پسندی‌ سمرقندی‌ عبدالجلیل‌
معرف
ر و خوشنويس‌ تاجيك‌
متن
پسندي‌ سمرقندي‌ ، عبدالجليل‌ ، شاعر و خوشنويس‌ تاجيك‌. برخي‌ نام‌ او را عبدالرحيم‌ دانسته‌اند (محترم‌، ص‌ 58؛ د. تاجيكي‌ ، ج‌5، ص‌609؛ حبيب‌زاده‌، ص‌302) ولي‌ فرزند وي‌، جليل‌زاده‌، نام‌ وي‌ را عبدالجليل‌ گفته‌ است‌ (حليم‌اف‌، 1967، ص‌71ـ72؛ د.ازبكستان‌ ، ج‌8، ص‌557). پسندي‌ در 1292/1875 در سمرقند به‌ دنيا آمد. پدرش‌ ملا عبدالكريم‌ سپندي‌ سمرقندي‌ (1245ـ1327/ 1829ـ1909)، از شاعران‌ معروف‌ زمان‌ خود بوده‌ و ديوان‌ اشعاري‌ در حدود 2500 بيت‌ داشته‌ كه‌ اكنون‌ در دسترس‌ نيست‌ (محترم‌، ص‌ 159؛ عيني‌، ص‌ 343؛ سخنوران‌ صيقل‌ روي‌ زمين‌ ] سيريلي‌ [ ، ص‌217؛ حليم‌اف‌، 1963، ص‌ 28).پسندي‌ در زادگاهش‌ به‌ تحصيل‌ پرداخت‌ و در علوم‌ رسمي‌ زمان‌ تبحّر يافت‌، ولي‌ بيشتر به‌ شعر و شاعري‌ گرايش‌ داشت‌ ( د.ازبكستان‌ ، همانجا؛ محترم‌، ص‌58). در 1324/1906 همراه‌ پدر به‌ زيارت‌ خانة‌ خدا رفت‌ و پس‌ از بازگشت‌ به‌ زادگاه‌، به‌ سائقة‌ قريحة‌ سرشار خود، به‌ سرودن‌ شعر پرداخت‌ (محترم‌؛ حبيب‌زاده‌، همانجاها). در ابتداي‌ سدة‌ بيستم‌ ميلادي‌ گروهي‌ از شاعران‌ روشنفكر تاجيك‌، از جمله‌ سيداحمد عجزي‌، سيد احمد وصلي‌، محمد رحيم‌ تاجي‌، ميرزا اكرم‌ فكري‌ و نقيب‌ خان‌ طغرل‌ احراري‌، در سمرقند محفل‌ ادبي‌ برپا كرده‌ بودند كه‌ پسندي‌ حضور فعالي‌ در آن‌ داشت‌ (حليم‌اف‌، 1963، ص‌ 21).از ديوان‌ اشعار پسندي‌ كه‌ خود او تنظيم‌ كرده‌، نسخه‌اي‌ خطي‌ در انستيتوي‌ خاورشناسي‌ فرهنگستان‌ علوم‌ جمهوري‌ تاجيكستان‌ وجود دارد كه‌ شامل‌ 146 قطعه‌ شعر، از غزل‌ و مخمس‌ و مسدس‌ و قصيده‌ و قطعه‌ و رباعي‌ و مثنوي‌، است‌ ( د.ازبكستان‌ ، همانجا). در جُنگ‌ و بياض‌ و تذكره‌هاي‌ آن‌ دوره‌ نيز نمونه‌هايي‌ از آثار وي‌ باقي‌ است‌؛ از جمله‌ در تذكرة‌ الشعرا ، كه‌ مؤلف‌ آن‌ وي‌ را ستوده‌ و چهار غزل‌ ــ از جمله‌ غزل‌ موشح‌ «اسدجان‌» را ــ از او نقل‌ كرده‌ است‌ (محترم‌، ص‌ 58 ـ60).شعر پسندي‌ به‌ سبك‌ حافظ‌ و نظامي‌ و جامي‌، و مضامين‌ اصلي‌ سروده‌هايش‌ عشق‌ و عرفان‌ و شِكوه‌ از روزگار است‌. در بيان‌ اوضاع‌ و احوال‌ اجتماعي‌ زمان‌ خود نيز، مثنوي‌ مشهوري‌ با عنوان‌«سرگذشت‌غلام‌جان‌»در چهل‌بيت‌سروده‌است‌(حبيب‌زاده‌، ص‌303ـ304؛ حليم‌اف‌، 1967، ص‌72؛ د. ازبكستان‌ ، همانجا). پسندي‌ در 1334/ 1916 درگذشت‌ ( د.ازبكستان‌ ، همانجا).منابع‌: صدرالدين‌ عيني‌، نمونة‌ ادبيات‌ تاجيك‌ ، مسكو 1926؛ حاجي‌ نعمت‌ الله‌ محترم‌، تذكرة‌ الشعرا ، چاپ‌ اصغر جانفدا، دوشنبه‌ 1975؛Ensiklopediya ¦ yi Sa ¦ vetii Ta ¦ jik , vol. V , Dushanbe 1984; Amirbek Habibza ¦ da, Ganj-e Zarafsha ¦ n , Dushanbe 1991; S. Halimov, "Abdulkarim Sipandi", in Mas'alaha ¦ y-e filologiyay-e Tajik , Dushanbe 1967; idem, "Sipandiy-e Samarqand ¦ â ", in Trudi Sam Gu , Samarqand 1963; Sukhanvara ¦ n-e S ¤ ayqal-e ru ¦ y-e Zam i ¦ n , Dushanbe 1973; Uzbek Savet Ensiklopediyasi , Tashkent 1971-1980.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

رحيم‌ مسلمانيان‌ قبادياني‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده