پوخه‌دینگ‌
معرف
مگاه‌ پورخليل‌الدين‌ و چند مسلمان‌ ديگر در ايالت‌ جيانگ‌ سو در چين‌
متن
پوخه‌دينگ‌ ، آرامگاه‌ پورخليل‌الدين‌ و چند مسلمان‌ ديگر در ايالت‌ جيانگ‌ سو در چين‌. اين‌ مقبره‌ در شرق‌ شهر يان‌جو، از شهرهاي‌ ساحلي‌ چين‌، واقع‌ شده‌ و از مقابر قديمي‌ اين‌ شهر محسوب‌ مي‌شود. غير از اين‌ نيز گورهاي‌ شش‌ يا هفت‌ تن‌ از دورة‌ سونگ‌ (349ـ 678/960ـ1279) و يوآن‌ (678ـ 770/1279ـ 1368) در اين‌ شهر وجود دارد. طبق‌ كتيبة‌ آرامگاه‌ اين‌ محل‌ مقبرة‌ پورخليل‌الدين‌ و اسكندر از دورة‌ سونگ‌ و محمود و جمال‌الدين‌ از دورة‌ مينگ‌ (770ـ1054/ 1368ـ 1644) است‌ و مقبره‌ به‌نام‌ مشهورترين‌ اينان‌ پورخليل‌الدين‌ ناميده‌ شده‌ است‌ (ليوجي‌پينگ‌، ص‌ 244ـ245). سال‌ دقيق‌ اكثر مقابر معلوم‌ نيست‌؛ فقط‌ طبق‌ كتيبه‌اي‌ كه‌ به‌ سه‌ زبان‌ عربي‌، فارسي‌ و چيني‌ نوشته‌ شده‌ مي‌دانيم‌ كه‌ پورخليل‌الدين‌ تاجري‌ بود كه‌ به‌ تبليغ‌ نيز اشتغال‌ داشت‌ و در طول‌ زندگي‌ خود دوبار به‌ چين‌ سفر كرد و در آخرين‌ سفر در يان‌جو وفات‌ كرد و در مكان‌ فعلي‌ به‌خاك‌ سپرده‌ شد (ليوجي‌ پينگ‌، ص‌ 247،250). ظاهراً طبق‌ تحقيقاتي‌ در 1369 ش‌/ 1980، مسلمانان‌ از دورة‌ سلسلة‌ تانگ‌ (618ـ907 ميلادي‌) در اين‌ شهر فعاليت‌ داشته‌اند (فنگ‌ جين‌ يوان‌، ص‌ 10، 14)، اما باتوجه‌ به‌ گسترش‌ اسلام‌ در چين‌ در دورة‌ يوآن‌ و مينگ‌ (پيترسن‌، ذيل‌ "China" )، انتساب‌ اين‌ مكان‌ به‌ دورة‌ مينگ‌ محتملتر به‌نظر مي‌رسد.پوخه‌ دينگ‌ از دو محوطه‌ تشكيل‌ شده‌ است‌: محوطة‌ اول‌، كه‌ پس‌ از در بزرگ‌ اصلي‌ آرامگاه‌ قرار دارد، شامل‌ شبستان‌، حمام‌، ميهمان‌ خانه‌ و چند حياط‌ كوچك‌ است‌. اين‌ قسمت‌ در گذشته‌ بناي‌ بسيار سفيد و روشني‌ بوده‌ اما بمرور زمان‌ رنگ‌ سفيد آن‌ از بين‌ رفته‌ و باد و آتش‌سوزي‌ صدماتي‌ به‌ آن‌ وارد كرده‌ است‌. پس‌ از اين‌ قسمت‌، پلكاني‌ براي‌ ورود به‌ محوطة‌ دوم‌ كه‌ باغ‌ ـ مقبره‌ است‌ قرار دارد. در دو طرف‌ اين‌ پلكان‌ نرده‌هايي‌ سنگي‌ وجود دارد كه‌ با نقوش‌ چيني‌ كنده‌كاري‌ شده‌اند. در بالاي‌ پلكان‌ در ورودي‌ است‌ كه‌ اطراف‌ آن‌ سنگهاي‌ سفيدي‌ با كنده‌كاريهاي‌ ظريف‌ و زيبا به‌ شيوة‌ چيني‌ به‌چشم‌ مي‌خورد. بقعة‌ پورخليل‌الدين‌ در محوطة‌ دوم‌، در طرف‌ راست‌ حياط‌ واقع‌ شده‌ است‌. اين‌ در حالي‌ است‌ كه‌ در مناطق‌ شمال‌ غربي‌ چين‌ بناي‌ اصلي‌ آرامگاه‌ اغلب‌ در مهمترين‌ نقطه‌ مثلاً در وسط‌ محوطه‌ قرار مي‌گيرد؛ ظاهراً به‌ سبب‌ خرابيها و بازسازيهاي‌ گذشته‌، بقعه‌ در اين‌ نقطه‌ قرار گرفته‌ است‌ (ليوجي‌ پينگ‌، ص‌ 245ـ 247). اين‌ بنا احتمالاً از دورة‌ سلسلة‌ چينگ‌ (1054ـ1331/ 1644ـ 1912) به‌ بعد تعمير و بازسازي‌ شده‌ و طبق‌ يكي‌ از كتيبه‌ها (به‌ تاريخ‌ 1318/1900)، تا پيش‌ از آن‌ سلسله‌ بازسازي‌ نشده‌ بوده‌ است‌. قبرهاي‌ اين‌ بقعه‌ از جمله‌ قبر پورخليل‌الدين‌ از آجر ساخته‌ شده‌، و همه‌ بدون‌ نظم‌ و ترتيب‌ قرار گرفته‌اند. سنگهاي‌ قبرها نيز نيم‌دايره‌ و داراي‌ نقش‌ و نگارند. در ديوار جنوبي‌ مقبره‌ تخته‌ سنگهايي‌ كار گذاشته‌ شده‌ كه‌ روي‌ آنها نيلوفرهايي‌ به‌ زيبايي‌ كنده‌كاري‌ كرده‌اند كه‌ شيوة‌ تزييني‌ متداول‌ در معماري‌ چين‌ است‌. غير از قبرهايي‌ كه‌ در محوطة‌ باغ‌ ديده‌ مي‌شود، در وسط‌ باغ‌ قبر يك‌ مسلمان‌ عرب‌ به‌ تاريخ‌ 1346/ 1927 ميلادي‌ ديده‌ مي‌شود. به‌نظر مي‌رسد كه‌ قبرهاي‌ جديد ديگري‌ نيز در اين‌ مكان‌ وجود داشته‌ باشد (همانجا).منابع‌: فنگ‌جين‌ يوان‌، فرهنگ‌ اسلامي‌ و ايراني‌ در چين‌ ، ترجمة‌ محمدجواد اميدوارنيا، تهران‌ ] بي‌تا. [ ؛ ليوجي‌ پينگ‌، معماري‌ اسلامي‌ در چين‌ ، ترجمة‌ مريم‌ خرّم‌، تهران‌ 1373 ش‌؛Andrew Petersen, Dictionary of Islamic architecture , London 1996.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

اكرم‌ ارجح‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده