بیرام‌ ولی‌
معرف
بيرام‌ ولي‌ ،# معروف‌ به‌ حاجي‌ بيرام‌، صوفي‌ و مؤسس‌ طريقت‌ بيراميّه‌ * . در 753 در روستاي‌ صُول‌ فَصل‌ (ذوالفضل‌) در حوالي‌ آنكارا به‌ دنيا آمد. نام‌ اصلي‌ او نُعمان‌ بود و پدرش‌ قويونلوجه‌ احمد نام‌ داشت‌ (طاهربيگ‌، ج‌ 1، ص‌ 56، پانويس‌؛ د.اسلام‌ ، چاپ‌ دوّم‌، ذيل‌ «حاجي‌ بيرام‌ولي‌»). تحصيلات‌ ديني‌ خود را در آنكارا و بروسه‌ (بورسا) به‌ پايان‌ رسانيد و درقَرامدرسه‌ در آنكارا به‌ تدريس‌ پرداخت‌ (گولپينارلي‌، 1969، ص‌ 236؛ همو، 1931، ص‌ 34). وي‌ به‌ سبب‌ رؤيايي‌ كه‌ ديده‌ بود يا به‌ دنبال‌ دعوت‌ ابوحامد حميدالدين‌آق‌سرايي‌ ـ كه‌ حاجي‌ بيرام‌ شيفتة‌ كمالات‌ او بود ـ تدريس‌ را رها كرد و به‌ قيصريّه‌ رفت‌. چون‌ روز عيد قربان‌ به‌ ديدار او نايل‌ شد، حميدالدين‌ او را «بيرام‌/ بايرام‌» ] = عيد [ خطاب‌ كرد و از آن‌ زمان‌ به‌ اين‌ نام‌ معروف‌ شد (طاهربيگ‌، ج‌ 1، ص‌ 56؛ گولپينارلي‌، 1969، همانجا). بيرام‌ همراه‌ با حميدالدين‌ به‌ شام‌ رفت‌ و سفرحج‌ به‌ جاي‌ آورد و دوباره‌ به‌ آق‌سراي‌ بازگشت‌ (گولپينارلي‌، 1969، همانجا). وي‌ پس‌ از وفات‌ حميدالدين‌ در 815 ( رجوع کنید به گولپينارلي‌، 1931؛ همو، 1969، همانجاها؛ در بعضي‌ مآخذ وفات‌ شيخ‌ حميدالدين‌ را 805 دانسته‌اند رجوع کنید بهد.اسلام‌ ، همانجا) به‌ آنكارا رفت‌ و طريقت‌ بيراميّه‌ را كه‌ آميزه‌اي‌ از تعاليم‌ خلوتيه‌ * و نقشبنديه‌ * بود، تأسيس‌ كرد. شهرت‌ حميدالدين‌ و تدريس‌ حاجي‌ بيرام‌ در مدرسه‌اي‌ مهم‌ در آنكارا، سبب‌ شد كه‌ بيراميّه‌ به‌ سرعت‌ گسترش‌ يابد (گولپينارلي‌، 1931، همانجا). چون‌ مريدانش‌ زياد شدند، مردم‌ به‌ او تهمتهايي‌ زدند و حكومت‌ به‌ وي‌ بدگمان‌ شد. اما اين‌ بدگماني‌ پس‌ از احضار وي‌ به‌ دربار سلطان‌ مراد دوم‌ (حك : 824 ـ 855) در اَدرنه‌ رفع‌ شد ( د.اسلام‌ ، همانجا؛ گولپينارلي‌، 1931، ص‌ 35). بيرام‌ ولي‌ چندين‌بار در مسجد كهنة‌ ادرنه‌ وعظ‌ كرد (همانجاها). در كليبولي‌ به‌ محمّد بيجان‌ ـ شارح‌ محمّديّه‌ ـ و برادرش‌ احمد بيجان‌ خلافت‌ داد (گولپينارلي‌، 1969، ص‌ 236ـ237).به‌ سبب‌ كثرت‌ مريدان‌ او سلطان‌ آنان‌ را از پرداخت‌ ماليات‌ معاف‌ كرد، و اين‌ حكم‌ برتعداد آنان‌ افزود (همو،1931، همانجا). بيرام‌ با زراعت‌ تأمين‌ معاش‌ مي‌كرد و هر سه‌ ماه‌ از مريدان‌ زكات‌ مي‌گرفت‌ و ميان‌ مستمندان‌ تقسيم‌ مي‌كرد (همانجا؛ همو، 1969، ص‌ 237).
متن
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان
حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده