پهله‌
معرف
ي‌ در استان‌ ايلام‌
متن
پَهلِه‌ ، شهري‌ در استان‌ ايلام‌. اين‌ شهر (جمعيت‌ طبق‌ سرشماري‌ 1375 ش‌، 778 ، 4 تن‌) در 122 كيلومتري‌ جنوب‌ شرقي‌ ايلام‌، در بخش‌ زرين‌آباد در شهرستان‌ دهلران‌، در دشتي‌ با شيب‌ ملايم‌ به‌سوي‌ دجله‌ قرار دارد. ارتفاع‌ آن‌ حدود 750 متر، ميانگين‌ حداكثر دماي‌ آن‌ در تابستان‌ ْ40، حداقل‌ آن‌ در زمستان‌ ْ5-، و ميانگين‌ بارش‌ سالانة‌ آن‌ حدود 280 ميليمتر است‌. رشته‌ كوه‌ كبيركوه‌ در پانزده‌ كيلومتري‌ شمال‌ آن‌ امتداد دارد. قلة‌ كَلاوَندي‌ (ارتفاع‌: ح 716 ، 1 متر) در ده‌كيلومتري‌ شمال‌ شرقي‌ شهر واقع‌ است‌. رود مِيمه‌ در شهر جريان‌ دارد و پس‌ از ورود به‌ خاك‌ عراق‌، به‌ دجله‌ مي‌ريزد (جعفري‌، ج‌ 1، ص‌ 435، ج‌ 2، ص‌ 458؛ افشين‌، ج‌ 1، ص‌ 448). راه‌ دهلران‌ ـ مهران‌ از بيست‌ كيلومتري‌ جنوب‌ شهر مي‌گذرد. اهالي‌ پهله‌ عمدتاً شيعه‌اند و به‌ كردي‌ و لري‌ تكلم‌ مي‌كنند (سازمان‌ جغرافيائي‌ نيروهاي‌ مسلّح‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌، ج‌ 57، ص‌ 79).در اين‌ شهر سه‌ امامزاده‌ به‌نامهاي‌ سيدفخرالدين‌، سيد ابراهيم‌ و سيدنصرالدين‌ وجود دارد كه‌ امامزادة‌ اخير، زيارتگاه‌ اهالي‌ منطقه‌ است‌ (همانجا؛ رزم‌آرا، ج‌ 5، ص‌ 79).از لحاظ‌ تقسيمات‌ اداري‌ و سياسي‌، در 1329 ش‌ پهله‌ يكي‌ از آباديهاي‌ دهستان‌ زرين‌آباد در شهرستان‌ ايلام‌ از استان‌ پنجم‌ بود (ايران‌. وزارت‌ كشور. ادارة‌ كل‌ آمار و ثبت‌ احوال‌، ج‌ 2، ص‌ 9) و در 1331 ش‌ مركز بخش‌ زرين‌آباد به‌ شمار مي‌رفت‌ (رزم‌آرا، همانجا). در تقسيمات‌ كشوري‌ 1355 ش‌، بخش‌ زرين‌آباد در شهرستان‌ دهلران‌ از استان‌ ايلام‌ ذكر شده‌ است‌. در 1369 ش‌ آبادي‌ پهله‌ مركز بخش‌ زرين‌آباد به‌شمار مي‌رفت‌، اما در همان‌ سال‌ به‌شهر و مركز بخش‌ تبديل‌ شد (ايران‌. قوانين‌ و احكام‌، ص‌ 811؛ ايران‌. وزارت‌ كشور. معاونت‌ سياسي‌ و اجتماعي‌، ص‌ 13).در جنگ‌ عراق‌ با ايران‌، شهر پهله‌ آسيب‌ فراوان‌ ديد و پس‌ از بازسازي‌، نام‌ آن‌ ــ كه‌ پس‌ از انقلاب‌ اسلامي‌، به‌ زرين‌آباد تغيير يافته‌ بود ــ مجدداً پهله‌ شد (سازمان‌ جغرافيائي‌ نيروهاي‌ مسلّح‌، همانجا؛ نيز رجوع كنيد به ستاد بازسازي‌ و نوسازي‌ مناطق‌ جنگ‌زده‌، ص‌ 27). ظاهراً پهله‌ (در منابع‌ مختلف‌: پهلو/ پارت‌/ پَرثَو)، واژه‌اي‌ پهلوي‌ به‌ معناي‌ «شهر» است‌ و احتمالاً چون‌ محل‌ شهر پهلة‌ امروزي‌ در گذشته‌ جزو سرزمين‌ پهله‌/پَهْلَوه‌ (سرزمين‌ پارتها؛ عراق‌ عجم‌ يا ايالت‌ جبال‌) بوده‌ به‌ اين‌ نام‌ خوانده‌ شده‌ است‌ (برهان‌، ذيل‌ «پهلو»؛ اعتمادالسلطنه‌، ج‌ 4، ص‌ 2072؛ نوبان‌، ص‌ 135؛ نيز رجوع كنيد به ماركوارت‌، ص‌ 137).منابع‌: محمد حسن‌ بن‌ علي‌ اعتمادالسلطنـه‌، مرآة‌ البلـدان‌ ، چاپ‌ عبدالحسين‌ نوائي‌ و ميرهاشم‌ محدث‌، تهران‌ 1367ـ 1368ش‌؛ يدالله‌ افشين‌، رودخانه‌هاي‌ ايران‌ ، تهران‌ 1373ش‌؛ ايران‌. قوانين‌ و احكام‌، مجموعة‌ قوانين‌ و مقررات‌ مربوط‌ به‌ وزارت‌ كشور: از آغاز پيروزي‌ انقلاب‌ اسلامي‌ تا پايان‌ سال‌ 1369 ، تهران‌ 1370ش‌؛ ايران‌. وزارت‌ كشور، تقسيمات‌ كشور شاهنشاهي‌ ايران‌ ، تهران‌ 1355ش‌؛ ايران‌. وزارت‌ كشور. ادارة‌ كل‌ آمار عمومي‌، گزارش‌ خلاصة‌ سرشماري‌ عمومي‌ كشور ايران‌ در آبان‌ ماه‌ 1335 ، ج‌1: تعداد و توزيع‌ ساكنين‌ كشور ، تهران‌ 1339ش‌؛ ايران‌. وزارت‌ كشور. ادارة‌ كل‌ آمار و ثبت‌ احوال‌، كتاب‌ جغرافيا و اسامي‌ دهات‌ كشور ، ج‌2، تهران‌ 1329ش‌؛ ايران‌. وزارت‌ كشور. معاونت‌ سياسي‌ و اجتماعي‌. دفتر تقسيمات‌ كشوري‌، نشرية‌ تاريخ‌ تأسيس‌دار: ] تقسيمات‌ كشوري‌ 1378 [ ، تهران‌ 1378ش‌؛ محمدحسين‌بن‌ خلف‌ برهان‌، برهان‌ قاطع‌ ، چاپ‌ محمد معين‌، تهران‌ 1361ش‌؛ عباس‌ جعفري‌، گيتاشناسي‌ ايران‌ ، ج‌1: كوهها و كوهنامة‌ ايران‌ ، ج‌2: رودها و رودنامة‌ ايران‌ ، تهران‌ 1368ـ1376ش‌؛ حسينعلي‌ رزم‌آرا، فرهنگ‌ جغرافيائي‌ ايران‌ ( آباديها )، ج‌5: استان‌ پنجم‌ ( كردستان‌ )، تهران‌ 1355ش‌، 1331 ش‌؛ سازمان‌ جغرافيائي‌ نيروهاي‌ مسلّح‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌، فرهنگ‌ جغرافيائي‌ آباديهاي‌ كشور جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ ، ج‌57 : كوهدشت‌ ، تهران‌ 1375ش‌؛ ستاد بازسازي‌ و نوسازي‌ مناطق‌ جنگزده‌، عملكرد ده‌سالة‌ بازسازي‌ و نوسازي‌ مناطق‌ آسيب‌ديده‌ از جنگ‌ ، تهران‌ 1371ش‌؛ ژوزف‌ ماركوارت‌، ايرانشهر: بر مبناي‌ جغرافياي‌ موسي‌ خورني‌ ، ترجمة‌ مريم‌ ميراحمدي‌، تهران‌ 1373ش‌؛ مركز آمار ايران‌، سرشماري‌ عمومي‌ نفوس‌ و مسكن‌ 137: نتايج‌ تفصيلي‌ كل‌ كشور ، تهران‌ 1376ش‌؛ نقشة‌ تقسيمات‌ كشوري‌ ايران‌ ، تهران‌: گيتاشناسي‌، 1377ش‌؛ نقشة‌ راههاي‌ ايران‌ ، تهران‌: سازمان‌ نقشه‌برداري‌ كشور، 1377ش‌؛ مهرالزمان‌ نوبان‌، نام‌ مكانهاي‌ جغرافيايي‌ در بستر زمان‌ ، تهران‌ 1376ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

معصومه‌ بادنج‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده