پتگر علی‌اصغر
معرف
ش‌ معاصر ايراني‌
متن
پِتگر ، علي‌اصغر ، نقاش‌ معاصر ايراني‌. در 1292 ش‌ (مطابق‌ شناسنامه‌: 1297) در تبريز به‌ دنيا آمد (ابراهيم‌، ص‌ 239). پدرش‌، مشهدي‌ حسن‌ كلاهدوز، به‌ كلاهدوزي‌ و پوستين‌دوزي‌ اشتغال‌ داشت‌ و با خانوادة‌ خود يك‌ كارگاه‌ قاليبافي‌ را نيز اداره‌ مي‌كرد. در همان‌ مكان‌، علي‌اصغر و برادر كوچكترش‌، جعفر، بتدريج‌ با طرح‌ و رنگ‌ آشنا شدند و تمايل‌ و توانايي‌ بسيار در نقاشي‌ از خود نشان‌ دادند (شهاب‌، ص‌265). اولين‌ استاد او در نقاشي‌، ميرمصوّر ارژنگي‌، از نقاشان‌ سرآمد تبريز و دانش‌آموختة‌ نقاشان‌ روسي‌ و نقاشي‌ واقع‌گرا، بود ( آدينه‌ ، ص‌6؛ ابراهيم‌، ص‌240). سالهاي‌ فراگرفتن‌ نقاشي‌ ازميرمصوّر اثري‌ ماندگار بر او نهاد. علي‌اصغر پس‌ از فارغ‌التحصيل‌ شدن‌ ازدبيرستان‌شمس‌،به‌پيشنهاد استادش‌، براي‌ دريافت‌ تعليمات‌ بهتر و كسب‌ تجربه‌هاي‌ نو، در 1312 ش‌ عازم‌ تهران‌ شد و بعد از يافتن‌ كار در نقاشخانة‌ جهان‌نمادر«مدرسة‌ هنرهاي‌ مستظرفه‌» شروع‌ به‌ تحصيل‌ كرد (شهاب‌، همانجا؛ كيهان‌ فرهنگي‌ ، ص‌ 49؛ ابراهيم‌، ص‌243) و با ويژگيهاي‌ آثار كمال‌الملك‌ * ، شيخ‌ اسماعيل‌ آشتياني‌ و علي‌محمد حيدريان‌ آشنا شد و تجربه‌هاي‌ بسيار اندوخت‌. پس‌ از اتمام‌ دورة‌ چهارسالة‌ اين‌ مدرسه‌، در 1319 ش‌ با برادرش‌ اولين‌ آموزشگاه‌ آزاد طراحي‌ و نقاشي‌ را تأسيس‌ كرد ( كيهان‌ فرهنگي‌ ؛ شهاب‌، همانجاها). آنها در 1320 ش‌ نام‌ خانوادگي‌ خود را از «برادران‌ اكبري‌» به‌ «پتگر» تغيير دادند (ابراهيم‌، ص‌245).پتگر از 1319 تا 1324 ش‌ آثاري‌ با آبرنگ‌ و رنگ‌ روغن‌ به‌ شيوة‌ كمال‌الملك‌ و شاگردانش‌ به‌ وجود آورد. وي‌ از نخستين‌ كساني‌ بود كه‌ طرز قلم‌زدن‌ شاگردان‌ كمال‌الملك‌ را رها كرد و به‌ شيوه‌اي‌ متفاوت‌ با شيوه‌هاي‌ گذشته‌ روي‌ آورد و از قلمهاي‌ درشت‌تري‌ استفاده‌ كرد (نامي‌ پتگر، مصاحبة‌ مورخ‌ 7 مهر 1378؛ ضياءپور، ص‌ 253). در 1323 ش‌ با يكي‌ از شاگردانش‌، ايراندخت‌ ستوده‌، ازدواج‌ كرد. دو پسر بزرگتر او، نامي‌ و نيما، هم‌اكنون‌ از نقاشان‌ مشهورند. در 1323 ش‌ پتگر در خيابان‌ منوچهري‌ تهران‌ كارگاهي‌ افتتاح‌ كرد كه‌ بعدها محل‌ ديدار بسياري‌ از شاعران‌ و نويسندگان‌، از جمله‌ شهريار، نيما، صادق‌ هدايت‌ و بزرگ‌ علوي‌ شد (شهاب‌، ص‌266). در 1324 ش‌ پتگر در «نمايشگاه‌ دويست‌ سال‌ هنر ايران‌» در انجمن‌ فرهنگي‌ ايران‌ و شوروي‌ آثار خود را به‌ نمايش‌ گذاشت‌ و جايزه‌ گرفت‌ (همانجا). او در 1330 ش‌ كارگاه‌ خود را تغيير داد و مستقل‌ از برادر شروع‌ به‌ كار كرد (ابراهيم‌، ص‌250). سالهاي‌ 1334 تا 1339ش‌ ــ بحبوحة‌ ورود مكتبهاي‌ جديد هنري‌ به‌ ايران‌ ــ دورة‌ طبع‌ آزماييهاي‌ پتگر و آفرينش‌ آثاري‌ به‌ سبكهاي‌ امپرسيونيسم‌ و اكسپرسيونيسم‌ بود، آثاري‌ كه‌ در آن‌ زمان‌ به‌ نحو بارزي‌ نوآوري‌ به‌ شمار مي‌آمد، ولي‌ پتگر به‌ واقع‌گرايي‌ بازگشت‌. حاصل‌ تجربة‌ او در اين‌ مكتبهاي‌ هنري‌ جديد و مطالعة‌ آثار نقاشان‌ غربي‌، واقع‌گرايي‌ ناب‌ و كاربرد رنگهاي‌ درخشان‌ وخالص‌ بود كه‌ اين‌ امر در روند نقاشي‌ معاصر ايران‌ تحولي‌ به‌ وجود آورد. از مهمترين‌ ويژگيهاي‌ آثار او پرداختن‌ به‌ واقعيتهاي‌ زندگي‌، به‌ تصوير كشيدن‌ انسانهاي‌ زحمتكش‌ و انعكاس‌ رضايت‌ و شادي‌ و سادگي‌ آنهاست‌ (نامي‌ پتگر، همانجا). پتگر از 1345 ش‌ شعر نيز مي‌سرود و در 1360 ش‌ مجموعه‌ شعري‌ با عنوان‌ رنگين‌ كمان‌ ، به‌ همراه‌ تصاويري‌ از نقاشيهاي‌ خود، منتشر ساخت‌ (همانجا؛ زنان‌ ، ص‌ 9). از اين‌ زمان‌ به‌ بعد، تقريباً هيچ‌گونه‌ فعاليتي‌ در زمينة‌ هنري‌ نداشت‌ و فقط‌ معدودي‌ از هنرجويان‌ قديمي‌ خود را در خانه‌ تعليم‌ مي‌داد. وي‌ در 1371 ش‌، در 79سالگي‌، درگذشت‌ و در بهشت‌ زهرا به‌ خاك‌ سپرده‌ شد (شهاب‌، ص‌267).از 1324 تا 1353 ش‌ و نيز در خرداد 1376، آثار او كه‌ هم‌اكنون‌ در مجموعه‌هاي‌ خصوصي‌ نگهداري‌ مي‌شود، در چندين‌ نمايشگاه‌ به‌ نمايش‌ درآمد. همچنين‌ برخي‌ از آثار وي‌ در 1370 ش‌ در موزة‌ هنرهاي‌ معاصر به‌ نمايش‌ درآمد ( كيهان‌ فرهنگي‌ ، همانجا).از معروفترين‌ آثار اين‌ هنرمند «چهارراه‌ سرچشمه‌»، «محلة‌ گازران‌ تبريز»، «بازار صاحب‌الامر تبريز» و نيز چهرة‌ نادر است‌. نقاشي‌ اخير هم‌اكنون‌ در آرامگاه‌ نادر در مشهد نگهداري‌ مي‌شود (همانجا؛ نامي‌ پتگر، همانجا).منابع‌: آدينه‌ ، ش‌ 70 (ارديبهشت‌ 1371)؛ محسن‌ ابراهيم‌، «از گذشته‌هاي‌ دور تا هم‌اكنون‌ و ديگر هيچ‌»، فصلنامة‌ هنر ، ش‌ 22 (تابستان‌ ـ پاييز 1371)؛ زنان‌ ، سال‌ 1، ش‌ 4 (ارديبهشت‌ 1371)؛ علي‌ شهاب‌، «يادي‌ از استاد علي‌ اصغر پتگر»، كلك‌ ، ش‌ 27 (خرداد 1371)؛ جليل‌ ضياءپور، «از رنگمايه‌هاي‌ خاكستري‌ تا سبزها، آبي‌ها، و بنفش‌ها»، فصلنامة‌ هنر ، ش‌ 22 (تابستان‌ ـ پاييز 1371)؛ كيهان‌ فرهنگي‌ ، سال‌ 9، ش‌ 4 (تير 1371).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

هلن‌ خوش‌چين‌گل‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده