پیرمحمد لکهنوی‌
معرف
ف‌ حنفي‌ مذهب‌ هند
متن
پيرمحمد لكهنوي‌ ، عارف‌ حنفي‌ مذهب‌ هند. در 1027 در اطاوان‌ در نواحي‌ جونپور به‌ دنيا آمد (حسني‌، 1396، ج‌ 5، ص‌ 98؛ بغدادي‌، ج‌ 2، ستون‌ 7). اجداد وي‌ از سادات‌ آنجا بودند. پدرش‌ را در كودكي‌ از دست‌ داد و تحت‌ سرپرستي‌ عموي‌ خود قرار گرفت‌. علوم‌ مقدماتي‌ را در جونپور، مانكپور، دهلي‌، اجمير، قنّوج‌ و سپس‌ در حرمين‌ شريفين‌ فراگرفت‌ و در مانكپور عبدالله‌ سيّاح‌ را درك‌ كرد. از آنجا به‌ لكهنو رفت‌ و نزد عبدالقادر عمري‌ لكهنوي‌ به‌ تحصيل‌ پرداخت‌ (غلام‌ سرور لاهوري‌، ج‌ 1، ص‌ 482؛ حسني‌، همانجا؛ رحمان‌ علي‌، ص‌ 34). گفته‌اند كه‌ وي‌ در اين‌ سفر، مجذوب‌ شد (غلام‌ سرور لاهوري‌، همانجا) و به‌ هنگام‌ بازگشت‌ از بنگاله‌ مريد و ملازم‌ عبدالله‌ سيّاح‌ گرديد و به‌ طريقة‌ چشتيه‌ * راه‌ يافت‌ (حسني‌، همانجا). پيرمحمد از آنجا به‌ دهلي‌ سفر كرد و در آنجا عبدالله‌ سيّاح‌ به‌ پيرمحمد اجازة‌ طريقتها و سلسله‌هاي‌ ديگر و نيز اجازة‌ تدريس‌ داد. پيرمحمد به‌ امر عبدالله‌ سيّاح‌ در لكهنو به‌ تدريس‌ پرداخت‌ و افراد بسياري‌ نزد وي‌ كسب‌ علم‌ كردند (همانجا) و، به‌ گزارش‌ عبدالحي‌ حسني‌ (1396، ج‌ 5، ص‌ 98ـ99)، سرآمد عالمان‌ و مدرسان‌ شد. پيرمحمد اهل‌ سماع‌ بوده‌ و كراماتي‌ نيز از او نقل‌ كرده‌اند (غلام‌سرور لاهوري‌، همانجا). وي‌ در 1080 (بغدادي‌، همانجا؛ غلام‌سرور لاهوري‌، ج‌ 1، ص‌483) و به‌ گزارشي‌ در 1085 (حسني‌، 1403، ص‌ 267) وفات‌ يافت‌، او را در لكهنو در تلّي‌ كه‌ مشرف‌ بر ساحل‌ گومتي‌ است‌ و بعدها به‌ تل‌ شيخ‌ پيرمحمد معروف‌ شد، دفن‌ كردند (حسني‌، 1396، ج‌ 5، ص‌ 99). يكي‌ از شاگردانش‌ شيخ‌ عطاءالله‌ نقشبندي‌ بود (رحمان‌علي‌، ص‌ 158).از پيرمحمد آثار متعددي‌ به‌ عربي‌ و فارسي‌ در فقه‌، حكمت‌ و عرفان‌ باقي‌ مانده‌ كه‌ عبارت‌ است‌ از: سراج‌الحكمة‌ ، به‌ عربي‌ كه‌ حاشيه‌اي‌ بر شرح‌ الهداية‌ ملاصدرا است‌ (حسني‌، 1396؛ همو، 1403، همانجاها؛ غلام‌ سرور لاهوري‌، ج‌ 1، ص‌ 482). برخي‌ منابع‌ آن‌ را سراج‌الظلمة‌ معرفي‌ كرده‌اند (بغدادي‌، همانجا)؛ منازل‌ اربع‌ ( منازل‌ اربعه‌ ، اربع‌ منازل‌ ) به‌ فارسي‌ در عرفان‌ كه‌ در 1067 در لكهنو نوشته‌ شده‌ است‌ (حسني‌، 1396؛ غلام‌ سرور لاهوري‌، همانجاها؛ منزوي‌، ج‌ 3، ص‌ 2039)؛ حاشيه‌ بر الهداية‌ در فقه‌ به‌ عربي‌ (حسني‌، 1396، همانجا). فتاوي‌ فقهي‌ و نامه‌هاي‌ عرفاني‌ بسياري‌ نيز از او باقي‌ مانده‌ است‌.منابع‌: اسماعيل‌ بغدادي‌، ايضاح‌ المكنون‌ ، ج‌ 2، در حاجي‌ خليفه‌، كشف‌ الظنون‌ ، ج‌ 4، بيروت‌ 1410/1990؛ عبدالحي‌ حسني‌، الثّقافة‌ الاسلاميّة‌ في‌ الهند ، چاپ‌ ابوالحسن‌ علي‌ حسني‌ ندوي‌، دمشق‌ 1403/1983؛ همو، نزهة‌ الخواطر و بهجة‌ المسامع‌ و النواظر ، ج‌ 5، حيدرآباد دكن‌ 1396/1976؛ رحمان‌ علي‌، تذكرة‌ علماي‌ هند ، لكهنو 1914؛ غلام‌سرور لاهوري‌، خزينة‌ الاصفيا ، ج‌ 1، كانپور ] بي‌تا. [ ؛ احمد منزوي‌، فهرست‌ مشترك‌ نسخه‌هاي‌ خطي‌ فارسي‌ پاكستان‌ ، اسلام‌آباد 1362ـ1370 ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

حسن‌ سيّدعرب‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده