پنانگ‌ (نام‌ مالایایی‌: پولائو پینانگ‌ )
معرف
‌ از ايالتهاي‌ اتحادية‌ مالزي‌
متن
پِنانگ‌ (نام‌ مالايايي‌: پولائو پينانگ‌ )، يكي‌ از ايالتهاي‌ اتحادية‌ مالزي‌. اين‌ ايالت‌ مشتمل‌ است‌ بر جزيرة‌ پنانگ‌ (66ر292 كيلومتر مربع‌) در تنگة‌ مالاكّا و نواري‌ از سرزمين‌ اصلي‌ روبروي‌ جزيره‌ معروف‌ به‌ ايالت‌ ولزلي‌ يا سبرانگ‌ پراي‌ (633 كيلومتر مربع‌) كه‌ از 1364ش‌/ 1985 با يك‌ پل‌ به‌ جزيره‌ متصل‌ شده‌ است‌. پايتخت‌ پنانگ‌، جورج‌ تاون‌، با جوهور بارو ــ پس‌ از كوالالامپور كه‌ پايتخت‌ فدرال‌ است‌ ــ دومين‌ مركز شهري‌ پرجمعيت‌ مالزي‌ به‌ شمار مي‌آيد (در 1361ش‌/ 1980، جمعيت‌ هر دو كمي‌ بيش‌ از 000 ، 400 تن‌ بوده‌ است‌).جزيره‌ كه‌ سكنة‌ پراكنده‌اي‌ داشت‌، در 1200/1786 براي‌ كمپاني‌ هند شرقي‌ و به‌ عنوان‌ مركز انبار كالا براي‌ تجارت‌ كشور از سلطانِ كده‌ خريده‌ شد. جزيره‌ پس‌ از توفيق‌ اوليه‌، با تفوق‌ سنگاپور روبرو گرديد و تا ايجاد كشتزارهاي‌ سوماتراي‌ شرقي‌، كه‌ دوباره‌ به‌ آن‌ رونق‌ بخشيد، مركزي‌ كم‌اهميت‌ باقي‌ ماند. از 1220/1805 به‌ مدت‌ كوتاهي‌ مقرّ كمپاني‌ هند شرقي‌ انگليس‌ بود و از 1245/1829 همراه‌ با مالاكّا و سنگاپور مجموعة‌ «استقرارگاههاي‌ تنگه‌ها » را تشكيل‌ داد كه‌ پس‌ از 1252/1836 از سنگاپور اداره‌ مي‌شدند. پنانگ‌ در 1284/ 1867 مستعمرة‌ انگليس‌ شد. پس‌ از حكومت‌ موقت‌ ژاپنيها از 1321 تا 1324ش‌/ 1942ـ 1945، پنانگ‌ در 1327ش‌/ 1948 به‌ عنوان‌ يكي‌ از ايالتهاي‌ اتحادية‌ مالايا (از 1322ش‌/ 1963مالزي‌)، به‌ مالايا پيوست‌. پنانگ‌ موقعيت‌ بندر آزاد بودن‌ را كه‌ مدتي‌ تحت‌ حاكميت‌ انگليس‌ از آن‌ برخوردار بود، حفظ‌ كرد. در 1349 ش‌/ 1970 نخستين‌ منطقة‌ توليدي‌ تجارت‌ آزاد مالزي‌ در آنجا گشوده‌ شد و بزودي‌ به‌ كانون‌ مهم‌ توليد قطعات‌ الكترونيكي‌ تبديل‌ گرديد.اختلاط‌ نژاد جمعيت‌ اين‌ منطقه‌، بازتاب‌ تاريخ‌ بازرگاني‌ آنجاست‌. اكثر مردم‌ پنانگ‌ چيني‌اند و تعداد مالاياييهاي‌ آن‌، از ديگر ايالات‌ مالزيايي‌ شبه‌جزيره‌، كمتر است‌ (به‌ طور كلي‌ مالاياييها از لحاظ‌ سياسي‌ و تعداد در اتحاديه‌ تفوق‌ دارند رجوع كنيد به مالزي‌ * ). بيشتر سكنة‌ جورج‌ تاون‌، چيني‌اند (68% در 1359ش‌/ 1980) و بقية‌ جمعيت‌ آنجا را مالاياييها (19%) و هنديها (13%) تشكيل‌ مي‌دهند. مسلمانان‌ پنانگ‌ مشتمل‌اند بر تمام‌ مالاياييها و بخش‌ كوچكي‌ از جمعيت‌ هندي‌، از جمله‌ به‌اصطلاح‌ جاوي‌ پراناكان‌ يا جاوي‌ پكان‌ ، كه‌ مسلماناني‌ از جنوب‌ هندند و به‌ اجبار تا حدي‌ با زبان‌ و سنن‌ مالايايي‌ سازگاري‌ يافته‌اند. گروه‌ اخير شهرنشين‌ شده‌اند و رهبري‌ سياسي‌ و فكري‌ مسلمانان‌ پنانگ‌ را برعهده‌ دارند. پنانگ‌، بر خلاف‌ سنگاپور، اقليت‌ عرب‌ مهمي‌ نداشته‌ است‌. مسلمانان‌ آن‌ نظير ديگر نقاط‌ جنوب‌ شرقي‌ آسيا، شافعي‌مذهب‌اند.در ايالتهاي‌ مالايايي‌، حاكم‌ موروثي‌ (سلطان‌) در رأس‌ امور مذهبي‌ قرار دارد و امور اسلامي‌ را از طريق‌ شورايي‌ متشكل‌ از اشخاص‌ سرشناس‌ مذهبي‌ (مجلس‌ اوگاما اسلام‌ ) و دبيرخانه‌ اداره‌ مي‌كند ( رجوع كنيد به مالايا * ، شبه‌جزيره‌). در مستعمرات‌ بريتانيا فراتر از انتصاب‌ «هيئت‌ مشورتي‌ مسلمان‌» و «هيئت‌ مسلمان‌ و هندو براي‌ اوقاف‌» به‌ منظور تنظيم‌ مسائل‌ وقف‌، نظارتي‌ وجود نداشت‌. در 1336ش‌/ 1957، طبق‌ قانون‌ اساسي‌ پس‌ از استقلال‌، اسلام‌ مذهب‌ رسمي‌ اتحادية‌ مالايا ــ كه‌ پنانگ‌ يكي‌ از ايالتهاي‌ آن‌ بود ــ شد. از آن‌ پس‌، در رأس‌ امور اسلامي‌ در پنانگ‌ حاكم‌ فدرال‌ يا يانگ‌ ديپرتوآن‌ آگونگ‌ قرار داشت‌ كه‌ به‌ طور چرخشي‌ از ميان‌ حكمرانان‌ موروثي‌ ايالتهاي‌ مالايايي‌ انتخاب‌ مي‌شد. يك‌ دستگاه‌ مذهبي‌ نيز به‌ موازات‌ دستگاه‌ اداري‌ ايالتهاي‌ مالايايي‌ زير نظر ادارة‌ اجراي‌ قوانين‌ اسلامي‌ (مصوب‌ 1338ش‌/ 1959) به‌ وجود آمد. در اين‌ قانون‌ برپايي‌ مجلس‌ اوگاما اسلام‌ به‌ رياست‌ يك‌ مفتي‌ دولتي‌ پيش‌بيني‌ شده‌ بود كه‌ از جمله‌ فعاليتهايش‌ حمايت‌ مالي‌ از مدارس‌ اسلامي‌، تبليغ‌ اسلام‌، نظارت‌ بر خطبه‌ و ادارة‌ امور زكات‌ و فطريه‌ بود. همچنين‌ نظامِ دادگاههاي‌ «قاضي‌» ] = قضايي‌ [ به‌ نام‌ «محكمه‌ كادي‌ »، براي‌ اجراي‌ قانون‌ شريعت‌ بنيان‌ نهاده‌ شد، هرچند مانند ديگر جاهاي‌ مالزي‌، اختيارات‌ اين‌ دادگاهها تنها به‌ مسلمانان‌ ــ در حوزه‌هاي‌ قوانين‌ خانواده‌ و ارث‌، فساد، وعظ‌ و خطابة‌ دروغين‌ و قصور در انجام‌ تكاليف‌ مذهبي‌ ــ مربوط‌ مي‌شود.استقرارگاههاي‌ بريتانيايي‌ تنگه‌ها ــ با توجه‌ به‌ جامعة‌ شهريِ متشكل‌ از نژادهاي‌ مختلف‌، برخورداري‌ از سطوح‌ آموزشي‌ بالاتر، و بي‌توجهي‌ دولت‌ نسبت‌ به‌ امور مذهبي‌ ــ به‌ گفتة‌ راف‌ به‌ «پايگاه‌ يورش‌» منتقدان‌ و اصلاح‌طلبان‌ تبديل‌ شدند. در عرصة‌ آموزش‌، انديشه‌هاي‌ اصلاح‌طلبان‌ با تأسيس‌ مدرسة‌ المشهور در 1334/11916 مجال‌ بروز يافت‌. در اين‌ مدرسه‌ به‌ زبان‌ عربي‌ و انگليسي‌ آموزش‌ داده‌ مي‌شد، و در همان‌ حال‌ جاوي‌ پراناكان‌ به‌ طور كلي‌ جريان‌ آموزش‌ انگليسي‌ دولتي‌ را دربر مي‌گرفت‌. در دهة‌ 1300ش‌/ 1920، به‌ لطف‌ فعاليتهاي‌ سيد شيخ‌ الهادي‌، محقق‌ ـ ناشر و يك‌ مالايايي‌ حَضرَمي‌ تبارِ زادة‌ مالاكا، پنانگ‌ به‌ صورت‌ مركز انديشة‌ اصلاح‌طلبانه‌ و انتشارات‌ اسلامي‌ در مالزي‌ درآمد كه‌ ارزشهاي‌ تركهاي‌ جوان‌ يا كاوم‌ مودا را ــ كه‌ از اجتهاد آگاهانه‌ به‌ جاي‌ تقليد كوركورانه‌ دفاع‌ مي‌كردند ــ اشاعه‌ مي‌داد. روزنامه‌هاي‌ اصلاح‌طلبي‌ چون‌ الاِخوان‌ (چاپ‌ 1306ـ1310 ش‌/ 1927ـ1931) به‌ زبان‌ مالايايي‌، از پنانگ‌ به‌ سراسر مالايا، جنوب‌ تايلند و سوماترا پخش‌ مي‌شد. از صفحة‌ نامه‌هاي‌ رسيده‌ به‌ روزنامة‌ سائودارا («برادران‌»؛ چاپ‌ 1307ـ1320 ش‌/ 1928ـ1941) كه‌ عنوان‌ مشابهي‌ داشت‌، نخستين‌ سازمان‌ ملي‌ مالايا به‌ نام‌ پاسپام‌ (مخفّفِ پرسائودران‌ سهبت‌ پنامالايا به‌ معناي‌ «برادري‌ دوستان‌ مكاتبه‌اي‌ مالايا») به‌ وجود آمد كه‌ هدف‌ آن‌ حمايت‌ از پيشرفت‌ اقتصادي‌ و اجتماعي‌ جامعة‌ مالايا بود. در اين‌ دوره‌، دو ناشر اسلامي‌ در ميان‌ ناشران‌ كتابهاي‌ مذهبي‌ (تفسير قرآن‌، رسالة‌ فقهي‌ و مانند اينها) و رسالات‌ مختلف‌ ديگر فعال‌ بودند، از جمله‌ آثاري‌ از فعالان‌ فرقة‌ احمديه‌ * و نيز رمانهاي‌ امروزي‌ كه‌ از آثار نويسندگان‌ انگليسي‌ و نويسندگان‌ معاصر مصري‌ اقتباس‌ مي‌شد.پنانگ‌ در داخل‌ مالزي‌ به‌ عنوان‌ مركزي‌ شهري‌ كه‌ از كانون‌ قدرت‌ دور شده‌، هنوز با محيط‌ انطباق‌ نيافته‌ است‌. در دهة‌ 1350ـ1360ش‌/ 1970ـ1980، چاندرا مظفّر با پيشينة‌ هندي‌، از اهالي‌ پنانگ‌ كه‌ در كِده‌ به‌ دنيا آمده‌ است‌، در حمايت‌ از ضرورت‌ ايجاد يك‌ جامعه‌شناسي‌ اسلامي‌ اصلاح‌طلب‌ كه‌ در جامعة‌ كثرت‌گراي‌ امروزي‌ از قيود نژادي‌ رها باشد، شهرت‌ ويژه‌اي‌ يافته‌ است‌.منابع‌:H. Fujimoto, The South Indian Muslim community andthe evolution of the Jawi Peranakan in Penang up to 1948 , Tokyo 1988; M. B. Hooker, Islamic law in South-East Asia , Singapore 1984; J. Nagata, Malaysian mosaic , Vancouver 1979, ch. 4; W. Roff, The origins of Malay nationalism , New Haven 1967; M. Yegar, Islam and Islamic institutions in British Malaya , Jerusalem 1979.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

پراودفوت‌ ( د. اسلام‌ )

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده