پتْنه‌ ] یا پتْنا/ پاتْنا/ پاتْنه‌؛ باستانی‌: پاتلیپوتْره‌ [
معرف
ي‌ در ايالت‌ بِهار * (بيهار) هند، واقع‌ در ساحل‌ راست‌ رود گَنگ‌
متن
پَتْنه‌ ] يا پَتْنا/ پاتْنا/ پاتْنه‌؛ باستاني‌: پاتَليپوتْره‌ [ ، شهري‌ در ايالت‌ بِهار * (بيهار) هند، واقع‌ در ساحل‌ راست‌ رود گَنگ‌. در َ37 ْ25 عرض‌ شمالي‌ و َ8 ْ85 طول‌ شرقي‌ قرار دارد. از 1291 تا 1315 ش‌/ 1912ـ1936، پايتخت‌ ايالت‌ بهار و اُريسة‌ هند بريتانيا، و سپس‌ پايتخت‌ ايالت‌ بهار بود.از 1116/1704 به‌ بعد، پس‌ از آنكه‌ عظيم‌الشأن‌، نوادة‌ اورنگ‌زيب‌، دربار خود را در پتنه‌ بنا كرد، در وقايعنامه‌هاي‌ اسلامي‌ به‌ «عظيم‌آباد» مشهور شد؛ هرچند، شيرشاه‌، حاكم‌ افغان‌، در 948/1541 پتنه‌ را به‌ عنوان‌ پايتخت‌ ايالت‌ اسلامي‌ بهار برگزيده‌ بود. در آن‌ زمان‌ پتنه‌ مقرّ دولت‌ محلي‌، اما همچنان‌ شهري‌ كم‌اهميت‌ بود. شيرشاه‌ در آنجا دژي‌ عظيم‌ بنا كرد و پس‌ از آن‌ پتنه‌ به‌ يكي‌ از بزرگترين‌ شهرهاي‌ ايالت‌ بهار تبديل‌ شد. پتنه‌ در دورة‌ مغول‌ نيز مقرّ حكومت‌ باقي‌ ماند. حكومت‌ جهانگير (1014ـ1037)، بويژه‌ به‌ سبب‌ مساجدي‌ كه‌ در طي‌ آن‌، در پتنه‌ بنا شد، شايان‌ توجه‌ است‌. در اوايل‌ 1029/1620، پتنه‌ به‌ سبب‌ اهميت‌ تجاريش‌، بازرگانان‌ اروپايي‌ را جذب‌ كرد. پيتر ماندي‌ ، كه‌ در 1041ـ1042/ 1632 به‌ آنجا رفت‌، از مدرسة‌ پتنه‌ كه‌ در سراسر جهان‌ اسلام‌ معروف‌ بود، ياد كرده‌ است‌. بانكيپور * ، حومة‌ غربي‌ شهر، به‌ سبب‌ مجموعه‌ نسخه‌هاي‌ خطي‌ فارسي‌ و عربيِ كتابخانة‌ خدابخش‌ شهرت‌ دارد.منابع‌: در وقايعنامه‌هاي‌ متعددي‌ از جمله‌: عباس‌ خان‌ سرواني‌، تاريخ‌ شيرشاهي‌ ، چاپ‌ امام‌الدين‌، داكا1964؛ عبدالله‌، تاريخ‌ داودي‌ ، چاپ‌ عبدالرشيد، چاپ‌ سنگي‌ عليگره‌ 1954؛ و نظام‌الدين‌ احمد هروي‌، طبقات‌ اكبري‌ ، كلكته‌ 1912 بارها از پتنه‌ ياد شده‌ است‌. اطلاعات‌ سودمندي‌ نيز درImperial gazetteer of India 2 , xx, 54-70; N. Kumar, Bihar district gazetteer: Patna , Patna 1970,موجود است‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

ا. وينك‌ ( د. اسلام‌ )

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده