پسسر (در زبان‌ جاوه‌ای‌ قدیم‌ پسیسی‌ یا پسیر ؛ در اندونزیایی‌ پسسر به‌ معنای‌ «کرانة‌ دریا ساحل‌»)
معرف
اصل‌ به‌ معناي‌ يك‌ واحد اداري‌ (حكومتي‌) در پادشاهي‌ ماتارام‌ در جاوة‌ مركزي‌ است‌ كه‌ سواحل‌ شمالي‌ جاوه‌ را از چيربون‌ در مغرب‌ تا سورابايا در مشرق‌، دربرمي‌گيرد
متن
پَسِسِر (در زبان‌ جاوه‌اي‌ قديم‌، پسيسي‌ يا پَسير ؛ در اندونزيايي‌، پَسِسِر به‌ معناي‌ «كرانة‌ دريا، ساحل‌»)، در اصل‌ به‌ معناي‌ يك‌ واحد اداري‌ (حكومتي‌) در پادشاهي‌ ماتارام‌ در جاوة‌ مركزي‌ است‌ كه‌ سواحل‌ شمالي‌ جاوه‌ را از چيربون‌ در مغرب‌ تا سورابايا در مشرق‌، دربرمي‌گيرد. به‌ لحاظ‌ تاريخي‌، اهميت‌ اين‌ واحد اداري‌ ناشي‌ از تأسيس‌ مسلمان‌نشينهاي‌ كوچك‌ در قرنهاي‌ نهم‌ و دهم‌/ پانزدهم‌ و شانزدهم‌ در ناحيه‌اي‌ است‌ كه‌ التقاطي‌ از اعتقادات‌ مذهبي‌ از قبيل‌ هندويي‌ و بودايي‌ و باورهاي‌ «جاندارپندارانه‌» ، در آن‌ شايع‌ بوده‌ است‌. هرچند آداب‌ گرويدن‌ به‌ اسلام‌ به‌ دست‌ ولي‌ سنگا يا نُه‌ قديس‌ از يك‌ ناحيه‌ به‌ ناحية‌ ديگر متفاوت‌ است‌، اما تجربة‌ مستقيم‌ اسلام‌ در خاورميانه‌، يا انتقال‌ آن‌ با راهنمايي‌ كسي‌ كه‌ اين‌ تجربه‌ را داشته‌، و همچنين‌ اصل‌ قانونگرايي‌ اسلامي‌ و برابريِ همه‌ در مقابل‌ قانون‌ اسلامي‌، وجه‌ مشترك‌ همة‌ آنهاست‌. اين‌ قلمروهاي‌ مسلمان‌نشين‌، به‌ رهبري‌ همين‌ ولي‌سنگاها، گسترش‌ يافت‌ و بسرعت‌ به‌ اميرنشينهاي‌ مستقل‌ مسلمان‌ تبديل‌ شد.در اين‌ زمان‌، گرايش‌ جاوه‌ايها را به‌ اسلام‌ مي‌توان‌ زادة‌ اين‌ عوامل‌ دانست‌: تأكيد كساني‌ كه‌ زير تأثير و نفوذ طريقتهاي‌ تصوف‌ بودند؛ اوضاع‌ و احوال‌ زمان‌ و رقابت‌ با مسيحيت‌؛ و تغييرات‌ اقتصادي‌ محيط‌ كه‌ مهمترين‌ علت‌ بوده‌ است‌. با افزايش‌ حجم‌ مبادلات‌ تجاري‌ شرق‌ ـ غرب‌، كه‌ به‌ سلطة‌ بازرگانان‌ مسلمان‌ بر آنجا انجاميد، ايالتهاي‌ پَسِسِر، براي‌ تجارت‌ بين‌المللي‌ و مراكز ديني‌ اسلامي‌، محيط‌ مدني‌ مناسب‌ و متجانسي‌ فراهم‌ ساختند. ايجاد اتحاديه‌هاي‌ سياسي‌ ميان‌ ايالتهاي‌ پسيسير ـ دماك‌ در قرن‌ نهم‌/ پانزدهم‌ وچيربون‌ ـ بانتن‌ در قرن‌ دهم‌/ شانزدهم‌، به‌ كشمكشهاي‌ نظامي‌ با ايالتهاي‌ دور از دريا انجاميد، و اين‌ كشمكشها موجب‌ تحولي‌ تدريجي‌ شد كه‌ نهايتاً تقويت‌ بيشتر منافع‌ اسلامي‌ را در اين‌ جزيره‌ به دنبال‌ داشت‌.از نظر فرهنگي‌، پَسِسِر در معرفي‌ متون‌ مهم‌ عربي‌، بخصوص‌ متون‌ راجع‌ به‌ شريعت‌ اسلامي‌، نقش‌ كليدي‌ ايفا كرد. از ميان‌ متوني‌ كه‌ در اوايل‌ قرن‌ سيزدهم‌/ نوزدهم‌ در سيرت‌ سنتيني‌ نقل‌ شده‌ است‌، تنها شش‌ متن‌ به‌ منطقة‌ پسيسير نسبت‌ داده‌ مي‌شود. اين‌ متون‌ عبارت‌اند از: مُخَرَر ( المُحَرَّر تأليف‌ ابوالقاسم‌ عبدالكريم‌بن‌ محمد رافعي‌)؛ كتاب‌ نَوَوي‌ ( مِنهاج‌ الطالبين‌ تأليف‌ نووي‌)؛ كتاب‌ اِبنُكَجَر يا كتاب‌ تُهپَه‌ ( تحفة‌المُحتاج‌ لِشرح‌ المنهاج‌ ، اثر ابن‌حجرِ هيتمي‌)؛ اِله‌ ( ايضاح‌ في‌الفقه‌ )؛ و سوجَك‌ ( المختصر في‌الفقه‌ عَلي‌' مذهب‌ الامام‌ الشافعي‌ ، اثر احمدبن‌ حسن‌بن‌ احمد اصفهاني‌). به‌ اين‌ منابع‌، مي‌توان‌ اثر بزرگ‌ ديگري‌ در تصوف‌ را نيز اضافه‌ كرد كه‌ هولومُدين‌ نام‌ دارد و صورت‌ تحريف‌ شده‌ احياء علوم‌الدين‌ غزّالي‌ است‌.منابع‌:H. J. de Graaf and Th.G.Th.Pigeaud, De eerste moslimse vorstendommen op Java: studien over de staatkundige geschiedenis van de 15de en 16de eeuw, and their companion volume Islamic states in Java 1500-1700: a summary, bibliography and index, in Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land-en Volkenkunde, IXIX, IXX (1974, 1976); Th.G.Th. Pigeaud, Literature of Java, catalogue raisonnإ of Javanese manuscripts in the Library of the University of Leiden and other public collections in the Netherlands, The Hague 1966-70; Soebardi, "Santri-religious elements as reflected in the book of Tjentini", BTLV , CXXVII/3 (1971), 331-349.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

م‌ . هودلي‌ ( د. اسلام‌ )

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده