پچوی‌ (امروزه‌: پچ‌ به‌ آلمانی‌: فونفکیرشن‌ به‌ لاتین‌: کوینکه‌ اکلزیای‌ ] هر دو لفظاً به‌ معنای‌ «پنج‌ کلیسا» [ )
معرف
و مركز سنجقي‌ در قسمت‌ ماوراء دانوب‌ مجارستان‌
متن
پِچوي‌ (امروزه‌: پچ‌ ، به‌ آلماني‌: فونفكيرشن‌ ، به‌ لاتين‌: كوينكه‌ اكلزياي‌ ، ] هر دو لفظاً به‌ معناي‌ «پنج‌ كليسا» [ )، شهر و مركز سنجقي‌ در قسمت‌ ماوراء دانوب‌ مجارستان‌.پچوي‌ در محل‌ سُپيانة‌ رومي‌ ساخته‌ شده‌ و بقاياي‌ بناهايي‌ از قرون‌ نخستين‌ مسيحيت‌ در آنجا حفظ‌ شده‌ است‌. پچوي‌ در 399ـ400/ 1009 اسقف‌نشين‌ شد. اولين‌ دانشگاه‌ مجارستان‌ در 768/ 1367 در آنجا تأسيس‌ گرديد. در سده‌هاي‌ ميانه‌، مهمترين‌ مركز اقتصادي‌ در جنوب‌ درياچة‌ بالاتون‌ ] بزرگترين‌ درياچة‌ اروپاي‌ مركزي‌ [ بود.در ششمين‌ لشكركشي‌ سليمان‌ قانوني‌ (حك : 926ـ974) به‌ مجارستان‌ در 17 ربيع‌الثاني‌ 950/ 20 ژوئية‌ 1543، شهر بدون‌ جنگ‌ تسليم‌ نيروهاي‌ قاسم‌، سنجق‌بيگي‌ مُهاج‌ ] موهاچ‌ كنوني‌، شهري‌ در جنوب‌ مجارستان‌ [ ، و مراد، سنجق‌بيگي‌ پوژگا ] شهري‌ در شمال‌ يوگسلاوي‌ [ شد. تا 978/1570 متعلق‌ به‌ سنجق‌ مهاج‌ بود، گرچه‌ نام‌ اين‌ واحد اداري‌ گاه‌ سكچوي‌ و ندرتاً پچوي‌ بود. در اواسط‌ 1003/ سپتامبر 1595، «لِواءِ» ] = سنجقِ [ پچوي‌ به‌ ولايت‌ تازه‌تأسيس‌ سيگتوار ملحق‌ شد (قس‌ باشباقانلق‌ عثمانلي‌ آرشيوي‌، ص‌ 362) و تا 1005ـ 1006/ 1597 به‌ همين‌ شكل‌ باقي‌ماند. سپس‌ به‌ ايالت‌ قانيجه‌/ قنيژه‌ (كانيژاي‌ امروزي‌) ــ كه‌ در 1009/1600 تأسيس‌ شده‌ بود ــ منتقل‌ شد. در 1074ـ 1075/ 1664، كنت‌ نيكولاوس‌ زريني‌ براي‌ بازپس‌گيري‌ پچوي‌ بشدت‌ تلاش‌ كرد، اما موفق‌ نشد و به‌ آنجا خسارات‌ بسياري‌ وارد آمد. در سوم‌ ذيحجة‌ 1097/ 21 اكتبر 1686، لويي‌ بادني‌ شهر را تصرف‌ كرد و بدين‌ترتيب‌ سلطة‌ عثماني‌ پايان‌ يافت‌.گزارشهاي‌ دولت‌ عثماني‌ در قرن‌ دهم‌/ شانزدهم‌، نشان‌ مي‌دهد كه‌ جمعيت‌ اصلي‌ پچوي‌ صرفاً مجار بوده‌اند. تعداد آنان‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ مانند بيشتر مراكز اداري‌ مجارستان‌، آشكارا از جمعيت‌ آنان‌ كاسته‌ مي‌شده‌ است‌؛ احتمالاً تعداد ساكنان‌ آنجا در 953/ 1546 بين‌ 500 ، 4 تا000 ، 5 تن‌ و در حدود 988/1580 بين‌ 500 ، 2 تا 000 ، 3 تن‌ بوده‌ است‌. از جمعيت‌ آن‌ در سدة‌ يازدهم‌/ هفدهم‌، اطلاعات‌ اندكي‌ در دست‌ است‌. اولين‌ برآوردِ هابسبورگ‌ ها در 1098/ 1687 نشان‌ مي‌دهد كه‌ در شهر تغييرات‌ مهمي‌ صورت‌ نگرفته‌ بوده‌ است‌. شايد اكثريت‌ مسلمان‌، با وجود شمار درخور ملاحظه‌اي‌ از اسلاوها، تفوق‌ يافته‌ بودند.اصلاحات‌ ديني‌، پروتستانيسم‌ بر شهر بشدت‌ تأثير گذاشت‌. در قرن‌ يازدهم‌/ هفدهم‌، يَسوعيها دوباره‌ مذهب‌ كاتوليك‌ را احيا كردند.كشت‌ غلّه‌ و انگور در آنجا نسبتاًكم‌ بود. باوجوداين‌، شهر مركز مهم‌ پرورش‌ تاك‌ و توليد شراب‌ از محصول‌ سكونتگاههاي‌ مجاور بود. در 1098/1687 حدود 334 ، 3 تاكستان‌ ثبت‌ شده‌ است‌ كه‌ 387 تن‌ از مالكانِ آن‌ زمان‌ يا مالكان‌ قبلي‌ آنها مسلمان‌ بوده‌اند.پچوي‌ در دورة‌ عثمانيها هم‌ محل‌ تجاري‌ مهمي‌ بود. از طريق‌ آنجا احشام‌ را به‌ وين‌ يا ونيز منتقل‌ مي‌كردند. مغازه‌ در آنجا زياد بود (در 978/1570، 46 باب‌) و مالكان‌ آنها عمدتاً مسلمان‌ و بندرت‌ مسيحي‌ بودند.شهر نهادهاي‌ ديني‌ و فرهنگي‌ اسلامي‌ شايان‌ توجهي‌ داشت‌. در ميان‌ شيخهاي‌ مولوي‌ خانة‌ آنجا، شخصيتهاي‌ برجسته‌اي‌ بودند از قبيل‌ احمد دده‌ كه‌ بعدها رئيس‌ مولوي‌خانة‌ يني‌قاپي‌ استانبول‌ شد (قس‌ اگوشتون‌، ص‌228ـ229). امروزه‌ در آنجا دو مسجدجامع‌ به‌ نامهاي‌ غازي‌ قاسم‌پاشا و حسن‌پاشا ياقُوه‌ اي‌، و يك‌ تُربه‌ ] = مزار [ ، متعلق‌ به‌ ادريس‌بابا، به‌ همان‌ شكل‌ اوليه‌ وجود دارد.منابع‌: باشباقانلق‌ عثمانلي‌ آرشيوي‌، كامل‌ كپه‌جي‌ تصنيفي‌ ، ش‌344؛Gؤbor àgoston, "16-17. as â rlarda Macaristan 'da tasavvuf ve mevlevرlik", in Milletlerars i Mevlہna Kongresi. Teblig § ler . (1st: 1987: Konya); Gyo ¯ zo ¯ Gero ¯ , Pإcs tخrخk mu ¯ emlإkei (آثار تاريخي‌ تركي‌ پچوي‌) Budapest 1960; Antal Velics- Erno ¯ Kammerer, Magyarorszؤgi tخrخk kincstؤri defterek (دفاتر مالياتي‌ تركي‌ از مجارستان‌) , II, Budapest 1890, 45, 387, 411-412, etc; Ede Petrovich, "Pإcs utcؤi إs hؤzai 1687-ben" (خيابانها و خانه‌هاي‌ پچوي‌ در 1687) , in Baranyaihelytخrtإnet i ¨ rؤs 1969 , Pإcs [1969], 193-217; Pؤl Zoltؤn Szabo ¯ , A tخrخk Pإcs, 1543-1686 (پچوي‌ تركي‌، 1543ـ1686) , Pإcs, 1941.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

داويد ، تلخيص‌ از ( د. اسلام‌ )

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده