پیگولوسکایا نینا ویکتوروونا

معرف

وی‌ خاورشناس و مورخ‌ روسی‌ (1273ـ1349ش‌/ 1894ـ1970)
متن
پیگولوسکایا ، نینا ویکتوروونا ، بانوی‌ خاورشناس و مورخ‌ روسی‌ (1273ـ1349ش‌/ 1894ـ1970). او در سن‌پطرزبورگ‌ (لنینگراد) در خانواده‌ای‌ صاحب‌ نام‌ که‌ چندتن‌ از آنان‌ از محققان‌ و دانشمندان‌ روسیه‌ بودند، زاده‌ شد ( ) دایرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروی‌ ( ، ج‌ 19، ص‌ 532؛ پیگولوسکایا، ترجمة‌ عربی‌، مقدمة‌ هاشم‌، ص‌ 9). در آغاز به‌ فراگیری‌ تاریخ‌ و زبانهای‌ قدیمی‌ (یونانی‌ و لاتینی‌) در دانشگاه‌ سن‌پطرزبورگ‌ پرداخت‌ و به‌دنبال‌ آن‌ مطالعات‌ خود را دربارة‌ شرق‌ در همین‌ دانشگاه‌ ادامه‌ داد و در زبانهای‌ سامی‌ مانند عبری‌ و آرامی‌ و سریانی‌ و حبشی‌ تخصص‌ یافت‌ و بعدها زبان‌ عربی‌ را نیز فراگرفت‌ (پیگولوسکایا، همانجا). افزون‌ بر این‌ او با چند زبان‌ زندة‌ اروپایی‌ یعنی‌ انگلیسی‌ و آلمانی‌ و فرانسه‌ و ایتالیایی‌ نیز آشنایی‌ داشت‌.پیگولوسکایا در 1297ش‌/ 1918 دورة‌ کلاسهای‌ بستوژف‌ را به‌ پایان‌ رساند و در 1301ش‌/ 1922 در رشتة‌ خاورشناسی‌ از دانشگاه‌ پتروگراد درجة‌ دکتری‌ گرفت‌. میان‌ سالهای‌ 1300 تا 1307ش‌/ 1921 تا 1928 در کتابخانة‌ عمومی‌ لنینگراد و از 1317ش‌/ 1938 در مؤسسة‌ مطالعات‌ خاورشناسی‌ (در فرهنگستان‌ علوم‌ اتحاد شوروی‌) به‌کار اشتغال‌ داشت‌ ( ) دایرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروی‌ ( ، همانجا؛ پیگولوسکایا، ترجمة‌ فارسی‌، مقدمة‌ رضا، ص‌ 14). از 1318 تا 1320ش‌/ 1939 تا 1941 و نیز از 1323ش‌/ 1944 تا 1330ش‌/ 1951 در دانشگاه‌ لنینگراد تدریس‌ می‌کرد ( ) دایرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروی‌ ( ، همانجا). در 1325ش‌/ 1946 به‌عنوان‌ عضو وابستة‌ فرهنگستان‌ علوم‌ اتحاد شوروی‌ برگزیده‌ شد (پیگولوسکایا، همانجا) و در 1331ش‌/ 1952 نیابت‌ ریاست‌ انجمن‌ روسیه‌ و فلسطین‌ و سردبیری‌ ) مجموعة‌ فلسطین‌ ( ( ) دایرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروی‌ ( ، همانجا) را عهده‌دار گردید. پیگولوسکایا در 1339ش‌/ 1960 به‌عضویت‌ انجمن‌ آسیایی‌ فرانسه‌ درآمد. او به‌ دریافت‌ سه‌ نشان‌ و مدالهای‌ متعدد نایل‌ شد ( ) دایرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروی‌ ( ؛ پیگولوسکایا، ترجمة‌ فارسی‌، همانجاها).پیگولوسکایا عمدتاً به‌عنوان‌ مورخ‌ و متخصص‌ تاریخ‌ خاورمیانه‌ و روم‌ شرقی‌ در اوایل‌ سده‌های‌ میانه‌ شناخته‌ شده‌ است‌. مطالعات‌ وی‌ بیشتر دربارة‌ تاریخ‌، آثار سریانی‌، فئودالیزم‌ و خاستگاه‌ آن‌، نظام‌ اقتصادی‌ ـ اجتماعی‌ و گسترش‌ فرهنگی‌ شام‌، عربستان‌، ایران‌، و روم‌ شرقی‌ در سده‌های‌ میانه‌ بود ( ) دایرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروی‌ ( ، همانجا). وی‌ برآن‌ بود که‌ تبیین‌ ویژگیهای‌ دو نظام‌ برده‌داری‌ و فئودالی‌ در خاور نزدیک‌ در حکم‌ کلید حل‌ مسائل‌ تاریخی‌ این‌ نواحی‌ در سده‌های‌ سوم‌ و هفتم‌ میلادی‌ است‌ (پیگولوسکایا، ترجمة‌ فارسی‌، ص‌ 21). او به‌ موضوعاتی‌ چون‌ تاریخ‌ اجتماعی‌ و سیاسی‌ ایران‌، روابط‌ ایران‌ و روم‌ شرقی‌، نهضت‌ مزدکیان‌، مسیحیان‌ ایران‌، جغرافیا و سازمانهای‌ اقتصادی‌، بازرگانی‌ و تولیدی‌ ایران‌ در دورة‌ ساسانی‌ و مناسبات‌ فئودالی‌ و چگونگی‌ ظهور آن‌، اقطاع‌، نظام‌ ارضی‌ و راه‌ ابریشم‌ پرداخته‌ است‌. در واقع‌، او وارث‌ دیدگاه‌ و نظام‌ فکری‌ غالب‌ محققان‌ شوروی‌ سابق‌ است‌ و در بررسی‌ موضوعات‌ و رویدادهای‌ تاریخی‌ به‌ گذر از مرحلة‌ برده‌داری‌ به‌ فئودالیزم‌، و بروز مناسبات‌ فئودالی‌ در نتیجة‌ تشدید تضادهای‌ طبقاتی‌ قائل‌ است‌. با این‌ حال‌، تحقیقات‌ وی‌ دارای‌ اهمیت‌ بسیار است‌، زیرا توانایی‌ او در استفاده‌ از زبانهای‌ قدیمی‌ و جدید سبب‌ می‌شد تا بتواند منابع‌ را دقیق‌ بررسی‌ کند و در نتیجه‌گیریها، براسناد و مدارک‌ مشخص‌ تاریخی‌ تکیه‌ کند؛ کمتر کسی‌ توانسته‌ است‌ چون‌ او به‌ این‌ موضوعات‌ با نگاهی‌ جامع‌ و چند جانبه‌ بپردازد.آثار پیگولوسکایا به‌ زبانهای‌ متعددی‌ از جمله‌ فارسی‌ و عربی‌ و فرانسه‌ و آلمانی‌ ترجمه‌ شده‌ است‌، کتابهای‌ او که‌ به‌ فارسی‌ ترجمه‌ شده‌ عبارت‌اند از: اعراب‌ حدود مرزهای‌ شرقی‌ و ایران‌ در سده‌های‌ چهارم‌ ـ ششم‌ میلادی‌ (ترجمة‌ عنایت‌الله‌ رضا، تهران‌ 1372)؛ شهرهای‌ ایران‌ در روزگار پارتیان‌ و ساسانیان‌ (ترجمة‌ عنایت‌الله‌ رضا، تهران‌ 1367)؛ فصل‌ اول‌ و دوم‌ کتاب‌ تاریخ‌ ایران‌ از دوران‌ باستان‌ تا پایان‌ سدة‌ هیجدهم‌ (ترجمة‌ کریم‌ کشاورز، تهران‌ 1363)؛ و مقدمة‌ کتاب‌ ایران‌ در آستانة‌ یورش‌ تازیان‌ (تألیف‌ کولسینکف‌، ترجمة‌ محمد رفیق‌ یحیایی‌، تهران‌ 1357).از دیگر کتابهای‌ پیگولوسکایا می‌توان‌ از اینها نام‌ برد: ) سرزمین‌ بین‌النهرین‌ در سده‌های‌ پنجم‌ و ششم‌ ( (مسکو ـ لنینگراد 1940)؛ ) روم‌ شرقی‌ و ایران‌ در سده‌های‌ ششم‌ و هفتم‌ ( (مسکو ـ لنینگراد 1946)؛ ) روم‌ شرقی‌ در راه‌ رسیدن‌ به‌ هند ( (مسکو ـ لنینگراد 1951)؛ و ) خاورمیانه‌، روم‌ شرقی‌، اسلاوها ( (لنینگراد 1976). بسیاری‌ از این‌ کتابها به‌ زبانهای‌ متعدد ترجمه‌ شده‌ است‌ (برای‌ آثار دیگر وی‌ رجوع کنید به پیگولوسکایا، ترجمة‌ عربی‌، مقدمة‌ هاشم‌، ص‌ 9ـ10؛ ) دایرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروی‌ ( ، ذیل‌ مادّه‌؛ عقیقی‌، ج‌ 3، ص‌ 98). وی‌ آثاری‌ هم‌ از سریانی‌ به‌ روسی‌ ترجمه‌ کرده‌ است‌ و آخرین‌ کتاب‌ او، ) تمدن‌ سریانی‌ در سده‌های‌ میانه‌ ( (1979)، که‌ بعد از مرگش‌ چاپ‌ شد، ناقص‌ است‌ (پیگولوسکایا، ترجمة‌ عربی‌، مقدمة‌ هاشم‌، ص‌ 10). افزون‌ بر این‌ کتابها، از او دهها مقاله‌ دربارة‌ موضوعات‌ یادشده‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ است‌ ( رجوع کنید به پیرسون‌، ص‌ 37، 337، 609، 793، تکملة‌1، ص‌ 3، 104، 117، تکملة‌ 2، ص‌ 2، 111، تکملة‌ 3، ص‌ 3، 234، 340، تکملة‌ 4، ص‌ 153).منابع‌: نینا ویکتوروونا پیگولوسکایا، العرب‌ علی‌ حدود بیزنطة‌ و ایران‌ من‌ القرن‌ الرابع‌ الی‌ القرن‌ السادس‌ المیلادی‌ ، ترجمه‌ از روسی‌ به‌ عربی‌ از صلاح‌الدین‌ عثمان‌ هاشم‌، کویت‌ 1405/1985؛ همان‌، ترجمه‌ از روسی‌ به‌ فارسی‌: اعراب‌ حدود مرزهای‌ روم‌ شرقی‌ و ایران‌ در سده‌های‌ چهارم‌ و ششم‌ میلادی‌ ، ترجمة‌ عنایت‌الله‌ رضا، تهران‌ 1372 ش‌؛ نجیب‌ عقیقی‌، المستشرقون‌ ، قاهره‌ 1980ـ1981؛Great Soviet encyclopedia, New York 1973-1983; J.D. Pearson, Index Islamicus: 1906-1955, London 1974, First supplement 1956-1960 , London 1973, Second supplement 1961-1965, London 1974, Third supplement 1966-1970, London 1972, Fourth supplement 1971-1975, London 1977.
نظر شما
مولفان
ناديا برگ‌ نيسي ,
گروه
رده موضوعی
جلد5
تاریخ
وضعیت چاپ
  • چاپ نشده