پتنه‌ ] یا پتنا/ پاتنا/ پاتنه‌؛ باستانی‌: پاتلیپوتره‌ [

معرف

ی‌ در ایالت‌ بِهار * (بیهار) هند، واقع‌ در ساحل‌ راست‌ رود گَنگ‌
متن
پَتْنه‌ ] یا پَتْنا/ پاتْنا/ پاتْنه‌؛ باستانی‌: پاتَلیپوتْره‌ [ ، شهری‌ در ایالت‌ بِهار * (بیهار) هند، واقع‌ در ساحل‌ راست‌ رود گَنگ‌. در َ37 ْ25 عرض‌ شمالی‌ و َ8 ْ85 طول‌ شرقی‌ قرار دارد. از 1291 تا 1315 ش‌/ 1912ـ1936، پایتخت‌ ایالت‌ بهار و اُریسة‌ هند بریتانیا، و سپس‌ پایتخت‌ ایالت‌ بهار بود.از 1116/1704 به‌ بعد، پس‌ از آنکه‌ عظیم‌الشأن‌، نوادة‌ اورنگ‌زیب‌، دربار خود را در پتنه‌ بنا کرد، در وقایعنامه‌های‌ اسلامی‌ به‌ «عظیم‌آباد» مشهور شد؛ هرچند، شیرشاه‌، حاکم‌ افغان‌، در 948/1541 پتنه‌ را به‌ عنوان‌ پایتخت‌ ایالت‌ اسلامی‌ بهار برگزیده‌ بود. در آن‌ زمان‌ پتنه‌ مقرّ دولت‌ محلی‌، اما همچنان‌ شهری‌ کم‌اهمیت‌ بود. شیرشاه‌ در آنجا دژی‌ عظیم‌ بنا کرد و پس‌ از آن‌ پتنه‌ به‌ یکی‌ از بزرگترین‌ شهرهای‌ ایالت‌ بهار تبدیل‌ شد. پتنه‌ در دورة‌ مغول‌ نیز مقرّ حکومت‌ باقی‌ ماند. حکومت‌ جهانگیر (1014ـ1037)، بویژه‌ به‌ سبب‌ مساجدی‌ که‌ در طی‌ آن‌، در پتنه‌ بنا شد، شایان‌ توجه‌ است‌. در اوایل‌ 1029/1620، پتنه‌ به‌ سبب‌ اهمیت‌ تجاریش‌، بازرگانان‌ اروپایی‌ را جذب‌ کرد. پیتر ماندی‌ ، که‌ در 1041ـ1042/ 1632 به‌ آنجا رفت‌، از مدرسة‌ پتنه‌ که‌ در سراسر جهان‌ اسلام‌ معروف‌ بود، یاد کرده‌ است‌. بانکیپور * ، حومة‌ غربی‌ شهر، به‌ سبب‌ مجموعه‌ نسخه‌های‌ خطی‌ فارسی‌ و عربیِ کتابخانة‌ خدابخش‌ شهرت‌ دارد.منابع‌: در وقایعنامه‌های‌ متعددی‌ از جمله‌: عباس‌ خان‌ سروانی‌، تاریخ‌ شیرشاهی‌ ، چاپ‌ امام‌الدین‌، داکا1964؛ عبدالله‌، تاریخ‌ داودی‌ ، چاپ‌ عبدالرشید، چاپ‌ سنگی‌ علیگره‌ 1954؛ و نظام‌الدین‌ احمد هروی‌، طبقات‌ اکبری‌ ، کلکته‌ 1912 بارها از پتنه‌ یاد شده‌ است‌. اطلاعات‌ سودمندی‌ نیز درImperial gazetteer of India 2 , xx, 54-70; N. Kumar, Bihar district gazetteer: Patna , Patna 1970,موجود است‌.
نظر شما
مولفان
ا. وينك‌ ( د. اسلام‌ ) ,
گروه
رده موضوعی
جلد5
تاریخ
وضعیت چاپ
  • چاپ نشده