پاسی‌
معرف
يه‌اي‌ در ساحل‌ شمالي‌ آچه‌ در سوماترا
متن
پاسي‌ ، ناحيه‌اي‌ در ساحل‌ شمالي‌ آچه‌ در سوماترا. بنا به‌ نظر بيشتر اهالي‌، اين‌ ناحيه‌ از رودخانة‌ جَمبو ـ اَجي‌ در شرق‌ تا ساحل‌ ديگر رود پاسي‌ در غرب‌ امتداد دارد. كل‌ ناحيه‌ به‌ ايالتهاي‌ كوچكي‌ تقسيم‌ شده‌ است‌ كه‌ هر كدام‌ يك‌ «اولي‌ بلنگ‌ » يا رئيس‌ دارد.پاسي‌ روزگاري‌ يك‌ پادشاهي‌ شناخته‌ شده‌ در سراسر آسياي‌ شرقي‌ بود. در قرون‌ وسطي‌، ساحل‌ شمالي‌ آچه‌ * بر سر راه‌ تجارت‌ درياييِ هندوستان‌ به‌ چين‌ بود. اسلام‌ در اين‌ مسير،از هند به‌ اين‌ ساحل‌ آمد و در آنجا ــ كه‌ نخستين‌ محل‌ ورودش‌ در مجمع‌الجزاير هند شرقي‌ بود ــ استقرار يافت‌. در قرن‌ هفتم‌، حكمرانانِ پاسي‌ مسلمان‌ بودند، از جمله‌ ملك‌ الصالح‌ (متوفي‌ 696) كه‌ بنابر روايت‌ محلي‌ بنيانگذار حكومت‌ بود و اين‌ سرزمين‌ را اسلامي‌ كرد. مقبرة‌ او همراه‌ چندين‌ سنگ‌ قبر ديگر در ساحل‌ چپ‌ رود پاسي‌، نزديك‌ دريا، كشف‌ شده‌ است‌. به‌ روايتي‌، پايتختِ پادشاهي‌ در اينجا بوده‌ است‌. پايتخت‌ دوم‌، كمي‌ به‌ سوي‌ غرب‌، سمودره‌ نام‌ داشته‌؛ هنگامي‌ كه‌ ابن‌ بطوطه‌ در اواسط‌ قرن‌ هشتم‌ دوبار، بر سر راه‌ خود به‌ چين‌ و در بازگشت‌، از اين‌ سرزمين‌ ديدن كرد، سمودره‌ اقامتگاه‌ سلطنتي‌ بود (ج‌2، ص‌630، 659). نام‌ كنوني‌ جزيرة‌ سوماترا، از سمودره‌ (به‌ گفتة‌ ابن‌بطوطه‌: سُمَطْره‌) گرفته‌ شده‌ است‌. در آن‌ زمان‌ پاسي‌، كشور ساحلي‌ پررونقي‌ بود؛ حاكم‌ آن‌ حكمران‌ بندر بود و كشتيهاي‌ تجاري‌ را روانه‌ مي‌ساخت‌. ابن‌ بطوطه‌ يكي‌ از كشتيهاي‌ او را در بندر چؤن‌چو (نام‌ كنوني‌: فوكين‌ ؛ به‌ گفتة‌ ابن‌ بطوطه‌: قَنْجَنْفُو) در جنوب‌ چين‌ ديده‌ بوده‌ است‌ (ج‌2، ص‌659). شيوة‌ زندگي‌ در دربار پاسي‌، از دربار مسلمانان‌ هند الگوبرداري‌ شده‌ بود. در اين‌ دوره‌، حاكم‌ آنجا مسلمان‌ غيرتمندي‌ بود كه‌ به‌ آموختن‌ شوق‌ بسيار داشت‌. او با بوميان‌ پسكرانه‌ فاتحانه‌ جهاد كرد. سكه‌هاي‌ سربي‌ كه‌ در كشور ضرب‌ شده‌ بود و طلاي‌ خالص‌ چيني‌، ابزار مبادله‌ بودند. غذاي‌ اصلي‌ برنج‌ بود.مدت‌ كوتاهي‌ پس‌ از آنكه‌ ابن‌بطوطه‌ آنجا را ترك‌ كرد، پادشاه‌ مجبور شد امپراتوري‌ جاوه‌ايِ هندومذهبِ مجاپاهت‌ / مجاپائت‌ را به‌ رسميت‌ بشناسد (پيش‌ از 766ـ767/ 1365). مقبرة‌ ملكه‌ يا شاهدختي‌ در نزديكي‌ لهو سوكُن‌ پيدا شده‌ است‌ كه‌ كتيبه‌اي‌ عربي‌ به‌ تاريخ‌ 791 در بالاي‌ سنگ‌ آن‌ قرار دارد و در پايين‌ آن‌ كتيبه‌اي‌ ساييده‌ شده‌ به‌ خط‌ قديمي‌ جاوه‌اي‌ وجود دارد. فرستادة‌ چين‌، چنگ‌ هو ، در 819/1416 اظهار داشت‌ كه‌ اين‌ سرزمين‌ درگير جنگهاي‌ مداوم‌ با ناگو (پيدي‌) بوده‌ است‌. او از محصولِ برنج‌ و فلفل‌ اين‌ ناحيه‌ و نيز پرورش‌ كرم‌ ابريشم‌ در آنجا ياد كرده‌ است‌. فلفل‌، پرتغاليها را به‌ آنجا جذب‌ كرد. از 927ـ 928/ 1521، آنان‌ در پاسي‌ مقرّي‌ داشتند كه‌ داراي‌ استحكامات‌ بود. اما در 930ـ931/1524، سلطانِ پادشاهيِ آچه‌ (آچه‌ كبير) آنان‌ را بيرون‌ راند. از آن‌ پس‌، پاسي‌ تحت‌ الحماية‌ آچه‌ شد. مقابر فرماندهانِ پادشاهي‌ سابق‌ در حدود 1048/1638ـ1639، زيارتگاه‌ اسكندر ثاني‌، مشهورترين‌ سلطان‌ آچه‌، بود. اما امروزه‌ حتي‌ خاطرة‌ آن‌ پادشاهي‌ كهن‌ نيز از ميان‌ رفته‌ است‌. دهانة‌ رودخانة‌ پاسي‌ را گل‌ و لاي‌ فرا گرفته‌ و محل‌ پايتخت‌ را ديگر نمي‌توان‌ شناسايي‌ كرد.در طول‌ سالها، پاسي‌ از طريق‌ علما و مبلّغان‌ مسلمان‌، در مجمع‌الجزاير مالي‌ نفوذ بسيار يافت‌. روايات‌ جاوه‌اي‌ و مالايايي‌ ياد آنان‌ را نگاه‌ داشته‌ است‌.منابع‌: ] ابن‌ بطوطه‌، رحلة‌ ابن‌ بطوطة‌ ، چاپ‌ محمد عبدالمنعم‌ عريان‌، بيروت‌ 1407/ 1987 [ ؛W. P. Groeneveldt, "Notes on the Malay Archipelago and Malacca", in Miscellaneous papers relating to Indo- China and the Indian archipelago , ser. 2, vol. I, London 1887, 171, 208 ff.; J. P. Moquette, "De eerste vorsten van Samoedra-Pasة (Noord-Sumatra)", in Rapporten Oudheidk. Dienst Nederlandsch-Indiح (1913), 1 ff.; "Oudheidk. Verstag, in ibid (1915), 127 ff.; C. Snouck Hurgronje, Verspreide geschriften , 1v/1, 402 ff., Iv/2, 101 ff.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

ر. ا. كِرْن‌ ( د. اسلام‌ )

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده