پینس‌ شلومو (سلیمان‌)
معرف
خ‌ و محقق‌ معاصر در تاريخ‌ علم‌، فلسفه‌ و كلام‌ اسلامي‌
متن
پينس‌ ، شلومو (سليمان‌)، مورخ‌ و محقق‌ معاصر در تاريخ‌ علم‌، فلسفه‌ و كلام‌ اسلامي‌. در 1287ش‌/ 1908 در خانواده‌اي‌ يهودي‌ در پاريس‌ به‌ دنيا آمد. دوران‌ كودكي‌ و نوجواني‌ را در روسيه‌، انگلستان‌ و آلمان‌ گذرانيد و سپس‌ در دانشگاههاي‌ هايدلبرگ‌، خبوا و برلين‌ به‌ تحصيل‌ پرداخت‌. پس‌ از اتمام‌ تحصيلات‌ از 1937 تا 1939 در مؤسسة‌ علم‌ و فن‌آوري‌ دانشگاه‌ پاريس‌ تدريس‌ كرد. از 1952 استاد دانشگاه‌ عبري‌ اورشليم‌ شد و در 1961 در همانجا صاحب‌ كرسي‌ «فلسفة‌ عمومي‌ و فلسفة‌ يهود» گرديد. او در 1977 بازنشسته‌ شد و در 1369ش‌/ 1990 درگذشت‌ (پينس‌، 1997، مطالب‌ روكش‌ جلد؛ د. جودائيكا ، ذيل‌ مادّه‌).پينس‌ در مدت‌ نيم‌ قرن‌ مطالعات‌ و تحقيقات‌ خود، آثار بسياري‌ در زمينه‌هاي‌ تاريخ‌، اعم‌ از تاريخ‌ علم‌، فلسفه‌، كلام‌ و اديان‌، به‌ زبانهاي‌ فرانسه‌ و انگليسي‌ و گاه‌ آلماني‌ و عبري‌ نگاشت‌. نخستين‌ اثرش‌، رسالة‌ دكتري‌ او، در 1936 با عنوان‌ > پژوهشي‌ دربارة‌ اتميسم‌ اسلامي‌ < به‌ زبان‌ آلماني‌ انتشار يافت‌. وي‌ در اين‌ اثر كه‌ ادامة‌ تحقيقات‌ پرتسل‌ و مابيلو بود، ضمن‌ بررسي‌ مفاهيم‌ «جوهرفرد» و «جزءلايتجزا» در ميان‌ متكلمان‌ مسلمان‌ نشان‌ داد كه‌ گر چه‌ برخي‌ از عناصر اين‌ فكر برخاسته‌ از اتميسم‌ (ذرّيگري‌) در اديان‌ هند است‌، كليّت‌ آن‌ مأخوذ از تفكر يوناني‌ است‌. در اين‌ كتاب‌ مؤلف‌ برخي‌ منابع‌ چاپ‌ نشدة‌ كلام‌ اسلامي‌ را نيز معرفي‌ كرده‌ و آرا و افكار ابوبكر رازي‌ را شرح‌ داده‌ است‌ ( رجوع كنيد به پينس‌، 1997، همانجا). اين‌ اثر را محمد عبدالهادي‌ ابوريده‌ در 1365/1946 به‌ عربي‌ با عنوان‌ مذهب‌ الذّرّة‌ عندالمسلمين‌ و علاقته‌ بمذاهب‌ اليونان‌ و الهنود و ميشائيل‌ شوارتس‌ در 1997 به‌ انگليسي‌ ( رجوع كنيد به منابع‌) ترجمه‌ كرده‌اند. پينس‌ بعدها تحقيقات‌ ديگري‌ نيز دربارة‌ كلام‌ اسلامي‌ در قرون‌ اوليه‌ انجام‌ داد ( رجوع كنيد به پينس‌، 1979ـ1997، ج‌ 3، ص‌ 62ـ192).از ديگر تحقيقات‌ پينس‌ مقالاتي‌ است‌ كه‌ دربارة‌ ابوالبركات‌ بغدادي‌ نوشته‌ و در آنها جنبه‌هاي‌ مختلف‌ فلسفة‌ ابوالبركات‌، از جمله‌ بحث‌ زمان‌، طبيعيات‌، فنّ شعر و مابعدالطبيعه‌، و تأثر او از جهان‌شناسي‌ ابن‌سينا را بررسي‌كرده‌ است‌ ( رجوع كنيد به همان‌، ج‌ 1).وي‌ همچنين‌ دربارة‌ انتقال‌ علم‌ و فلسفة‌ يونان‌ به‌ عالم‌ اسلام‌، برخي‌ متون‌ يوناني‌ كه‌ اصل‌ آنها از ميان‌ رفته‌ و تنها ترجمه‌هاي‌ عربي‌ آنها باقي‌ است‌، مقايسة‌ تطبيقي‌ برخي‌ مفاهيم‌ فلسفه‌ يونان‌ و اسلامي‌ و آراي‌ اسكندر افروديسي‌ و تأثير آن‌ درعالم‌ اسلام‌ تحقيقاتي‌ كرده‌ است‌ ( رجوع كنيد به همان‌، ج‌ 2، ص‌ 3ـ 328). پينس‌ مقالاتي‌ نيز دربارة‌ فارابي‌، متفكران‌ اسماعيلي‌ مذهب‌، اخوان‌ الصفا، ابن‌سينا، ابن‌رشد و ابن‌خلدون‌ نوشته‌ است‌ ( رجوع كنيد به همان‌، ج‌ 3، ص‌ 251ـ262، 292 به‌ بعد). در اين‌ مقالات‌، او مانند اغلب‌ مستشرقان‌، بيشتر به‌ دنبال‌ يافتن‌ ريشه‌هاي‌ فلسفة‌ اسلامي‌ در آراي‌ يونانيان‌، هنديان‌، روميان‌، مسيحيان‌ و يهوديان‌ است‌ (همان‌، ج‌ 3، پيشگفتار استرومسا). وي‌ در تحقيقات‌ خود دربارة‌ تاريخ‌ علم‌، نظريات‌ دانشمندان‌ مسلماني‌ چون‌ ثابت‌بن‌ قره‌، ابن‌هيثم‌، بيروني‌ و ابن‌ باجه‌ را مورد توجه‌ قرار داده‌ و بر اهميت‌ جايگاه‌ تاريخي‌ آنها تأكيد كرده‌ است‌ ( رجوع كنيد به همان‌، ج‌ 2، ص‌ 329 به‌ بعد). در خصوص‌ فلسفه‌ و كلام‌ و تاريخ‌ دين‌ يهود نيز تحقيقاتي‌ انجام‌ داده‌ است‌: ترجمة‌ دلالة‌ الحائرين‌ ابن‌ميمون‌ به‌ انگليسي‌ و مقدمة‌ محققانه‌ آن‌ در باب‌ منابع‌ ابن‌ميمون‌ در تأليف‌ اين‌ اثر و همچنين‌ مقالاتي‌ دربارة‌ فيلسوفان‌ يهودي‌ قرون‌ وسطاي‌ متأخر و حتي‌ اسپينوزا از جملة‌ اين‌ آثار است‌ ( رجوع كنيد به همان‌، ج‌ 5).مجموعة‌ مقالات‌ فرانسه‌ و انگليسي‌ پينس‌ در پنج‌ مجلد در فاصلة‌ سالهاي‌ 1358ش‌/ 1979 تا 1376ش‌/ 1997 منتشر شد. برخي‌ مقالات‌ او نيز به‌ فارسي‌ ترجمه‌ و در مجلة‌ معارف‌ (دورة‌ 13، ش‌ 2، مرداد ـ آبان‌ 1375؛ دورة‌ 14، ش‌ 2، مرداد ـ آبان‌ 1376) و بخش‌ دوم‌ كتاب‌ سه‌ سنت‌ فلسفي‌: گزارشي‌ از فلسفه‌هاي‌ هندي‌، چيني‌ و يهودي‌ (قم‌ 1378 ش‌) چاپ‌ شده‌ است‌.منابع‌:Encyclopaedia Judaica , Jerusalem 1978-1982, s.v. "Pines, Shlomo" (by Yehuda Landau and Arthur Hyman); Shlomo Pines, The collected works of Shlomo Pines , Jerusalem 1979-1997; idem, Studies in Islamic atomism , trans. from German by Michael Schwarz, ed. Tzvi Langermann, Jerusalem 1997.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

رضا پورجوادي‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده