پرچم‌(2)
معرف
يه‌اي‌ كه‌ از بهمن‌ 1320 تا فروردين‌ 1323 در تهران‌ منتشر مي‌شد
متن
پرچم‌(2) ، نشريه‌اي‌ كه‌ از بهمن‌ 1320 تا فروردين‌ 1323 در تهران‌ منتشر مي‌شد. صاحب‌ امتياز و مدير آن‌ سيداحمد كسروي‌ بود.كسروي‌ پيش‌ از پرچم‌ ، مجلة‌ ادبي‌ و تاريخي‌ و پژوهشي‌ پيمان‌ را منتشر كرده‌ بود. اين‌ نشريه‌ از اول‌ آذر 1312، دو هفته‌ يك‌ بار و از خرداد 1313، از شمارة‌ سيزدهم‌ به‌ بعد، ماهانه‌ در تهران‌ منتشر مي‌شد (آرين‌پور، ج‌ 3، ص‌ 93). كسروي‌، علاوه‌ بر مقالات‌ متعدد، تاريخ‌ پانصد سالة‌ خوزستان‌ و تاريخ‌ هجده‌ سالة‌ آذربايجان‌ را به‌ صورت‌ ضميمه‌ در آن‌ چاپ‌ كرد. وي‌ به‌ انتقاد از شعرا و عرفا و حكماي‌ ايران‌ نيز پرداخت‌ كه‌ اين‌ امر سبب‌ نكوهش‌ اديبان‌ و دانشمندان‌ از مجله‌، و تذكر وزارت‌ معارف‌ و اوقاف‌ شد ( رجوع كنيد به اسناد مطبوعات‌: 1286ـ1320ش‌، ج‌1، ص‌353ـ 357). مجلة‌ پيمان‌ تا شهريور 1320 به‌طور نامنظم‌ انتشار يافت‌ و سپس‌ پرچم‌ به‌ جاي‌ آن‌ منتشر شد (صدرهاشمي‌، ج‌ 2، ص‌ 95).نشرية‌ پرچم‌ در ابتدا به‌ صورت‌ روزنامه‌ منتشر مي‌شد و در حقيقت‌ ارگان‌ حزب‌ آزادگان‌ (باهماد آزادگان‌) و مبلّغ‌ عقايد كسروي‌ بود. كسروي‌ در اين‌ نشريه‌ با ستايش‌ از انقلاب‌ مشروطيت‌، اطلاعات‌ مفصلي‌ دربارة‌ مشروطه‌ در قالب‌ مقاله‌، معرفي‌ روزنامه‌ها و جرايد دوران‌ مشروطه‌ و معرفي‌ حاميان‌ و بدخواهان‌ مشروطيت‌ ارائه‌ مي‌داد. در شمارة‌ 6 روزنامة‌ پرچم‌ (12 بهمن‌ 1320) زمينة‌ كوششهاي‌ روزنامه‌ در شانزده‌ موضوع‌ آمده‌ است‌، از جمله‌ هواداري‌ از مشروطه‌ و قانون‌ اساسي‌، نظارت‌ بر اجراي‌ قوانين‌، منع‌ تقليد از احزاب‌ اروپايي‌، توجه‌ به‌ زمين‌ و هوا و آفتاب‌ به‌ عنوان‌ منابع‌ طبيعي‌ ثروت‌، تغيير وضع‌ تجارت‌، ترويج‌ علم‌ و صنعت‌ و كشاورزي‌، استقلال‌ اقتصادي‌، سعي‌ در وحدت‌ آرا و داشتن‌ سياست‌ روشن‌، سعي‌ در افزايش‌ جمعيت‌ و تسهيل‌ شرايط‌ ازدواج‌، ترويج‌ بهداشت‌، تغيير سازمان‌ و قوانين‌ دادگستري‌، اجباري‌ كردن‌ آموزش‌ ابتدايي‌ و تغيير برنامة‌ آموزشگاهها (ص‌1). در روزنامة‌ پرچم‌ علاوه‌ بر مجموعه‌ مقالات‌ (تأليفي‌ يا ترجمه‌)، اخبار ايران‌ و جهان‌ زير دو عنوانِ گزارش‌ كشور و گزارش‌ جهان‌ چاپ‌ مي‌شد. روزنامة‌ پرچم‌ مقالاتي‌ درباب‌ پيوستگي‌ آذربايجان‌ با ايران‌ و جدايي‌ناپذيري‌ اين‌ دو منتشر كرد (ش‌ 9، 15 بهمن‌ 1320) كه‌ به‌ نظر مي‌رسد اين‌ مسئله‌ در خودداري‌ مقامات‌ شوروي‌ از فروش‌ كاغذ به‌ پرچم‌ بي‌تأثير نبوده‌ است‌ ( رجوع كنيد به اسناد مطبوعات‌ ايران‌ ، ج‌ 2، ص‌ 275ـ 276). همچنين‌، هنگام‌ محاكمة‌ سران‌ شهرباني‌، كسروي‌ وكيل‌ مدافع‌ ركن‌الدين‌ مختاري‌ بود (صدر هاشمي‌، ج‌ 2، ص‌ 95) و مقالاتي‌ دربارة‌ جنايات‌ دوران‌ رضاشاه‌ و لزوم‌ محاكمة‌ او به‌عنوان‌ عامل‌ اصلي‌ اين‌ جنايات‌ نوشت‌ ( پرچم‌ ، ش‌ 129، 2 تير 1321، به‌ بعد). كه‌ موجب‌ ناخشنودي‌ دربار شد. اين‌ روزنامه‌ در تير 1321 به‌ مدت‌ سه‌ روز توقيف‌ شد. پس‌ از واقعة‌ 17 آذر 1321 (توقيف‌ عمومي‌ جرايد) با اينكه‌ امتيازش‌ تجديد گرديد، تا فروردين‌ 1322 انتشار نيافت‌ (ابوترابيان‌، ص‌ 61)، تا آنكه‌ از اين‌ ماه‌ به‌ صورت‌ مجلة‌ دو هفتگي‌ درآمد؛ قطع‌ آن‌ تغيير كرد و محتوا نيز با توجه‌ به‌ تغيير روزنامه‌ به‌ مجله‌، بيشتر به‌ ارائة‌ مرام‌ و مواضع‌ اجتماعي‌ و سياسي‌ و مذهبي‌ كسروي‌ و همفكرانش‌ اختصاص‌ يافت‌. پس‌ از نشر دوازده‌ شماره‌، در شهريور 1322 و در پي‌ انتقادهاي‌ شديد برخي‌ از شخصيتها (از جمله‌ رئيس‌ وقت‌ مجلس‌ شوراي‌ ملي‌ كه‌ مطالب‌ پرچم‌ را ضدديني‌ و ضدمذهبي‌ خوانده‌ بود)، توقيف‌ گرديد. در اسفند 1322 انتشار پرچم‌ به‌ صورت‌ مجلة‌ هفتگي‌ از سر گرفته‌ شد، ولي‌ هفت‌ شماره‌ بيشتر ادامه‌ نيافت‌ تا آنكه‌ بار ديگر و در پي‌ اعتراضات‌ برخي‌ جمعيتهاي‌ ديني‌ در ارديبهشت‌ 1323 توقيف‌ شد و پس‌ از آن‌ منتشر نشد (همانجا؛ اسناد مطبوعات‌ ايران‌ ، ج‌ 2، ص‌ 278ـ 279). كسب‌ امتياز نشرية‌ پرچم‌ كه‌ در پي‌ مجلة‌ پيمان‌ درآمد، از آن‌ جهت‌ بود كه‌ كسروي‌ در پي‌ تبليغ‌ گستردة‌ عقايد و آراي‌ خود بود؛ همچنين‌ بُعد سياسي‌ اين‌ نشريه‌ به‌ مراتب‌ بيشتر از ماهنامة‌ پيمان‌ و متمايل‌ به‌ پان‌ آسيايي‌ بود (برزين‌، ص‌ 104؛ ابوترابيان‌، همانجا).منابع‌: حسين‌ ابوترابيان‌، مطبوعات‌ ايران‌ از شهريور 1320 تا 1326 ، تهران‌ 1366ش‌؛ اسناد مطبوعات‌ ايرن‌: 1320ـ1332 ، چاپ‌ غلامرضا سلامي‌ و محسن‌ روستايي‌، تهران‌ 1374ـ1376 ش‌؛ مسعود برزين‌، شناسنامة‌ مطبوعات‌ ايران‌ از 1215 تا 1357 شمسي‌ ، تهران‌ 1371 ش‌؛ محمد صدر هاشمي‌، تاريخ‌ جرايد و مجلات‌ ايران‌ ، اصفهان‌ 1363ـ1364 ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

سيّد علي‌ موسوي‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده