بیدخت‌
معرف
بيدُخت‌ ،# دهستان‌ سابق‌، و شهري‌ در شهرستان‌ گنابادِ خراسان‌.
متن
بيدُخت‌ ، دهستان‌ سابق‌، و شهري‌ در شهرستان‌ گنابادِ خراسان‌.1) دهستان‌ بيدخت‌ (امروزه‌ به‌ نام‌ دهستان‌ حومه‌ به‌ مركزيت‌ بيلند) در بخش‌ مركزي‌ (حومه‌) در مشرق‌ شهرستان‌ گناباد واقع‌ است‌. آباديهاي‌ آن‌ عمدتاً در دشت‌ قرار دارند. اراضي‌ مزروعي‌ آن‌ با قنات‌ و چاههاي‌ نيمه‌عميق‌ آبياري‌ مي‌شود. محصولات‌ عمدة‌ آن‌ زعفران‌، زيره‌، پنبه‌، انگور، گندم‌ و جو است‌. از گيا، خاكشير و شاه‌تره‌ دارد. از زيا، در آن‌ گرگ‌، آهو، شغال‌، خرگوش‌، روباه‌، كبك‌ و سينه‌سياه‌ يافت‌ مي‌شود. از صنايع‌ دستي‌، كرباس‌ و قاليچه‌ و قالي‌ با طرحهاي‌ مشهدي‌ و كاشمري‌ در آن‌ بافته‌ مي‌شود. راه‌ بيرجند به‌ تربت‌ حيدريه‌ از آن‌ مي‌گذرد. بيدخت‌ منطقه‌اي‌ زلزله‌خيز است‌.2) شهر بيدخت‌ (جمعيت‌ طبق‌ سرشماري‌ 1375 ش‌ 870 ، 4تن‌) در ارتفاع‌ 090 ، 1متري‌، و حدود نُه‌ كيلومتري‌ مشرق‌ شهر گناباد واقع‌ است‌. راه‌اصلي‌ بيرجند ـ قاين‌ ـ تربت‌ حيدريه‌ ـ مشهد از آن‌ مي‌گذرد. چند مزرعه‌ مانند حصار و جعفرآباد در نزديك‌ آن‌ واقع‌ است‌. مزار سلطاني‌ و مزار جعفرآباد، با كتابخانة‌ خود، در آن‌ قرار دارند. مزار سلطاني‌ كه‌ به‌ طرز زيبايي‌ ساخته‌ شده‌ است‌، مدفن‌ «سلطانعلي‌ گنابادي‌ * » و موردتوجه‌ گروهي‌ از صوفيان‌ ايران‌ است‌. به‌ نوشتة‌ تابنده‌ (ص‌ 101)، بيدخت‌ از اواخر قرن‌ سيزدهم‌ هجري‌ كه‌ مركز و مسكن‌ سلطانعلي‌ گنابادي‌ شد، اهميت‌ يافت‌. بيدخت‌ مسجد جامعي‌ (بناي‌ آن‌ از حاج‌ عبدالباقي‌ بيدختي‌) دارد كه‌ متعلق‌ به‌ قرن‌ دوازدهم‌ است‌، گر چه‌ كتيبة‌ آن‌ به‌ تاريخ‌ 1204 است‌ (همان‌، ص‌ 103ـ 104). بر اثر زمين‌لرزة‌ 1347 ش‌، ساختمانهاي‌ بيدخت‌ آسيب‌ فراوان‌ ديد (اَمبرسز و ملويل‌، ص‌ 256ـ257).نام‌ بيدخت‌ از صورت‌ كهن‌ «بغ‌ دخت‌» (دختر بغ‌) است‌ كه‌ به‌ ستارة‌ زهره‌ گفته‌ مي‌شد (بهار، ص‌ 459؛ برهان‌، ذيل‌ مادّه‌). اين‌ نام‌ از قرن‌ نهم‌ در منابع‌ ديده‌ مي‌شود و به‌ نوشتة‌ حافظ‌ ابرو (ص‌ 28) قرية‌ بيدخت‌ قريه‌اي‌ بوده‌ است‌ جزو ناحية‌ جنابد (گناباد).منابع‌: نيكلاس‌ امبرسز و چارلز ملويل‌، تاريخ‌ زمين‌لرزه‌هاي‌ ايران‌ ، ترجمة‌ ابوالحسن‌ رده‌، تهران‌ 1370 ش‌؛ ايران‌. وزارت‌ دفاع‌. ادارة‌ جغرافيائي‌ ارتش‌، فرهنگ‌ جغرافيائي‌ آباديهاي‌ كشور جمهوري‌ اسلامي‌ايران‌ ، ج‌ 54: گناباد ، تهران‌ 1363 ش‌؛ محمدحسين‌بن‌خلف‌ برهان‌، برهان‌ قاطع‌ ، چاپ‌ محمدمعين‌، تهران‌ 1361 ش‌؛ مهرداد بهار، پژوهشي‌ در اساطير ايران‌ ، تهران‌ 1376 ش‌؛ سلطانحسين‌ تابنده‌، تاريخ‌ و جغرافي‌ گناباد ، تهران‌ 1348 ش‌؛ عبدالله‌بن‌ لطف‌الله‌ حافظ‌ ابرو، جغرافياي‌ تاريخي‌ خراسان‌ در تاريخ‌ حافظ‌ ابرو ، چاپ‌ غلامرضا ورهرام‌، تهران‌ 1370 ش‌؛ مركز آمار ايران‌، سرشماري‌ عمومي‌ نفوس‌ و مسكن‌ 1375: نتايج‌ تفصيلي‌ كل‌ كشور ، تهران‌ 1376 ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

خسرو خسروي‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده