پره‌سر
معرف
پَره‌سَر ،# بخش‌ و شهري‌ در شهرستان‌ رضوانشهر در استان‌ گيلان‌.
متن
پَره‌سَر ، بخش‌ و شهري‌ در شهرستان‌ رضوانشهر در استان‌ گيلان‌.1) بخش‌ پره‌سر . در مغرب‌ و شمال‌ شهرستان‌ رضوانشهر قرار دارد. از شمال‌ به‌ بخش‌ اَسالِم‌ (در شهرستان‌ طوالش‌)، از جنوب‌ به‌ بخش‌ مركزي‌ (شهرستان‌ رضوانشهر) و شهرستان‌ ماسال‌، از مشرق‌ به‌ درياي‌ خزر و از مغرب‌ به‌ شهرستان‌ خلخال‌ محدود مي‌شود و مشتمل‌ است‌ بر دو دهستان‌ به‌ نامهاي‌ ديناچال‌ و ييلاقي‌ اَردِه‌ و شهر پره‌سر.مهمترين‌ كوههاي‌ اين‌ بخش‌ عبارت‌اند از: سياه‌ كوه‌، آق‌مسجد، رَزَن‌، مَرزون‌ سَر، چله‌، اَريوْدار يا وزمستون‌. رودهاي‌ شفارود و ديناچال‌ در آن‌ جريان‌ دارد. كش‌ رود/ كيش‌ رود از كوههاي‌ مغرب‌ شهر سرچشمه‌ مي‌گيرد و در پنج‌ كيلومتري‌ شمال‌ غربي‌ آن‌ به‌ درياي‌ خزر مي‌ريزد.پوشش‌ گياهي‌ پره‌سر مشتمل‌ است‌ بر درختان‌ توسكا، اوجا، افرا، مَمرز، شمشاد، گردو، نمدار، راش‌، درختان‌ پهن‌برگ‌ نواحي‌ كوهستاني‌ و جنگلي‌، و گياهان‌ دارويي‌ نظير گل‌ گاوزبان‌، بارهنگ‌، ثعلب‌، گل‌ خطمي‌، پونه‌، كاسني‌، وَن‌، غاز اياقي‌ و مازو (سازمان‌ جغرافيايي‌ نيروهاي‌ مسلح‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌، ج‌ 15، ص‌ 103ـ104، 279؛ مظفريان‌، ص‌ 396، 402). حيات‌وحش‌ آن‌ شامل‌ شغال‌، گراز، روباه‌، سمور و خرس‌ است‌. اين‌ ناحيه‌ زيستگاه‌ طبيعي‌ پرندگاني‌ چون‌ قرقاول‌، چكاوك‌، غاز و مرغابي‌ وحشي‌ است‌.اهالي‌ پره‌سر عمدتاً به‌ كشاورزي‌، باغداري‌، دامداري‌ و پرورش‌ زنبور عسل‌ اشتغال‌ دارند. محصول‌ عمدة‌ آن‌ برنج‌ و ديگر محصولات‌ مهم‌ آن‌ گندم‌، جو، نباتات‌ علوفه‌اي‌ و ميوه‌هايي‌ مانند ازگيل‌ و گلابي‌ و سيب‌ است‌. صادرات‌ اين‌ بخش‌ برنج‌، ميوه‌، عسل‌، ماهي‌، صنايع‌دستي‌ چوبي‌، گليم‌ و جاجيم‌ است‌ (سازمان‌ جغرافيائي‌ نيروهاي‌ مسلح‌، ج‌15، ص‌104). ايجاد كارخانه‌ و كارگاههاي‌ چوب‌بري‌ و نجّاري‌ و توليد فرآورده‌هاي‌ چوبي‌ زمينة‌ اشتغال‌ روستاييان‌ بخش‌ پره‌سر و نقاط‌ ديگر را فراهم‌ آورده‌ و از مهاجرت‌ آنان‌ به‌ شهر كاسته‌ است‌ (صالح‌، ص‌376). آب‌ كشاورزي‌ از طريق‌ رودخانه‌ و آب‌ آشاميدني‌ از چاههاي‌ عميق‌ و نيمه‌عميق‌ از طريق‌ لوله‌كشي‌ تأمين‌ مي‌شود (سازمان‌ جغرافيائي‌ نيروهاي‌ مسلح‌، همانجا). راه‌ اصلي‌ رضوانشهر ـ هشتپر از مشرق‌ اين‌ بخش‌ مي‌گذرد.بيشتر سكنة‌ بخش‌ پره‌سر با گويش‌ طالشي‌ و گيلكي‌ و بعضي‌ از روستاييان‌ به‌ زبان‌ تركي‌ سخن‌ مي‌گويند. اكثر مردم‌ آن‌ سنّي‌ شافعي‌ و عده‌اي‌ ديگر شيعه‌اند. در نزديكي‌ پره‌سر در آبادي‌ زندانه‌، ذخيرة‌ مهم‌ مادة‌ معدني‌ فلدسپات‌ وجود دارد (رياضي‌ ضيابري‌، ص‌303). آثار تاريخي‌ پره‌سر عبارت‌ است‌ از: بقعة‌ سلطان‌ برزكوه‌ در قلة‌ برزكوه‌ و سفيدمسجد يا اسپيه‌ مزگت‌ كه‌ قديمترين‌ مسجد منطقة‌ ييلاقي‌ اَرده‌ و پره‌سر است‌ و گچ‌بري‌ و كتيبه‌اي‌ به‌خط‌ كوفي‌ دارد (پوراحمد جَكتاجي‌، ص‌570؛ رهنمايي‌، ص‌ 468).بر اساس‌ تقسيمات‌ كشوري‌ در 1355ش‌ (ص‌19) و 1365ش‌ (ص‌16)، پره‌سر از دهستانهاي‌ بخش‌ طالش‌ دولاب‌ بود و در شهرستان‌ طالش‌ قرار داشت‌ و بر اساس‌ آخرين‌ مصوبات‌ وزارت‌ كشور (ايران‌.وزارت‌ كشور. معاونت‌ سياسي‌ واجتماعي‌، ص‌50)، بخش‌ پره‌سر در 1376ش‌ در شهرستان‌ رضوانشهر تشكيل‌ شد.2) شهر پره‌سر ، مركز بخش‌ پره‌سر. در ارتفاع‌ پانزده‌متري‌ از سطح‌ دريا، بر سر راه‌ كنارة‌ جنوب‌ غربي‌ درياي‌ خزر، در مسير راه‌ بندر انزلي‌ ـ آستارا قرار دارد. جمعيت‌ آن‌ طبق‌ سرشماري‌ 1375ش‌، 017 ، 7 تن‌ بوده‌ است‌. حداكثر دماي‌ آن‌ در تابستان‌ ْ 34، حداقل‌ آن‌ در زمستان‌ ْ 3-، و ميانگين‌ بارش‌ سالانة‌ آن‌ 100 ، 1 ميليمتر است‌. در مغرب‌ شهر، كوههاي‌ گيلَنج‌ هوني‌ و هفت‌ هوني‌ قرار دارد. رودهاي‌ متعددي‌ از اين‌ كوهها سرچشمه‌ مي‌گيرد و اراضي‌ پيرامون‌ شهر را آبياري‌ مي‌كند. مهمترين‌ آنها ديناچال‌ است‌ كه‌ در سه‌ كيلومتري‌ مغرب‌ پره‌سر در جهت‌ جنوبي‌ ـ شمالي‌ به‌ درياي‌ خزر مي‌ريزد (سازمان‌ جغرافيائي‌ نيروهاي‌ مسلح‌، ج‌15، ص‌103ـ104). رودخانة‌ مينارودبار/ ميره‌رود از كوههاي‌ مغرب‌ سرچشمه‌ مي‌گيرد و در يك‌ كيلومتري‌ جنوب‌ شرقي‌ شهر به‌ درياي‌ خزر مي‌ريزد (همانجا). شهر پره‌سر از نظر موقعيت‌ طبيعي‌ و جغرافيايي‌ در ناحية‌ جنگلي‌ ـ خزري‌ واقع‌ شده‌ و وجود رود، آب‌ فراوان‌، راه‌ ارتباطي‌، فعاليتهاي‌ كشاورزي‌ و نيز نزديكي‌ به‌ ساحل‌ از مهمترين‌ عوامل‌ مؤثر در شكل‌گيري‌ و گسترش‌ آن‌ بوده‌ است‌. در اطراف‌ شهر چندين‌ تفريحگاه‌ وجود دارد (همان‌، ج‌15، ص‌105).برخي‌ از زيارتگاههاي‌ آن‌ عبارت‌ است‌ از: مقبرة‌ سيد نجم‌الدين‌ در آبادي‌ «جنبِ سرا»ي‌ پره‌سر كه‌ تاريخ‌ تحرير شجره‌نامة‌ آن‌ به‌ بيش‌ از سيصد سال‌ پيش‌ مي‌رسد؛ زيارتگاه‌ شيخ‌ ابوالمعالي‌؛ بَرزِه‌ تُربه‌ در آبادي‌ صيقل‌سرا و زيارتگاه‌ مُلاتُربه‌ در آبادي‌ ملاّ محله‌ كه‌ در آن‌ سنگ‌گورهاي‌ قديمي‌ ديده‌ مي‌شود (همان‌، ج‌ 15، ص‌ 156ـ157؛ ستوده‌، ج‌1، بخش‌ 1، ص‌ 91ـ 92). پره‌سر در 1341 ش‌ شهر شد و با تشكيل‌ بخشِ پره‌سر، به‌ مركزيت‌ آن‌ درآمد (ايران‌. وزارت‌ كشور. معاونت‌ سياسي‌ و اجتماعي‌، همانجا).منابع‌: ايران‌. وزارت‌ كشور، تقسيمات‌ كشور شاهنشاهي‌ ايران‌ ، تهران‌ 1355 ش‌؛ همو، فهرست‌ واحدهاي‌ تقسيمات‌ كشوري‌ تا پايان‌ شهريورماه‌ 1365 ، تهران‌ 1365 ش‌؛ ايران‌. وزارت‌ كشور. معاونت‌ سياسي‌ و اجتماعي‌. دفتر تقسيمات‌ كشوري‌، نشرية‌ تاريخ‌ تاسيس‌دار: ] تقسيمات‌ كشوري‌ 1378 [ ، تهران‌ 1378 ش‌؛ محمدتقي‌ پوراحمد جكتاجي‌، «بقاع‌ متبركه‌ و اماكن‌ مذهبي‌ گيلان‌» در كتاب‌ گيلان‌ ، ج‌ 1، تهران‌: گروه‌ پژوهشگران‌ ايران‌، 1374 ش‌؛ محمدتقي‌ رهنمايي‌، «گيلانگردي‌»، در كتاب‌ گيلان‌ ، ج‌ 2؛ حسين‌ رياضي‌ ضيابري‌، «پتانسيلهاي‌ معدني‌ گيلان‌»، در كتاب‌ گيلان‌ ، ج‌ 1؛ سازمان‌ جغرافيائي‌ نيروهاي‌ مسلح‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌، فرهنگ‌ جغرافيائي‌ آباديهاي‌ كشور جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ ، ج‌ 15: بندر انزلي‌ ، تهران‌ 1377 ش‌؛ منوچهر ستوده‌، از آستارا تا استارباد ، ج‌ 1، بخش‌ 1، تهران‌ 1349 ش‌؛ رضا صالح‌، «جنگل‌نشينان‌ گيلان‌»، در كتاب‌ گيلان‌ ، ج‌ 2؛ مركز آمار ايران‌، سرشماري‌ عمومي‌ نفوس‌ و مسكن‌ 1375: نتايج‌ تفصيلي‌ كل‌ كشور ، تهران‌ 1376 ش‌؛ ولي‌الله‌ مظفريان‌، «گلها و گياهان‌ داروئي‌ گيلان‌»، در كتاب‌ گيلان‌ ، ج‌ 1؛ نقشة‌ راههاي‌ ايران‌، تهران‌: سازمان‌ نقشه‌برداري‌ كشور 1377 ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مهدي‌ جوزي‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده