پریشان‌
معرف
اچه‌اي‌ در استان‌ فارس‌
متن
پريشان‌ ، درياچه‌اي‌ در استان‌ فارس‌. اين‌ درياچه‌ ــ كه‌ فامور نيز ناميده‌ شده‌ است‌ ــ به‌ طول‌ حدود هشت‌ كيلومتر و عرض‌ حدود سه‌ كيلومتر، در ارتفاع‌ حدود 820 متري‌ در دهستان‌ فامور (در بخش‌ جَره‌ و بالاده‌) تقريباً در مركز شهرستان‌ كازرون‌ واقع‌ است‌. نزديكترين‌ فاصلة‌ درياچه‌ تا شهر كازرون‌، از طريق‌ دهكدة‌ اَيازآباد در جنوب‌ شرقي‌ شهر، حدود دوازده‌ كيلومتر است‌. كوه‌ فامور در شمال‌ درياچه‌، و آباديهاي‌ دهستان‌ فامور در شمال‌ و مشرق‌ و جنوب‌ شرقي‌ درياچه‌ قرار دارند.ميانگين‌ عمق‌ درياچه‌ حدود 5ر1 متر است‌ (عمق‌ آن‌ در برخي‌ قسمتها به‌ پنج‌ تا هشت‌ متر مي‌رسد). در كرانه‌هاي‌ آن‌، عمق‌ آب‌ از 25 تا 50 سانتيمتر در نوسان‌ است‌ (معافي‌، ص‌15). گاهي‌ اختلاف‌ ارتفاع‌ سطح‌ آب‌ هنگام‌ پرآبي‌ و كم‌آبي‌، به‌ حدود سه‌ متر مي‌رسد (ايران‌. وزارت‌ نيرو. دفتر بررسيهاي‌ منابع‌ آب‌، ص‌121). درياچة‌ پريشان‌ به‌ علت‌ اينكه‌ كمتر از شش‌ متر عمق‌ دارد، تالاب‌ نيز خوانده‌ مي‌شود (معافي‌، همانجا).كف‌ درياچه‌ پوشيده‌ از گياهان‌ آبزي‌ است‌ و در ميان‌ آن‌ نيزارهايي‌ وجود دارد. گاهي‌ دماي‌ آب‌ در مرداد به‌ حدود ْ30 سانتيگراد مي‌رسد. رود فامور و رود عَربان‌ ــ كه‌ از به‌ هم‌ پيوستن‌ آب‌ چشمه‌ها تشكيل‌ مي‌شوند ــ از جانب‌ شرقي‌ به‌ آن‌ مي‌ريزند. آب‌ درياچه‌ عمدتاً از باران‌ و ذوب‌ برفها تغذيه‌ مي‌شود و در ارديبهشت‌ به‌ بيشترين‌ سطح‌ خود مي‌رسد. به‌ علت‌ استقرار تالاب‌ ارژن‌ در سطحي‌ بالاتر از درياچة‌ پريشان‌ و وجود حفره‌هايي‌ در كف‌ آن‌، درياچة‌ پريشان‌ مقدار زيادي‌ از آب‌ آن‌ را زهكشي‌ مي‌كند. در واقع‌، تالاب‌ ارژن‌ از منابع‌ عمدة‌ تأمين‌كنندة‌ آب‌ اين‌ درياچه‌ است‌ (همانجا؛ مظفريان‌، ص‌14؛ نيز رجوع كنيد به بهرام‌ سلطاني‌، ص‌ 140).چمنزارها و نيزارهاي‌ پيرامون‌ درياچة‌ پريشان‌، پوشيده‌ از درختان‌ بلوط‌ و بادام‌كوهي‌ است‌ و در فصل‌ بهار اطراف‌ آن‌ پر از گل‌ نرگس‌ و شب‌بو مي‌شود (بهرام‌ سلطاني‌، ص‌141؛ مظفريان‌، ص‌ 37ـ 38).درياچة‌ پريشان‌ از زيستگاههاي‌ پرندگان‌ بومي‌ و مهاجر است‌ و سه‌ گونه‌ ماهي‌ و حدود 250 نوع‌ پرنده‌ در آن‌ شناسايي‌ شده‌ است‌، از جمله‌ عقاب‌، حواصيل‌، انواع‌ مرغابي‌، غاز، كشيم‌ بزرگ‌، پرستوي‌ دريايي‌، كاكايي‌ و پليكان‌. چَنگر و دُرناي‌ سفيد از سيبري‌، در زمستان‌ نوعي‌ گنجشك‌ از دانمارك‌ و فلامينگو از شمال‌ افريقا و سيبري‌ به‌ پيرامون‌ درياچه‌ مي‌آيند. كبك‌، لك‌لك‌، دراج‌، اردك‌ و باقرقره‌ از مهمترين‌ پرندگان‌ آن‌ هستند. در پيرامون‌ اين‌ درياچه‌، حيوانات‌ وحشي‌ چون‌ خرس‌ قهوه‌اي‌، گربة‌ جنگلي‌، پلنگ‌، كاراكال‌، گرگ‌، كفتار، گراز، شغال‌ و روباه‌ و نيز آهو، خرگوش‌، قوچ‌ و بز وحشي‌ شناسايي‌ شده‌اند (مظفريان‌، ص‌38ـ39؛ بهرام‌ سلطاني‌، ص‌140ـ141).پيشينه‌ . درياچة‌ پريشان‌ با نامهاي‌ مختلف‌ در منابع‌ قرن‌ چهارم‌ ديده‌ شده‌ است‌؛ آن‌ را اصطخري‌ (ص‌122) «توَّز»، ابن‌حوقل‌ (ص‌265) «مور»، مؤلف‌ حدودالعالم‌ (ص‌132) «يون‌» و مقدسي‌ (ص‌ 446) «كازرون‌» ضبط‌ كرده‌ است‌. در اوايل‌ قرن‌ ششم‌، ابن‌ بلخي‌ (ص‌ 154) نام‌ درياچه‌ را «مور»، و بكران‌ (ص‌36) نام‌ آن‌ را «جور ارژن‌» ] احتمالاً «مور ارژن‌» [ آورده‌ است‌.فسائي‌ در دورة‌ ناصري‌، درياچة‌ پريشان‌ را ميان‌ دو بلوك‌ كازرون‌ و فامور نزديك‌ قرية‌ پريشان‌ آورده‌ و افزوده‌ است‌ كه‌ در چند سال‌ پيش‌ بر اثر خشكسالي‌، بيشتر اين‌ درياچه‌ خشك‌ شده‌ بود. او درياچة‌ پريشان‌ را به‌ نام‌ «فامور» ] درپاي‌ كوهستان‌ فامور [ هم‌ ضبط‌ كرده‌ است‌ (ج‌2، ص‌1600ـ1601). فرصت‌ شيرازي‌ (ص‌278) نام‌ درياچه‌ را «فَرشُويه‌» كه‌ به‌ «پَريشَم‌» نيز معروف‌ بوده‌، آورده‌ است‌.منابع‌: ابن‌بلخي‌، فارس‌نامه‌ ، چاپ‌ گي‌لسترنج‌ و رينولد آلن‌ نيكلسون‌، لندن‌ 1921، چاپ‌ افست‌ تهران‌ 1363ش‌؛ ابن‌حوقل‌، كتاب‌ صورة‌الارض‌ ، چاپ‌ كرامرس‌، ليدن‌ 1967؛ اسحاق‌ ابراهيم‌ اصطخري‌، كتاب‌ مسالك‌ الممالك‌ ، چاپ‌ دخويه‌، ليدن‌ 1967؛ ايران‌. وزارت‌ دفاع‌. ادارة‌ جغرافيائي‌ ارتش‌، فرهنگ‌ جغرافيائي‌ آباديهاي‌ كشور جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ ، ج‌102: كازرون‌ ، تهران‌ 1362 ش‌؛ ايران‌. وزارت‌ نيرو، دفتر بررسيهاي‌ منابع‌ آب‌، گزارش‌ شناخت‌ درياچه‌هاي‌ شور و شيرين‌ ايران‌ ، تهران‌ 1367 ش‌؛ محمدبن‌ نجيب‌ بكران‌، جهان‌نامه‌ ، چاپ‌ محمدامين‌ رياحي‌، تهران‌ 1342 ش‌؛ كامبيز بهرام‌ سلطاني‌، نقد و رأي‌ بر شناخت‌ محيط‌ زيست‌ ، تهران‌: سازمان‌ حفاظت‌ محيط‌ زيست‌، 1365 ش‌؛ حدودالعالم‌ من‌المشرق‌ الي‌المغرب‌ ، چاپ‌ منوچهر ستوده‌، تهران‌ 1340 ش‌؛ حسينعلي‌ رزم‌آرا، فرهنگ‌ جغرافيائي‌ ايران‌ (آباديها)، ج‌ 7: استان‌ هفتم‌ ( فارس‌ )، تهران‌ 1355 ش‌،1330 ش‌، ص‌ 180؛ محمد نصيربن‌ جعفر فرصت‌ شيرازي‌، آثارالعجم‌: در تاريخ‌ و جغرافياي‌ مشروح‌ بلاد و اماكن‌ فارس‌ ، چاپ‌ سنگي‌ بمبئي‌ 1314، چاپ‌ علي‌ دهباشي‌، چاپ‌ افست‌ تهران‌ 1362 ش‌؛ حسن‌بن‌ حسن‌ فسائي‌، فارسنامة‌ ناصري‌ ، چاپ‌ منصور رستگار فسائي‌، تهران‌ 1367 ش‌؛ منوچهر مظفريان‌، كازرون‌ در آيينة‌ فرهنگ‌ ايران‌ ، شيراز 1373 ش‌؛ علي‌ معافي‌، «درياچة‌ پريشان‌: دومين‌ تالاب‌ ايراني‌ كنوانسيون‌ رامسر»، ماهنامة‌ آبزيان‌ ، سال‌ 7، ش‌ 4 (تيرماه‌ 1375)؛ محمدبن‌احمد مقدسي‌، كتاب‌ احسن‌التقاسيم‌ في‌ معرفة‌ الاقاليم‌ ، چاپ‌ دخويه‌، ليدن‌ 1967.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

خسرو خسروي‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده