J. de Jonge, "The study of the  New Testament in the Dutch universities: ۱۵۷۵-۱۷۰۰", History of universities, ۱ (۱۹۸۱); Mathew Poole, The exegetical labors of the reverend Matthew Poole, vol.۱, tr. Steven Dilday, Culpeper Va. ۲۰۰۷; Albert Schweitzer, The quest of the historical Jesus: a critical study of its progress from Reimarus to Wrede, tr. W. Montgomery, London ۱۹۱۰; Frederick Henry Ambrose Scrivener, A plain introduction to the criticism of the New Testament for the use of biblical students, London ۱۸۹۴.



/ صبا لطيفپور /


نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

صبا لطيف‌پور

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 18
تاریخ چاپ 1392
وضعیت انتشار
  • چاپ شده