پلسنر مارتین‌
معرف
شرق‌ يهودي‌ و متخصص‌ تاريخ‌ علوم‌ اسلامي‌
متن
پِلِسنِر ، مارتين‌ ، مستشرق‌ يهودي‌ و متخصص‌ تاريخ‌ علوم‌ اسلامي‌. پژوهشهاي‌ پلسنر در حوزة‌ زبانهاي‌ سامي‌، زبان‌ و ادبيات‌ يونان‌ قديم‌، تاريخ‌ و فلسفة‌ باستان‌، تاريخ‌ قرون‌ وسطي‌، تاريخ‌ هنر و تاريخ‌ علوم‌ اسلامي‌ است‌. او دراواخر 1900/1279 ش‌ در پوسن‌ متولد شد و در برسلاو رشد كرد(پلسنر،مقدمة‌اشتيكر،صXII؛زلهايم‌،ص‌1).در دانشگاه‌ شاگرد كارل‌ بروكلمان‌ * و همدرس‌ شرق‌شناس‌ آلماني‌، هانس‌ هاينريش‌ شدر * ، و بعدها دوست‌ نزديك‌ و همكار علمي‌ او بود (زلهايم‌، همانجا)؛ اين‌ نكته‌ از مقدمة‌ پايان‌نامة‌ دكتري‌ او در 1925/1304 ش‌ با عنوانِ > رسالة‌ تدبير منزل‌ ابروسن‌ نوفيثاغورثي‌ و تأثير آن‌ در دانش‌ اسلامي‌ < برمي‌آيد. به‌ نظر بروكلمان‌، پلسنر در اين‌ پايان‌ نامه‌ تحت‌ تأثير پايان‌نامة‌ دكتر هلموت‌ ريتر * باعنوان‌ > دستينة‌ دانش‌ بازرگاني‌ عرب‌ < (منتشر شده‌ در مجلة‌ > اسلام‌ < ، ش‌ 7، 1917، ص‌ 1ـ91) بوده‌ است‌ (زلهايم‌، ص‌ 1ـ2). پلسنر در 1925/1304 ش‌، سه‌ ماه‌ پس‌ از اخذ درجة‌ دكتري‌، با ريتر آشنا شد (همانجا) و در تصحيح‌ و ترجمة‌ غايَة‌الحكيم‌ (در لاتيني‌ مشهور به‌ پيكاتريكس‌ ) منسوب‌ به‌ مَجريطي‌، به‌عنوان‌ فردي‌ آشنا به‌ زبانهاي‌ عربي‌ و عبري‌ با او همكاري‌ كرد (زلهايم‌، ص‌ 2؛ د.جودائيكا ، ذيل‌ مادّه‌). در بهار 1927/1306 ش‌ براي‌ پژوهش‌ به‌ مؤسسة‌ تحقيقاتي‌ تاريخ‌ علوم‌ طبيعي‌ روسكا در برلين‌ رفت‌؛ جايي‌ كه‌ در 1921ـ1922/ 1300ـ1301 ش‌ براي‌ دو نيمسال‌ تحصيلي‌ از تسهيلاتش‌ بهره‌ جسته‌ بود ( د. جودائيكا ؛ زلهايم‌، همانجاها).پس‌ از چندي‌، پلسنر به‌ همت‌ ريتر از استانبول‌ ديدار كرد و با دانشمندان‌ بنام‌ ترك‌ مانند اسماعيل‌ افندي‌ و نسخه‌هاي‌ خطي‌ كتابخانة‌ فاتح‌ آشنا شد. در تابستان‌ 1929/1308 ش‌ ترجمة‌ مشترك‌ وي‌ و ريتر از پيكاتريكس‌ به‌ آلماني‌ به‌ پايان‌ رسيد (مجريطي‌، مقدمة‌ پلسنر، ص‌ VII ). دستنويس‌ اين‌ ترجمه‌ در 1943/1332 ش‌ در لايپزيگ‌ طعمة‌ شعله‌هاي‌ جنگ‌ شد (زلهايم‌، ص‌ 4). او سرانجام‌ از استانبول‌ به‌ آناتولي‌ و سوريه‌، و سپس‌ براي‌ مدت‌ كوتاهي‌ به‌ فلسطين‌ سفر كرد. سپس‌ به‌ بن‌ رفت‌ و تا 1930/1309 ش‌ در آنجا ماند، پس‌ از قبول‌ مأموريتي‌ آموزشي‌ در دانشگاه‌ فرانكفورت‌، همراه‌ يوزف‌ هورويتس‌ (متوفي‌ 1931/1310 ش‌)، شرق‌شناس‌ آلماني‌، براي‌ تدريس‌ در اين‌ دانشگاه‌ درخواست‌ داد (همان‌، ص‌ 2). او به‌سبب‌ تأليف‌ مقاله‌هاي‌ متعدد در > دايرة‌المعارف‌ اسلام‌ < و > دايرة‌المعارف‌ جودائيكا < ، به‌عنوان‌ پژوهشگري‌ فعال‌ مطرح‌ شده‌ بود. در فورية‌ 1931/1310 ش‌ پس‌ از درگذشت‌ ناگهاني‌ هورويتس‌، پلسنر جانشين‌ او و استاد دانشگاه‌ فرانكفورت‌ شد. اما با ظهور نازيسم‌ در آلمان‌، به‌ فلسطين‌ مهاجرت‌ كرد، اين‌ مهاجرت‌ بر فعاليتهاي‌ علمي‌ او اثر ناخوشايندي‌ داشت‌ (همان‌، ص‌ 3). او در 1933/ 1312ش‌ در حيفا دستور زبان‌ عربي‌ را براي‌ نخستين‌ بار به‌ عبري‌ جديد نوشت‌ و از 1945 در مدرسه‌اي‌ در بيت‌المقدس‌ (اورشليم‌) به‌كار مشغول‌ شد ( د.جودائيكا ، همانجا)؛ در 1955/1334 ش‌ رتبة‌ دانشياري‌ يافت‌ و در 1963/1342 ش‌ استاد شد. در اين‌ سالها كرسي‌ ادبيات‌ آلماني‌ اين‌ دانشگاه‌ را اداره‌ مي‌كرد تا اينكه‌ در 1969/1348 ش‌ استاد ممتاز آنجا شد (زلهايم‌، همانجا).پلسنر در 1962/1341 ش‌ در انگلستان‌ اقامت‌ كرد.در همين‌ سال‌، ترجمة‌ پيكاتريكس‌ منتشر شد. وي‌ مسئوليت‌ چاپخانة‌ بريل‌ را در ليدن‌ برعهده‌ گرفت‌ (همان‌، ص‌ 4). سپس‌ به‌ تاريخ‌ فلسفة‌ باستان‌ وتاريخ‌ علوم‌ اسلامي‌، بويژه‌ پزشكي‌ وكيميا، پرداخت‌ و رساله‌اي‌ نوشت‌ باعنوان‌ > اهميت‌ تاريخ‌ علم‌ براي‌ فهم‌ عالم‌ فكري‌ اسلام‌ < (توبينگن‌، 1966). استقبال‌ از اين‌ كتاب‌ و ديگر آثار او در محافل‌ علمي‌ سبب‌ شد تا به‌ عضويت‌ افتخاري‌ انجمن‌ آلماني‌ شرق‌شناسي‌ برگزيده‌ شود (همان‌، ص‌ 5).پلسنر در 27 نوامبر 1973/ 7 آذر 1352 بر اثر سكتة‌ قلبي‌ در بيت‌المقدس‌ درگذشت‌ (همان‌، ص‌ 1؛ پلسنر، مقدمة‌ اشتيكر، همانجا). شماري‌ از آثار او پس‌ از مرگش‌ منتشر شدند، از جمله‌: > فلسفة‌ پيشا سقراطي‌ و علم‌ كيمياي‌ يوناني‌ < (چاپ‌ ويسبادن‌، 1975). برخي‌ از مقالات‌ وي‌ نيز عبارت‌ است‌ از: «سهرورد» در > دايرة‌المعارف‌ اسلام‌ < (ج‌ 9، ص‌ 777ـ 778)؛ > «كشاورزي‌ نبطيان‌...» < در مجلة‌ سامي‌شناسي‌ و زمينه‌هاي‌ وابسته‌ (ش‌ 6، 1928، ص‌ 27ـ56) و > «تحقيقي‌ در باب‌ غاية‌الحكيم‌» < (زلهايم‌، ص‌ 3؛ براي‌ آثار او رجوع كنيد به د.اسلام‌ ؛ د.جودائيكا ؛ ايندكس‌ اسلاميكوس‌ ).منابع‌:Encyclopaedia Judaica , Jerusalem 1978-1982, s.v. "Plessner, Martin"; Maslama B . Ah ¤ mad Majr ¦ â t ¦ â , "Picatrix": das Ziel des Weisen , translated into German from the Arabic by Hellmut Ritter and Martin Plessner, Liechtenstein 1978; Martin Plessner, Vorsokratische Philosophie und griechische Alchemie , ed. Felix Klein-Franke, Wiesbaden 1975; Rodulf Sellheim, "Martin Plessner", Der Islam , vol. 52, no.1 (1975), 1-5.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

حسين‌ بخاري‌ و محمد كريمي‌ زنجاني‌ اصل‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده