پوکاک‌ ادوارد
معرف
رشناس‌ انگليسي‌ و استاد كرسي‌ ادبيات‌ عربي‌ در آكسفورد
متن
پوكاك‌ ، ادوارد ، خاورشناس‌ انگليسي‌ و استاد كرسي‌ ادبيات‌ عربي‌ در آكسفورد. پدرش‌ كشيش‌ بود و او در 1013/ 1604 در آكسفورد زاده‌ شد و همانجا تحصيل‌ كرد؛ در 1035/1626 از كالج‌ كورپُس‌ كريستي‌ مدرك‌كارشناسي‌ارشد گرفت‌ و موقتاً در آنجا به‌ كار پرداخت‌. وي‌ پيش‌ از آنكه‌در1038/1629كشيش‌شود،مطالعات‌شرق‌شناسيخود را آغاز كرده‌ بود ( > فرهنگ‌ زندگينامة‌ ملي‌ < ، ذيل‌ مادّه‌).پوكاك‌ پس‌ از اتمام‌ تحصيلات‌، در 1039/1630 به‌ عنوان‌ كشيش‌ انگليسيهاي‌ مقيم‌ حلب‌ به‌ آن‌ شهر رفت‌ (بدوي‌، ص‌90؛ دايرة‌المعارف‌ فارسي‌ ، ذيل‌ مادّه‌). در همين‌ اوان‌، عربي‌ را به‌ خوبي‌ فرا گرفت‌ و افزون‌ بر اين‌، زبانهاي‌ عبري‌، سرياني‌، اتيوپيايي‌ و سامري‌ را نيز آموخت‌ و با دانشمندان‌ يهودي‌ و مسلمان‌ دوستي‌ برقرار كرد و به‌ ياري‌ آنان‌ به‌ گردآوري‌ نسخه‌هاي‌ خطي‌ به‌ زبانهاي‌ عربي‌، اتيوپيايي‌، ارمني‌ و اسفار پنجگانة‌ سامري‌ پرداخت‌. در واقع‌، دست‌ يافتن‌ به‌ اين‌ نسخه‌ها مهمترين‌ انگيزة‌ او در پذيرش‌ مقام‌ كشيشي‌ حلب‌ بود ( > فرهنگ‌ زندگينامة‌ ملي‌ < ، همانجا). در همين‌ دوره‌ اسقف‌ لندن‌، لاد ، مأموريت‌ خريد سكه‌هاي‌ قديم‌ يوناني‌ و نسخ‌ خطي‌ شرقي‌ را به‌ او محول‌ كرد (همانجا).پوكاك‌ در 1045/1635 به‌ انگليس‌ بازگشت‌ و اولين‌ كرسي‌ استادي‌ عربي‌ در آكسفورد به‌ او واگذار گرديد ( بريتانيكا ، ذيل‌ مادّه‌). درس‌ وي‌ با گفتاري‌ در باب‌ اهميت‌ زبان‌ و ادبيات‌ عرب‌ آغاز شد و پس‌ از آن‌ با يك‌ دوره‌ درس‌ از خطبه‌هاي‌ حضرت‌ علي‌ عليه‌السلام‌ ادامه‌ يافت‌ ( > فرهنگ‌ زندگينامة‌ ملي‌ < ، همانجا).پوكاك‌ در 1047/1637 بار ديگر براي‌ خريد نسخ‌ خطي‌ و تحقيق‌ و مطالعه‌، به‌ شرق‌ رفت‌ (بدوي‌، همانجا). از 1047 تا 1050/ 1637 تا 1640 در قسطنطنيه‌ و عمدتاً در سفارت‌ بريتانيا اقامت‌ داشت‌. در آنجا به‌سبب‌ دوستي‌ با اسقف‌ سيريل‌ لوكاريس‌ امتياز استفاده‌ از كتابخانة‌ او را داشت‌ ( > فرهنگ‌ زندگينامة‌ ملي‌ < ، همانجا).در بازگشت‌ از استانبول‌، در پاريس‌ با هوگو گروتيوس‌ دربارة‌ ترجمة‌ كتاب‌ وي‌، > دربارة‌ حقيقت‌ دين‌ مسيح‌ < ، به‌ عربي‌ و نشر آن‌ در شرق‌ به‌ قصد تبليغ‌ مسيحيت‌ گفتگو كرد. اين‌ امر پس‌ از بيست‌ سال‌ تحقق‌ يافت‌. وي‌ همچنين‌ كتابهايي‌ را به‌ روش‌ سؤال‌ و جواب‌ دربارة‌ مسيحيت‌ ترجمه‌ كرد (بدوي‌، ص‌91).پوكاك‌ در 1058/1648 تدريس‌ زبان‌ عبري‌ را به‌ عهده‌ گرفت‌ (همان‌، ص‌90؛ بريتانيكا ، همانجا). در 1059/1649، به‌ دليل‌ مسائل‌ سياسي‌، از كشيشي‌ بركنار شد.در 1065/1655 گروهي‌ از مخالفانش‌، از او به‌ دادگاه‌ شكايت‌ كردند، ولي‌ در پي‌ اخطار شماري‌ از دانشمندان‌ آكسفورد به‌ دادگاه‌ شكايت‌ پذيرفته‌ نشد. پوكاك‌ در 1102/1691 درگذشت‌. دانشگاه‌ آكسفورد نسخ‌ خطي‌ او را خريد كه‌ اكنون‌ در كتابخانة‌ بودليان‌ نگهداري‌ مي‌شود. پيوسي‌ نسخه‌هاي‌ خطي‌ او را از اصيلترين‌ نسخه‌هاي‌ اين‌ مجموعه‌ مي‌داند ( > فرهنگ‌ زندگينامة‌ ملي‌ < ، همانجا). پوكاك‌ از خاورشناسان‌ پيشرو عصر خود و در شناخت‌ متون‌ عبري‌ استاد بسيار ممتازي‌ بود ( د. جودائيكا ، ذيل‌ مادّه‌).او پژوهشگري‌ خستگي‌ناپذير و ثابت‌ رأي‌ بود. جان‌ لاك‌، فيلسوف‌ انگليسي‌ و دوست‌ صميمي‌ او، وي‌ را محققي‌ بي‌نظير و در تقوا و زندگي‌ علمي‌ نمونه‌ مي‌دانست‌ ( > فرهنگ‌ زندگينامة‌ ملي‌ < ، همانجا).آثار . پوكاك‌ در يكي‌ از نسخه‌هاي‌ خطي‌ كتابخانة‌ بودليان‌، ترجمة‌ سرياني‌ چهار بخش‌ از عهد جديد را يافت‌ كه‌ در متن‌ رسمي‌ موجود سرياني‌ چاپ‌ 1555 و 1627 ميلادي‌ نبود. وي‌ اين‌ بخش‌ را به‌ لاتين‌ ترجمه‌ كرد و به‌ خط‌ سرياني‌ و عبري‌ نوشت‌ و يادداشتهايي‌ بر آن‌ افزود و در 1039/1630 به‌ تشويق‌ جرارد جان‌ وسيوس‌ ، كشيش‌ كانتربري‌، با عنوان‌ > روايت‌ و ترجمة‌ چهار بخش‌ سرياني‌ < منتشر كرد (همانجا؛ بدوي‌، ص‌91). مجمع‌ الامثال‌ ابوالفتح‌ ميداني‌ (متوفي‌ 518) را نيز در 1045/1635 ترجمه‌ كرد كه‌ بخشهايي‌ از آن‌ در قرن‌ دوازدهم‌/ هجدهم‌ چاپ‌ شد. در 1059/1649 هم‌ كتاب‌ > گزيدة‌ تاريخ‌ عرب‌ < را كه‌ در واقع‌ بخشهايي‌ از مختصرالدول‌ ابوالفرج‌ ابن‌عبري‌ (622ـ685) بود، به‌ چاپ‌ رساند كه‌ اولين‌ نمونة‌ چاپ‌ با حروف‌ عربي‌ در آكسفورد به‌ شمار مي‌آيد. اين‌ كتاب‌ به‌ گواهي‌ خاورشناساني‌ چون‌ رلان‌ ، اكلي‌ و ساسي‌ فصل‌ نويي‌ در مطالعات‌ شرقي‌ پس‌ از پوكاك‌ باز كرد ( > فرهنگ‌ زندگينامة‌ ملي‌ < ، همانجا). بيشترين‌ اهميت‌ كتاب‌ در تعليقاتي‌ بود كه‌ پوكاك‌ بر متن‌ ابن‌ عبري‌ افزود، بويژه‌ آنچه‌ دربارة‌ فرقه‌هاي‌ اسلامي‌ نوشت‌ و مطالب‌ بسياري‌ كه‌ از غزالي‌ و شهرستاني‌ و عضدالدين‌ ايجي‌ نقل‌ كرد (بدوي‌، ص‌91ـ92). پوكاك‌ لامية‌ العجم‌ طغرائي‌ را نيز با تعليقاتي‌ به‌ لاتين‌ ترجمه‌ كرد و در آن‌ از شرح‌ صَفَدي‌، الغيث‌ المنسجم‌ في‌ شرح‌ لامية‌ العجم‌ ، استفاده‌ كرد. او كلمات‌ را از جهت‌ لغوي‌ و ارتباط‌ آنها با كلمات‌ عبري‌ و كلداني‌ و سرياني‌ مشخص‌ كرد (همان‌، ص‌91). افزون‌ بر اينها فصلهاي‌ بسياري‌ از شرح‌ موسي‌بن‌ ميمون‌ بر مشنا را به‌ لاتين‌ ترجمه‌ كرد و تعليقاتي‌، از جمله‌ دربارة‌ اعتقادات‌ يهود دربارة‌ آخرت‌ و معاد و نظر مسلمانان‌ در اين‌ موضوعات‌، با تكيه‌ بر گفته‌هاي‌ ابن‌سينا و فخررازي‌، بر آن‌ افزود. اين‌ كتاب‌ با عنوان‌ > فصل‌ موسي‌ < در 1065/1655 در آكسفورد منتشر شد ( د.جودائيكا ، همانجا). در 1068/1658 نيز كتاب‌ ليوتيخوس‌ ابن‌بطريق‌، > تاريخ‌ اسقفهاي‌ بزرگ‌ اسكندريه‌ < ، را به‌ چاپ‌ رسانيد. از مهمترين‌ آثار سالهاي‌ آخر عمرش‌ شرحي‌ است‌ بر انبياي‌ اصغر > ميكا و ملاكي‌ < ( > فرهنگ‌ زندگينامة‌ ملي‌ < ، همانجا).پسر پوكاك‌، ادوارد ــ كه‌ همنام‌ پدر بود ــ راه‌ او را ادامه‌ داد و در 1082/1671 ترجمة‌ لاتين‌ رسالة‌ «حيّبن‌ يقظان‌ * » ابن‌طفيل‌ را منتشر كرد. وي‌ اگر چه‌ در تحقيقات‌ با پدر همكاري‌ داشت‌، اما چنانكه‌ انتظار مي‌رفت‌ نتوانست‌ به‌ استادي‌ زبان‌ عربي‌ در آكسفورد دست‌ يابد ( > فرهنگ‌ زندگينامة‌ ملي‌ < ، همانجا).منابع‌: عبدالرحمان‌ بدوي‌، موسوعة‌المستشرقين‌ ، بيروت‌ 1984؛ دايرة‌المعارف‌ فارسي‌ ، به‌ سرپرستي‌ غلامحسين‌ مصاحب‌، تهران‌ 1345ـ1374 ش‌؛Dictionary of national biography , ed. Leslie Stephen et al ., London 1908-1909; Encyclopaedia Britannica , Chicago 1973; Encyclopaedia Judaica , Jerusalem 1978- 1982, s.v. "Pococke, Edward" (by Godfrey Edmond Silverman).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مريم‌ بهاري‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده