پویا میرزامهدی‌
معرف
وف‌ به‌ «آقاپويا»، عالم‌ و مبلّغ‌ شيعي‌ در شبه‌قارة‌ هند
متن
پويا ، ميرزامهدي‌ ، معروف‌ به‌ «آقاپويا»، عالم‌ و مبلّغ‌ شيعي‌ در شبه‌قارة‌ هند. در 1317 در شهر يزد متولد شد. پدرش‌ حجة‌الاسلام‌ آقاميرزا محمدحسن‌ معروف‌ به‌ حاج‌ ميرزامحمد آقا (متوفي‌ 1328) از شاگردان‌ مرحوم‌ آيت‌الله‌ سيدمحمدكاظم‌ طباطبايي‌ يزدي‌ بود، و جدش‌ حجة‌الاسلام‌ آقاميرزا محمدجعفر از علماي‌ منطقة‌ يزد و شاگرد شيخ‌ مرتضي‌ انصاري‌ به‌ شمار مي‌رفت‌ (آقابزرگ‌ طهراني‌، ج‌ 2، ص‌ 302؛ ريحان‌، ص‌ 484). وي‌ پس‌ از تحصيلات‌ ابتدايي‌ و فراگيري‌ دانشهاي‌ مذهبي‌ و اندكي‌ رياضيات‌ و هندسه‌، در شانزده‌سالگي‌ عازم‌ نجف‌ اشرف‌ شد و مدتي‌ از درس‌ فقه‌ و اصول‌ آيت‌اللّه‌ سيدمحمدكاظم‌ طباطبايي‌ يزدي‌ بهره‌ برد، اما بيشترين‌ سالهاي‌ تحصيل‌خودرا در نجف‌ نزد آيت‌اللّه‌ ميرزاحسين‌ نائيني‌ گذراند و به‌ همين‌ جهت‌ علاوه‌ بر دروس‌ رسمي‌ فقه‌ و اصول‌،درتفسيرقرآن‌،كلام‌ و فلسفة‌ اسلامي‌ نيز تبحّر يافت‌ ( رجوع كنيد به ادامة‌ مقاله‌). ويپس‌ازهفت‌سال‌تحصيلات‌عالي‌علوم‌ديني‌،دربيست‌و سه‌ سالگي‌، علي‌رغم‌ مخالفت‌ استادش‌، ميرزا حسين‌ نائيني‌، ازنجف‌اشرف‌به شهر مَدْرس‌ در شبه‌ قاره‌ مهاجرت‌ كرد. استاد وي‌، به‌ دليل‌ استعداد فراوان‌ پويا در تحصيل‌، از مهاجرت‌ وي‌ ناخرسند بود و بنا به‌ برخي‌ گزارشها در اين‌ راه‌ به‌ صدور حكم‌ شرعي‌ هم‌ متوسل‌ شده‌ بود (پويا، 1398، مقدمة‌ سيد محمد مرتضي‌، ص‌ b-a ؛ نقوي‌، 1363 ش‌، ص‌ 401).در كمتر از دوسالي‌ كه‌ پويا در شهر مدرس‌ به‌ تبليغ‌ و تدريس‌ علوم‌ ديني‌ مشغول‌ بود، زبان‌ انگليسي‌ را فراگرفت‌ و چهارسال‌ بعدي‌ زندگي‌ خود را با همين‌ اشتغالات‌ در شهر رامپور گذراند. از آن‌ پس‌، سالهاي‌ چندي‌ ساكنِ شهر ميسور و در دانشگاه‌ اين‌ شهر، مُدرّس‌ زبانهاي‌ عربي‌ و فارسي‌ بود. با تأسيس‌ كشور پاكستان‌ در شهريور 1326/ سپتامبر 1947، پويا به‌ شهر كراچي‌ رفت‌ و تا پايان‌ عمر به‌ تبليغ‌ و تأليف‌ و تدريس‌ در آنجا ادامه‌ داد. وي‌ در 26 تير 1352/16 جمادي‌ الا´خرة‌ 1393 در كراچي‌ درگذشت‌ و در گورستانِ «باغ‌ خراسان‌» همان‌ شهربه‌خاك‌ سپرده‌ شد (پويا، همانجا؛ نقوي‌، 1363 ش‌، ص‌ 401ـ402؛ صدرالافاضل‌، ص‌ 43).پويا افزون‌ بر فعاليتهايي‌ همچون‌ تأسيس‌ چاپخانه‌، بناي‌ مدرسة‌ جعفرية‌ كراچي‌، بنيادگذاري‌ حسينية‌ ايرانيان‌ در آن‌ شهر و كمكهاي‌ مالي‌ به‌ مدارس‌، مساجد و حسينيه‌هاي‌ كراچي‌، سالهاي‌ متمادي‌ در اين‌ شهر مجالس‌ بحث‌ و گفتگو دربارة‌ مسائل‌ جديد ديني‌ ــ و بويژه‌ قرآني‌ ــ برپا داشت‌ و با عنوان‌ عالمي‌ شيعي‌، نامبردار و مورد توجه‌ و علاقة‌نسل‌جوان‌و دانش‌پژوهان‌ شهر بود (صدرالافاضل‌، همانجا؛ نقوي‌، 1363 ش‌، ص‌ 402). از تأليفات‌ اوست‌: خطبة‌ استقباليه‌ (به‌ اردو)؛ > اصول‌ اسلام‌ < ؛ > مباحث‌ مابعدالطبيعي‌ قرآن‌ كريم‌ < ؛ > صحّت‌ متن‌ و تدوين‌ قرآن‌ كريم‌ < ؛ > وحي‌ < ؛ > وجود خدا < ؛ > غيبت‌ الهي‌ < ؛ > شهادت‌ به‌ تولد امام‌ دوازدهم‌، در ميان‌ شيعيان‌ و اهل‌ سنّت‌، و مدعيان‌ نيابت‌ < . كتابهاي‌ اخير را دوتن‌ از شاگردان‌ وي‌ پس‌ از وفاتش‌ در مجموعه‌اي‌ با عنوان‌ > قرآن‌ كريم‌: فروغ‌ جاويدان‌ < گردآوري‌ و منتشر كرده‌اند (نقوي‌، 1376 ش‌، ج‌ 1، ص‌ 497؛ همو، 1363 ش‌، همانجا؛ پويا، 1990).مشهورترين‌ اثر ميرزا مهدي‌ پويا پاورقيهاي‌ تفسيري‌ و مقدمة‌ مفصلّي‌ است‌ كه‌ بر ترجمة‌ انگليسي‌ قرآن‌، اثر ميراحمد علي‌، نگاشته‌ است‌. اين‌ ترجمه‌ كه‌ گرايش‌ شيعي‌ دارد، نخستين‌بار در 1343 ش‌/1964 در كراچي‌ پاكستان‌ همراه‌ با تقريظات‌ و استفتائاتي‌ از مراجع‌ تقليد شيعة‌ نجف‌ و مشهد منتشر شد و، علاوه‌ بر مقدمة‌ بلند مترجم‌ در معرفي‌ مذهب‌ شيعه‌، مقدمه‌اي‌ از ميرزا مهدي‌ پويا با عنوانِ > «اصالت‌ و صحت‌ متن‌ و تدوين‌ قرآن‌ كريم‌» < به‌ همراه‌ دارد كه‌ بعدها با تغييرات‌ و اضافاتي‌ در قالب‌ كتاب‌ > صحّت‌ متن‌ و تدوين‌ قرآن‌ كريم‌ < منتشر شد. اين‌ كتاب‌ را شايد بتوان‌ اولين‌ و مهمترين‌ كتاب‌ در زبان‌ انگليسي‌ دانست‌ كه‌ در آن‌ عالمي‌ شيعي‌، ديدگاههاي‌ شيعة‌ اماميّه‌ را دربارة‌ عدم‌ تحريف‌ قرآن‌، روايات‌ تحريف‌ در منابع‌ شيعي‌ و سنّي‌، جمع‌ و تدوين‌ قرآن‌، رابطة‌ قرآن‌ و عترت‌ و برخي‌ ديگر از موضوعات‌ علوم‌ قرآني‌ بررسي‌ كرده‌ است‌. به‌ اعتقاد وي‌، قرآن‌ كريم‌ در طول‌ حيات‌ خود پيامبر اكرم‌ صلّي‌اللّه‌عليه‌و آله‌وسلّم‌ جمع‌ و تدوين‌ شده‌ و به‌ قالب‌ كتاب‌ درآمده‌ است‌. اين‌ همان‌ عقيده‌اي‌ است‌ كه‌ بعدها آيت‌اللّه‌ خويي‌ بتفصيل‌ آن‌ را تبيين‌ و توجيه‌ كرده‌ است‌ ( رجوع كنيد به البيان‌ في‌ تفسيرالقرآن‌ * ). در بخش‌ ديگري‌ از كتاب‌، پويا روايات‌ اهل‌ سنّت‌ و شيعه‌ دربارة‌ تحريف‌ قرآن‌ را ارزيابي‌ كرده‌ (ص‌ 70ـ 135)، ضمن‌ انتقاد شديد از كتاب‌ فصل‌ الخطاب‌ ، تأليف‌ حاجي‌ ميرزا حسين‌ نوري‌ طبرسي‌، عقيدة‌ تحريف‌ را از اصول‌ اعتقادات‌ شيعه‌ به‌ دور مي‌دارد (همان‌، ص‌ 156ـ 159).منابع‌: محمدمحسن‌ آقابزرگ‌ طهراني‌، الذريعة‌ الي‌ تصانيف‌ الشيعة‌ ، چاپ‌ علي‌نقي‌ منزوي‌ و احمد منزوي‌، بيروت‌ 1403/1983؛ عليرضا ريحان‌، آينة‌ دانشوران‌ ، چاپ‌ ناصر باقري‌ بيدهندي‌، قم‌ 1372ش‌؛ مرتضي‌ حسين‌ صدر الافاضل‌، مطلع‌ الانوار: احوال‌ دانشوران‌ شيعة‌ پاكستان‌ و هند ، ترجمة‌ محمد هاشم‌، مشهد 1374ش‌؛ حسين‌ عارف‌ نقوي‌، برّ صغيركي‌ اماميه‌ مصنفّين‌: كي‌ مطبوعه‌ تصانيف‌ اور تراجم‌ ، اسلام‌آباد 1376ش‌؛ همو، تذكرة‌ علماي‌ امامية‌ پاكستان‌ ، اسلام‌آباد 1363ش‌؛Mirza Mahdi Pooya , Essence of the holy Qur ف a ¦ n: the eternal light , ed. Syed Muhammad Murtaza and Husain P. Taylor 1990; idem, Genuineness of the holy Qur ف a ¦ n in its text and its arrangement , Karachi 1974, 2nd ed, Tehran 1398.دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)دانشنامة‌ جهان‌ اسلام‌ ، ج‌ 5 (اقتباس‌ از بريتانيكا 1998)
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مرتضي‌ كريمي‌نيا

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده