پیگولوسکایا نینا ویکتوروونا
معرف
وي‌ خاورشناس و مورخ‌ روسي‌ (1273ـ1349ش‌/ 1894ـ1970)
متن
پيگولوسكايا ، نينا ويكتوروونا ، بانوي‌ خاورشناس و مورخ‌ روسي‌ (1273ـ1349ش‌/ 1894ـ1970). او در سن‌پطرزبورگ‌ (لنينگراد) در خانواده‌اي‌ صاحب‌ نام‌ كه‌ چندتن‌ از آنان‌ از محققان‌ و دانشمندان‌ روسيه‌ بودند، زاده‌ شد ( > دايرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروي‌ < ، ج‌ 19، ص‌ 532؛ پيگولوسكايا، ترجمة‌ عربي‌، مقدمة‌ هاشم‌، ص‌ 9). در آغاز به‌ فراگيري‌ تاريخ‌ و زبانهاي‌ قديمي‌ (يوناني‌ و لاتيني‌) در دانشگاه‌ سن‌پطرزبورگ‌ پرداخت‌ و به‌دنبال‌ آن‌ مطالعات‌ خود را دربارة‌ شرق‌ در همين‌ دانشگاه‌ ادامه‌ داد و در زبانهاي‌ سامي‌ مانند عبري‌ و آرامي‌ و سرياني‌ و حبشي‌ تخصص‌ يافت‌ و بعدها زبان‌ عربي‌ را نيز فراگرفت‌ (پيگولوسكايا، همانجا). افزون‌ بر اين‌ او با چند زبان‌ زندة‌ اروپايي‌ يعني‌ انگليسي‌ و آلماني‌ و فرانسه‌ و ايتاليايي‌ نيز آشنايي‌ داشت‌.پيگولوسكايا در 1297ش‌/ 1918 دورة‌ كلاسهاي‌ بستوژف‌ را به‌ پايان‌ رساند و در 1301ش‌/ 1922 در رشتة‌ خاورشناسي‌ از دانشگاه‌ پتروگراد درجة‌ دكتري‌ گرفت‌. ميان‌ سالهاي‌ 1300 تا 1307ش‌/ 1921 تا 1928 در كتابخانة‌ عمومي‌ لنينگراد و از 1317ش‌/ 1938 در مؤسسة‌ مطالعات‌ خاورشناسي‌ (در فرهنگستان‌ علوم‌ اتحاد شوروي‌) به‌كار اشتغال‌ داشت‌ ( > دايرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروي‌ < ، همانجا؛ پيگولوسكايا، ترجمة‌ فارسي‌، مقدمة‌ رضا، ص‌ 14). از 1318 تا 1320ش‌/ 1939 تا 1941 و نيز از 1323ش‌/ 1944 تا 1330ش‌/ 1951 در دانشگاه‌ لنينگراد تدريس‌ مي‌كرد ( > دايرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروي‌ < ، همانجا). در 1325ش‌/ 1946 به‌عنوان‌ عضو وابستة‌ فرهنگستان‌ علوم‌ اتحاد شوروي‌ برگزيده‌ شد (پيگولوسكايا، همانجا) و در 1331ش‌/ 1952 نيابت‌ رياست‌ انجمن‌ روسيه‌ و فلسطين‌ و سردبيري‌ > مجموعة‌ فلسطين‌ < ( > دايرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروي‌ < ، همانجا) را عهده‌دار گرديد. پيگولوسكايا در 1339ش‌/ 1960 به‌عضويت‌ انجمن‌ آسيايي‌ فرانسه‌ درآمد. او به‌ دريافت‌ سه‌ نشان‌ و مدالهاي‌ متعدد نايل‌ شد ( > دايرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروي‌ < ؛ پيگولوسكايا، ترجمة‌ فارسي‌، همانجاها).پيگولوسكايا عمدتاً به‌عنوان‌ مورخ‌ و متخصص‌ تاريخ‌ خاورميانه‌ و روم‌ شرقي‌ در اوايل‌ سده‌هاي‌ ميانه‌ شناخته‌ شده‌ است‌. مطالعات‌ وي‌ بيشتر دربارة‌ تاريخ‌، آثار سرياني‌، فئوداليزم‌ و خاستگاه‌ آن‌، نظام‌ اقتصادي‌ ـ اجتماعي‌ و گسترش‌ فرهنگي‌ شام‌، عربستان‌، ايران‌، و روم‌ شرقي‌ در سده‌هاي‌ ميانه‌ بود ( > دايرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروي‌ < ، همانجا). وي‌ برآن‌ بود كه‌ تبيين‌ ويژگيهاي‌ دو نظام‌ برده‌داري‌ و فئودالي‌ در خاور نزديك‌ در حكم‌ كليد حل‌ مسائل‌ تاريخي‌ اين‌ نواحي‌ در سده‌هاي‌ سوم‌ و هفتم‌ ميلادي‌ است‌ (پيگولوسكايا، ترجمة‌ فارسي‌، ص‌ 21). او به‌ موضوعاتي‌ چون‌ تاريخ‌ اجتماعي‌ و سياسي‌ ايران‌، روابط‌ ايران‌ و روم‌ شرقي‌، نهضت‌ مزدكيان‌، مسيحيان‌ ايران‌، جغرافيا و سازمانهاي‌ اقتصادي‌، بازرگاني‌ و توليدي‌ ايران‌ در دورة‌ ساساني‌ و مناسبات‌ فئودالي‌ و چگونگي‌ ظهور آن‌، اقطاع‌، نظام‌ ارضي‌ و راه‌ ابريشم‌ پرداخته‌ است‌. در واقع‌، او وارث‌ ديدگاه‌ و نظام‌ فكري‌ غالب‌ محققان‌ شوروي‌ سابق‌ است‌ و در بررسي‌ موضوعات‌ و رويدادهاي‌ تاريخي‌ به‌ گذر از مرحلة‌ برده‌داري‌ به‌ فئوداليزم‌، و بروز مناسبات‌ فئودالي‌ در نتيجة‌ تشديد تضادهاي‌ طبقاتي‌ قائل‌ است‌. با اين‌ حال‌، تحقيقات‌ وي‌ داراي‌ اهميت‌ بسيار است‌، زيرا توانايي‌ او در استفاده‌ از زبانهاي‌ قديمي‌ و جديد سبب‌ مي‌شد تا بتواند منابع‌ را دقيق‌ بررسي‌ كند و در نتيجه‌گيريها، براسناد و مدارك‌ مشخص‌ تاريخي‌ تكيه‌ كند؛ كمتر كسي‌ توانسته‌ است‌ چون‌ او به‌ اين‌ موضوعات‌ با نگاهي‌ جامع‌ و چند جانبه‌ بپردازد.آثار پيگولوسكايا به‌ زبانهاي‌ متعددي‌ از جمله‌ فارسي‌ و عربي‌ و فرانسه‌ و آلماني‌ ترجمه‌ شده‌ است‌، كتابهاي‌ او كه‌ به‌ فارسي‌ ترجمه‌ شده‌ عبارت‌اند از: اعراب‌ حدود مرزهاي‌ شرقي‌ و ايران‌ در سده‌هاي‌ چهارم‌ ـ ششم‌ ميلادي‌ (ترجمة‌ عنايت‌الله‌ رضا، تهران‌ 1372)؛ شهرهاي‌ ايران‌ در روزگار پارتيان‌ و ساسانيان‌ (ترجمة‌ عنايت‌الله‌ رضا، تهران‌ 1367)؛ فصل‌ اول‌ و دوم‌ كتاب‌ تاريخ‌ ايران‌ از دوران‌ باستان‌ تا پايان‌ سدة‌ هيجدهم‌ (ترجمة‌ كريم‌ كشاورز، تهران‌ 1363)؛ و مقدمة‌ كتاب‌ ايران‌ در آستانة‌ يورش‌ تازيان‌ (تأليف‌ كولسينكف‌، ترجمة‌ محمد رفيق‌ يحيايي‌، تهران‌ 1357).از ديگر كتابهاي‌ پيگولوسكايا مي‌توان‌ از اينها نام‌ برد: > سرزمين‌ بين‌النهرين‌ در سده‌هاي‌ پنجم‌ و ششم‌ < (مسكو ـ لنينگراد 1940)؛ > روم‌ شرقي‌ و ايران‌ در سده‌هاي‌ ششم‌ و هفتم‌ < (مسكو ـ لنينگراد 1946)؛ > روم‌ شرقي‌ در راه‌ رسيدن‌ به‌ هند < (مسكو ـ لنينگراد 1951)؛ و > خاورميانه‌، روم‌ شرقي‌، اسلاوها < (لنينگراد 1976). بسياري‌ از اين‌ كتابها به‌ زبانهاي‌ متعدد ترجمه‌ شده‌ است‌ (براي‌ آثار ديگر وي‌ رجوع كنيد به پيگولوسكايا، ترجمة‌ عربي‌، مقدمة‌ هاشم‌، ص‌ 9ـ10؛ > دايرة‌المعارف‌ بزرگ‌ شوروي‌ < ، ذيل‌ مادّه‌؛ عقيقي‌، ج‌ 3، ص‌ 98). وي‌ آثاري‌ هم‌ از سرياني‌ به‌ روسي‌ ترجمه‌ كرده‌ است‌ و آخرين‌ كتاب‌ او، > تمدن‌ سرياني‌ در سده‌هاي‌ ميانه‌ < (1979)، كه‌ بعد از مرگش‌ چاپ‌ شد، ناقص‌ است‌ (پيگولوسكايا، ترجمة‌ عربي‌، مقدمة‌ هاشم‌، ص‌ 10). افزون‌ بر اين‌ كتابها، از او دهها مقاله‌ دربارة‌ موضوعات‌ يادشده‌ به‌ چاپ‌ رسيده‌ است‌ ( رجوع كنيد به پيرسون‌، ص‌ 37، 337، 609، 793، تكملة‌1، ص‌ 3، 104، 117، تكملة‌ 2، ص‌ 2، 111، تكملة‌ 3، ص‌ 3، 234، 340، تكملة‌ 4، ص‌ 153).منابع‌: نينا ويكتوروونا پيگولوسكايا، العرب‌ علي‌ حدود بيزنطة‌ و ايران‌ من‌ القرن‌ الرابع‌ الي‌ القرن‌ السادس‌ الميلادي‌ ، ترجمه‌ از روسي‌ به‌ عربي‌ از صلاح‌الدين‌ عثمان‌ هاشم‌، كويت‌ 1405/1985؛ همان‌، ترجمه‌ از روسي‌ به‌ فارسي‌: اعراب‌ حدود مرزهاي‌ روم‌ شرقي‌ و ايران‌ در سده‌هاي‌ چهارم‌ و ششم‌ ميلادي‌ ، ترجمة‌ عنايت‌الله‌ رضا، تهران‌ 1372 ش‌؛ نجيب‌ عقيقي‌، المستشرقون‌ ، قاهره‌ 1980ـ1981؛Great Soviet encyclopedia, New York 1973-1983; J.D. Pearson, Index Islamicus: 1906-1955, London 1974, First supplement 1956-1960 , London 1973, Second supplement 1961-1965, London 1974, Third supplement 1966-1970, London 1972, Fourth supplement 1971-1975, London 1977.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

ناديا برگ‌ نيسي

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده