پاشاخان‌ مکری‌
معرف
ب‌ به‌ شجاع‌الملك‌ و مظفرالدوله‌، از اميران‌ دورة‌ سلطنت‌ محمدشاه‌ و ناصرالدين‌ شاه‌ قاجار
متن
پاشاخان‌ مُكري‌ ، ملقب‌ به‌ شجاع‌الملك‌ و مظفرالدوله‌، از اميران‌ دورة‌ سلطنت‌ محمدشاه‌ و ناصرالدين‌ شاه‌ قاجار. او پسر فرخ‌خان‌ و برادرزادة‌ عزيزخان‌ آجودانباشي‌، سردار كل‌ عساكر و از طايفة‌ مُكري‌ كردستان‌ بود (هدايت‌، ج‌ 10، ص‌ 465، 562). عباس‌ميرزا پدرش‌ را كه‌ در آذربايجان‌ از ملازمان‌ او بود، به‌ حكومت‌ دِزمار/ ديزمار (ناحيه‌اي‌ در آذربايجان‌) و پس‌ از چندي‌ به‌ منصب‌ «خوانسالاري‌ و نظارت‌ خاصة‌ ممتاز» برگزيد (همان‌، ج‌10، ص‌ 563).از تاريخ‌ تولد، آغاز زندگي‌ و چگونگي‌ ورود او به‌ دربار قاجار دانسته‌هاي‌ روشني‌ در دست‌ نيست‌. بدون‌ شك‌ او به‌ واسطة‌ نفوذ پدر و عمويش‌ به‌ دربار محمدشاه‌ (حك : 1250ـ 1264) راه‌ يافت‌ و در صفر 1263، هنگامي‌ كه‌ ناصرالدين‌ ميرزا، به‌ رسم‌ نيابت‌ سلطنت‌ به‌ آذربايجان‌ مي‌رفت‌، همراه‌ وي‌ بود (همان‌، ج‌10، ص‌ 346). در 1267 پاشاخان‌ سرتيپ‌ فوج‌ دامغان‌ و سمنان‌ شد (اعتماد السلطنه‌، 1363ـ 1367 ش‌، ج‌ 3، ص‌ 1712) و در همان‌ سال‌ به‌ دستور عزيزخان‌ آجودانباشي‌، مأمور خدمت‌ در دارالخلافه‌ گرديد (هدايت‌، ج‌ 10، ص‌ 465، 487ـ 488). در 1272 (اعتمادالسلطنه‌: 1273) پاشاخان‌ با سوارانش‌ به‌ سپاه‌ سلطانمراد ميرزا حسام‌السلطنه‌، پسر عباس‌ ميرزا، پيوست‌ و در جنگ‌ هرات‌ شركت‌ جست‌ و قلعة‌ كريك‌ و طاقان‌ (در هرات‌) را به‌ تصرف‌ درآورد و به‌ پاس‌ خدماتش‌ نشان‌ و خلعت‌ شاهي‌ گرفت‌ (اعتمادالسلطنه‌، 1367ـ 1368ش‌، ج‌ 2، ص‌ 1267؛ سپهر، ج‌ 4، ص‌ 216؛ هدايت‌، ج‌ 10، ص‌ 535 ـ 537). در 1275 ناصرالدين‌شاه‌ (حك : 1264ـ1313) او را به‌ شجاع‌الملك‌ ملقب‌ كرد (اعتمادالسلطنه‌، 1363ـ 1367 ش‌، ج‌ 3، ص‌ 1815) و سال‌ بعد براي‌ سركوب‌ شورش‌ خراسان‌ به‌ آنجا رفت‌ (همو، 1367ـ 1368 ش‌، ج‌ 2، ص‌ 1346). در 1284 نيز لقب‌ مظفرالدوله‌ گرفت‌ (همان‌، ج‌3، ص‌ 1571).از تاريخ‌ مرگ‌ پاشاخان‌ اطلاعي‌ در دست‌ نيست‌، اما تا 1287 كه‌ در قصرشيرين‌ به‌ حضور ناصرالدين‌ شاه‌ رسيد، زنده‌ بوده‌ است‌ (صديق‌ الممالك‌، ص‌ 162).منابع‌: محمدحسن‌بن‌ علي‌ اعتمادالسلطنه‌، تاريخ‌ منتظم‌ ناصري‌ ، چاپ‌ محمد اسماعيل‌ رضواني‌، تهران‌ 1363ـ1367 ش‌؛ همو، مرآة‌البلدان‌ ، چاپ‌ عبدالحسين‌ نوائي‌ و ميرهاشم‌ محدث‌، تهران‌ 1367ـ 1368 ش‌؛ محمدتقي‌ سپهر، ناسخ‌ التواريخ‌: سلاطين‌ قاجاريه‌ ، چاپ‌ محمدباقر بهبودي‌، تهران‌ 1344ـ1345 ش‌؛ ابراهيم‌بن‌ اسدالله‌ صديق‌ الممالك‌، منتخب‌ التواريخ‌ ، تهران‌ 1366 ش‌؛ رضا قلي‌بن‌ محمدهادي‌ هدايت‌، ملحقات‌ تاريخ‌ روضة‌الصفاي‌ ناصري‌ ، در ميرخواند، تاريخ‌ روضة‌ الصفا ، ج‌8 ـ10، تهران‌ 1339 ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مهين‌ فهيمي‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده