پاس‌ (حزب‌ اسلامی‌ سراسر مالزی‌)
معرف
ترين‌ حزب‌ اسلام‌گراي‌ مالزي‌
متن
پاس‌ (حزب‌ اسلامي‌ سراسر مالزي‌)، مهمترين‌ حزب‌ اسلام‌گراي‌ مالزي‌. ريشه‌هاي‌ عقيدتي‌ اين‌ حزب‌ به‌ جنبش‌ اصلاح‌طلب‌ اسلامي‌ در مالايا، در آغاز قرن‌ بيستم‌، بازمي‌گردد. در دهة‌ 1320 ش‌/ 1940، حزب‌المسلمين‌ به‌ عنوان‌ شاخة‌ مذهبي‌ حزب‌ ناسيوناليست‌ مالايا كه‌ تندرو اما اساساً سكولار بود، شكل‌ گرفت‌. در 1327 ش‌/ 1948 شوراي‌ عالي‌ مذهبي‌ (ماتا) ، در دانشكدة‌ علوم‌ ديني‌ در گوننگ‌ سمانگل‌ (در ايالت‌ پراك‌ واقع‌ در ساحل‌ غربي‌) تشكيل‌ شد كه‌ تا سالها مركز انديشة‌ سياسي‌ اسلامي‌ بود. پس‌ از وضع‌ مقررات‌ اضطراري‌ براي‌ مقابله‌ با خيزش‌ كمونيستي‌ 1327 ش‌/ 1948، جنبش‌ تندرو مالايا فروپاشيد. در 1330 ش‌/ 1951 فعالان‌ مذهبي‌ با پاكسازي‌ حزب‌ ناسيوناليست‌ مالايا، مجمع‌ اسلامي‌ سراسر مالايا (مجمع‌ اسلامي‌ پان‌ مالايايي‌) را تشكيل‌ دادند. نخست‌ اين‌ مجمع‌ با سازمان‌ ملي‌ مالاياييهاي‌ متحد (آمنو) كه‌ قويترين‌ حزب‌ سياسي‌ مالايايي‌ بود و بيشتر به‌ قوميت‌ متعهد بود تا اسلام‌، همكاري‌ داشت‌. اما هنگامي‌ كه‌ آمنو با انجمن‌ چينيهاي‌ مالايايي‌ (و سپس‌ با كنگرة‌ هنديهاي‌ مالايايي‌ ) متحد شد، مجمع‌ اسلامي‌ سراسر مالايا از جريان‌ اصلي‌ جنبش‌ ملي‌گراي‌ مالايا دور شد. پاس‌ كه‌ به‌ عنوان‌ حزب‌ سياسي‌ به‌ ثبت‌ رسيده‌ بود، در نخستين‌ انتخابات‌ فدرال‌ مالايا در 1334 ش‌/ 1955، دو سال‌ پيش‌ از كسب‌ استقلال‌ از حاكميت‌ بريتانيا، با اين‌ ائتلاف‌ مخالفت‌ كرد. اين‌ ائتلاف‌ (كه‌ در آن‌ آمنو برتري‌ داشت‌) از ميان‌ 52 كرسي‌ انتخابي‌، 51 كرسي‌ را به‌ دست‌ آورد، حال‌ آنكه‌ پاس‌ تنها در حوزة‌ انتخاباتي‌ كريان‌ (پراك‌) پيروز شد. حزب‌ پاس‌ پس‌ از رياست‌ برهان‌ الدين‌ الحلمي‌ (رهبر پيشين‌ حزب‌ ناسيوناليست‌ مالايا، 1946ـ1947، و رهبر حزب‌ المسلمين‌)، در دسامبر 1335 ش‌/ 1956 موقعيتي‌ استوارتر يافت‌. برهان‌الدين‌ با درآميختن‌ ملي‌گرايي‌ افراطي‌ و تعهد صريح‌ به‌ اسلام‌، به‌ عنوان‌ اساس‌ مالايايي‌ كه‌ در آن‌ مالاياييها برتري‌ داشته‌ باشند، حمايت‌ روستاييان‌ مالايايي‌ را جلب‌ كرد. در ايالات‌ شمال‌ ـ غرب‌ (كدا و پرليس‌ ) و ساحل‌ شرقي‌ (ترنگانو و كلانتان‌ ) كه‌ در آنها اكثريت‌ با مالاياييها بود، پاس‌ به‌ مدرّسان‌ مالايايي‌ در مدارس‌ مذهبي‌ يا پندك‌ ، ( رجوع كنيد به پِسَنْتْرِن‌ * ) تكيه‌ كرد. در انتخابات‌ 1338 ش‌/ 1959 پاس‌ حكومت‌ ايالت‌ ترنگانو را حفظ‌ كرد و با اختلاف‌ آراي‌ زياد در ايالت‌ كلانتان‌ پيروز شد. در انتخابات‌ 1343 ش‌/ 1964 پاس‌ ايالت‌ ترنگانو را از دست‌ داد، اما حكومت‌ بر كلانتان‌ را تا اواخر 1356 ش‌/ 1977 حفظ‌ كرد. در مبارزة‌ انتخاباتي‌ سخت‌ مشاجره‌آميز 1348 ش‌/ 1969 كه‌ موجب‌ صف‌آرايي‌ سياسي‌ حول‌ مواضع‌ فرقه‌اي‌ شد، پاس‌ ادعا كرد كه‌ آمنو در سالهاي‌ پس‌ از استقلال‌، به‌ سبب‌ مصالحه‌ با كفار و ناديده‌ گرفتن‌ نيازهاي‌ جامعة‌ روستايي‌، دربارة‌ مالاياييها كوتاهي‌ كرده‌ است‌. ائتلافي‌ كه‌ آمنو در آن‌ برتري‌ داشت‌ در ديوان‌ رعيت‌ ] = مجلس‌ نمايندگان‌ [ حائز اكثريت‌ شد، اما به‌ دو سوم‌ آرا كه‌ براي‌ اصلاح‌ قانون‌ اساسي‌ ضروري‌ بود، دست‌ نيافت‌. احزاب‌ غير مالايايي‌ بويژه‌ حزب‌ اقدام‌ دموكراتيك‌ و گراكان‌ 25 كرسي‌ به‌ دست‌ آوردند، حال‌ آنكه‌ پاس‌ به‌ 12 كرسي‌ (3ر27% كل‌ آرا) دست‌ يافت‌. اين‌ انتخابات‌ و پيامد خونبار خشونتهاي‌ فرقه‌اي‌ (در 23 ارديبهشت‌ 1348/13 مه‌ 1969)، نقطه‌ عطفي‌ در تحولات‌ سياسي‌ معاصر مالزي‌ و حركتي‌ در جهت‌ تجديد ساختار اقتصادي‌ و اجتماعي‌ آن‌ كشور بود؛ ائتلاف‌ سياسي‌، كه‌ آمنو جزء اصلي‌ آن‌ بود، به‌ نام‌ جبهة‌ ملي‌ بازسازي‌ شد. حكومت‌ يك‌ رشته‌ برنامه‌هاي‌ پنج‌ساله‌ را در حمايت‌ از «سياست‌ جديد اقتصادي‌ » آغاز كرد كه‌ اهداف‌ آن‌ حفظ‌ رشد اقتصادي‌، سوق‌ دادن‌ مالاياييها به‌ نواحي‌ جديد و در نهايت‌ از بين‌ بردن‌ فواصل‌ اجتماعي‌ بود. در 1353 ش‌/ 1974پاس‌ كه‌ به‌ ائتلاف‌ حاكم‌ ملحق‌ شده‌ بود و به‌ عنوان‌ بخشي‌ از جبهة‌ ملي‌ فعاليت‌ مي‌كرد، 14 كرسي‌ از 154 كرسي‌ فدرال‌ را به‌ دست‌ آورد. در 1348ـ1353 ش‌/ 1969ـ1974، پاس‌ به‌ رهبري‌ محمد اَسري‌ حاجي‌ مودا (كفيل‌ رياست‌ حزب‌ 1964ـ1971، رياست‌ حزب‌ 1971ـ1982) به‌ اوج‌ موفقيتهاي‌ انتخاباتي‌ خود دست‌ يافت‌، اما در اواخر دهة‌ 1350 ش‌/ 1970 رو به‌ زوال‌ گذاشت‌. مناقشات‌ دروني‌، پاس‌ را دچار گسيختگي‌ كرد. اقتدار پاس‌ در كلانتان‌ از دست‌ رفت‌ و از جبهة‌ ملي‌ بيرون‌ رانده‌ شد. در پايان‌ 1356 ش‌/ 1977 حكومت‌ فدرال‌ در كلانتان‌ وضع‌ فوق‌العاده‌ اعلام‌ كرد. نتايج‌ انتخابات‌ سال‌ بعد (كه‌ در آن‌ پاس‌، رقيب‌ اصلي‌ جبهة‌ ملي‌ بود) نه‌ تنها بر پايان‌ حاكميت‌ پاس‌ در كلانتان‌ صحه‌ گذاشت‌، بلكه‌ كرسيهاي‌ اين‌ حزب‌ در مجلس‌ فدرال‌ را از چهارده‌ كرسي‌ به‌ پنج‌ كرسي‌ كاهش‌ داد.با وجود اين‌، پاس‌ به‌ انتقاداتش‌ از آمنو ادامه‌ داد و از اواخر دهة‌ 1350 ش‌/ 1970 به‌ بعد، اين‌ انتقادات‌ با ظهور اصول‌گرايي‌ در جاي‌جاي‌ جهان‌ اسلام‌، بويژه‌ انقلاب‌ ] اسلامي‌ [ ايران‌، مقارن‌ شد. به‌ دنبال‌ عملكرد ضعيف‌ پاس‌ در انتخابات‌ 1361 ش‌/ 1982 (كه‌ در آن‌ پنج‌ كرسي‌ به‌ دست‌ آورد)، محمد اسري‌ از رياست‌ حزب‌ كناره‌گيري‌ كرد و يوسف‌ راوا ، كه‌ ستيزه‌جوتر بود، رهبري‌ پاس‌ را در 1361ـ 1368 ش‌/ 1982ـ1989 عهده‌دار شد. پاس‌، زير نفوذ علما و در جهت‌ ابراز هدف‌ حزب‌ مبني‌ بر ايجاد دولت‌ اسلامي‌، فتوايي‌ صادر كرد كه‌ در آن‌ همة‌ حاميان‌ آمنو كافركيش‌ تلقي‌ شدند. رويدادي‌ كه‌ در آن‌ يك‌ مسلمان‌ مالايايي‌ به‌ ديگري‌ برچسب‌ كفر مي‌زد (مشاجرة‌ كافر ـ منگ‌ كافر ) بويژه‌ در ايالات‌ ترنگانو، كلانتان‌ و كدا شدت‌ گرفت‌. در اين‌ مناطق‌ آمنو و پاس‌ براي‌ جلب‌ حمايت‌، با يكديگر رقابت‌ داشتند و شوراهاي‌ روستايي‌ مالايايي‌ به‌ لحاظ‌ اتحاد با يكي‌ از اين‌ دو حزب‌، به‌ دو گروه‌ منشعب‌ شدند.از زماني‌ كه‌ مهاتير محمد عهده‌دار رياست‌ حزب‌ آمنو و نخست‌وزير شده‌ است‌ (1360 ش‌/ 1981)، رقابت‌ ميان‌ آمنو و پاس‌ براي‌ كسب‌ قدرت‌ ويژگي‌ اصلي‌ تحولات‌ سياسي‌ مالزي‌ بوده‌ است‌. پاس‌ در اعتراض‌ به‌ آمنو ــ كه‌ پاسدار ملي‌گرايي‌ مالاياييها و پشتيبان‌ حكومت‌ مالزي‌ است‌ ــ و در انتقاد از سياست‌ جديد اقتصادي‌ جبهة‌ ملي‌، از حمايت‌ دانشگاههاي‌ اسلامي‌ و بسياري‌ از مالاياييها در مؤسسات‌ آموزش‌ عالي‌ محلي‌ و دانشجويان‌ مالايايي‌ خارج‌ از كشور برخوردار بود. همچنين‌ پاس‌ با جنبش‌ جوانان‌ مسلمان‌ مالزي‌ به‌ رهبري‌ انورابراهيم‌ روابطي‌ برقرار كرد. گرچه‌ آمنو به‌ منافع‌ مالايا متعهد بود، نمي‌توانست‌ ايدئولوژيي‌ را برتابد كه‌ منافي‌ ملي‌گرايي‌ سكولار و ماده‌گرايي‌ باشد. رهبران‌ آمنو راهبرد پاس‌ را در كشوري‌ كه‌ شمار مالاياييهاي‌ (مسلمانان‌) آن‌ فقط‌ كمي‌ بيش‌ از نصف‌ كل‌ جمعيت‌ آن‌ بود، فاجعه‌آميز دانستند و رد كردند. آمنو چالش‌ جنبش‌ «دعوت‌» (احياگران‌ اسلامي‌) را جدي‌ گرفت‌، كه‌ در نتيجة‌ آن‌ حكومت‌ موضع‌ اسلامي‌ شفافتري‌ در مسائلي‌ چون‌ بانكداري‌، آموزش‌ عالي‌ و ساخت‌ مساجد اتخاذ كرد. وانگهي‌، در 1361 ش‌/ 1982 مهاتير محمد، انور ابراهيم‌ را در كابينة‌ خود پذيرفت‌ و بدين‌وسيله‌ نفوذ جنبش‌ جوانان‌ مسلمان‌ مالزي‌ را كاهش‌ داد. در آبان‌ 1364/ نوامبر 1985 هنگامي‌ كه‌ پليس‌ مالايا در ممالي‌ (واقع‌ در كدا) به‌ سوي‌ كشاورزان‌ مالايايي‌ آتش‌ گشود و پاس‌ چهارده‌ شهيد در راه‌ اسلام‌ داد، درگيري‌ ميان‌ حكومت‌ و پاس‌ به‌ اوج‌ خود رسيد.انتخابات‌ 1365 ش‌/ 1986 كه‌ در آن‌ تنها يك‌ نماينده‌ از حزب‌ پاس‌ به‌ مجلس‌ فدرال‌ ــ با 1عضو ــ راه‌ يافت‌، از نفوذ آمنو بر مالاياييها حكايت‌ مي‌كند. پيروزي‌ آمنو مي‌تواند ناشي‌ از عواملي‌ چون‌ كارآيي‌ و در اختيار داشتن‌ رسانه‌ها، و شايد مهمتر از همه‌ به‌سبب‌ تماسهاي‌ پاس‌ با رأي‌دهندگان‌ چيني‌ باشد. تلاش‌ پاس‌ در تشكيل‌ جبهة‌ مخالف‌، با مشاركت‌ غير مالاياييها، بي‌ ثمر ماند، اما به‌ وجهة‌ مالايايي‌ پاس‌ لطمه‌ زد، و رأي‌دهندگان‌ مالايايي‌ علايق‌ نژادي‌ را به‌ جاي‌ اصول‌ اسلامي‌ برگزيدند. قيد و بندهاي‌ حكومت‌، پاس‌ را در محدوديت‌ قرار داد. بيشترين‌ محدوديت‌ ناشي‌ از «قانون‌ امنيت‌ داخلي‌ » بود. با اينهمه‌، جنگ‌ قدرتي‌ كه‌ در 1366ـ 1369 ش‌/ 1987ـ1990 روي‌ داد آمنو را تضعيف‌ كرد و فرصتي‌ براي‌ پاس‌ فراهم‌ ساخت‌ تا موقعيت‌ خود را ارتقا دهد. در 1366 ش‌/1987 ميان‌ تنگو رزاليغ‌ و مهاتير محمد مبارزة‌ خطرناكي‌ براي‌ رهبري‌ حزب‌ درگرفت‌ كه‌ به‌ دودستگي‌ در آمنو منجر شد. آرايش‌ سياسي‌ جديدي‌ در حال‌ شكل‌گيري‌ بود؛ ائتلاف‌ چندنژادي‌ در جبهة‌ ملي‌ كه‌ در آن‌ همچنان‌ حزب‌ آمنو به‌ رهبري‌ مهاتير محمد تفوق‌ داشت‌، براي‌ نخستين‌ بار از سوي‌ ائتلاف‌ احزاب‌ رقيب‌ كه‌ دچار ناهمگوني‌ عقيدتي‌ و نژادي‌ بودند، به‌ مبارزه‌ فراخوانده‌ شد. پاس‌ و «سمانگاتِ 46 » (حزبي‌ كه‌ از تشكل‌ مخالفان‌ آمنو به‌ رهبري‌ تنگو رزاليغ‌ به‌ وجود آمد)، جنبش‌ اتحاد مسلمانان‌ را تشكيل‌ دادند و در جبهة‌ خلق‌ به‌ حزب‌ اقدام‌ دموكراتيك‌ كه‌ چينيها درآن‌ برتري‌ داشتند، پيوستند. طي‌ مبارزة‌ انتخاباتي‌ 1369 ش‌/ 1990 پاس‌ اصول‌گرايي‌ خود را تعديل‌ و شعار «توسعة‌ سازگار با اسلام‌ » را اتخاذ كرد. اما اين‌ سه‌ حزب‌ ناهمگون‌ از عهدة‌ حل‌ اختلافاتشان‌ برنيامدند. جبهة‌ ملي‌ به‌ طور كل‌ و آمنو به‌ طور خاص‌ با اكثريت‌ چشمگير آرا به‌ مجلس‌ راه‌ يافتند. مالاياييها بجز در كلانتان‌ كه‌ جنبش‌ اتحاد مسلمانان‌ حكومت‌ ايالتي‌ آن‌ را تشكيل‌ داد، به‌ پاس‌ و سمانگاتِ 46 رأي‌ ندادند. با وجود اين‌، پاس‌ در مجلس‌ فدرال‌ شمار نمايندگان‌ خود را از يك‌ به‌ هفت‌ افزايش‌ داد.منابع‌:Mohamad Abu Bakar, "Islam and nationalism in contemporary Malay society", in Islam and society in Southeast Asia , ed. Taufik Abdullah and Sharon Siddique, Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, 1986, 155-174; N. J. Funston, Malay politics in Malaysia: a study of the United Malays National Organisation and Party Islam , Kuala Lumpur 1980; C. S. Kesseler, Islam and politics in a Malay state: Kelantan 1838-1969 , Ithaca 1978; G. P. Means, Malaysian politics 2 , London 1976; idem, Malaysian politics: the second generation , Singapore 1991; Hussin Mutalib, Islam and ethnicity in Malay politics , Singapore 1990; Judith Nagata, "Religion and social change: the Islamic revival in Malaysia", in Pacific Affairs , LIII (Fall 1980), 405-439.تكمله‌. در 1370 ش‌/1991 وزارت‌ داخله‌، فعاليت‌ روزنامة‌ حركة‌ ، ترجمان‌ (ارگان‌) پاس‌، را به‌موجب‌ قانون‌ مطبوعات‌ محدود كرد و آن‌ را از نشريه‌اي‌ عمومي‌ به‌ نشرية‌ داخلي‌ حزب‌ مبدل‌ ساخت‌ ( > دستينة‌ سياسي‌ جهان‌: 1998 < ، ص‌ 582).در نهمين‌ دورة‌ انتخابات‌ مجلس‌ در 4ـ 5 ارديبهشت‌ 1374/ 24ـ 25 آوريل‌ 1995 كه‌ با مبارزة‌ تنش‌آميز احزاب‌ مخالف‌ همراه‌ بود، احزاب‌ مخالف‌ نسبت‌ به‌ پوشش‌ جانبدارانة‌ رسانه‌ها و به‌كارگيري‌ روشهاي‌ غيردموكراتيك‌ حكومت‌ مهاتيرمحمد، اعتراض‌ جدي‌ داشتند. در اين‌ دور از انتخابات‌ پاس‌ با همان‌ تركيب‌ ائتلاف‌ مخالفان‌ در 1369 ش‌/1990 به‌ مبارزه‌ پرداخت‌ و با كسب‌ 23 كرسي‌ در كلانتان‌، پنج‌ كرسي‌ در ترنگانو، و يك‌ كرسي‌ در هريك‌ از ايالتهاي‌ پراك‌ و كدا، بر سي‌ كرسي‌ از مجالس‌ ايالتي‌ دست‌ يافت‌ و همانند انتخابات‌ 1990، تنها هفت‌ كرسي‌ مجلس‌ نمايندگان‌ را به‌ خود اختصاص‌ داد. در مقابل‌، ائتلاف‌ جبهة‌ ملي‌ اكثريت‌ آرا را در ده‌ مجلس‌ ايالتي‌، از يازده‌ مجلس‌، به‌ دست‌ آورد و در اغلب‌ اين‌ ايالتها اكثريت‌ دوسوم‌ كرسيها را حائز شد. بعلاوه‌، با كسب‌ 162 كرسي‌ از 192 كرسي‌ مجلس‌ نمايندگان‌، به‌ پيروزي‌ چشمگيري‌ دست‌ يافت‌. با وجود اين‌، پاس‌ كه‌ قويترين‌ حزب‌ مخالف‌ بود، همچنان‌ اقتدار خود را در ايالت‌ كلانتان‌ حفظ‌ كرد ( > گزارش‌ كيزينگ‌ از حوادث‌ جهان‌ 1995 < ، ص‌ 40508ـ 40509؛ > دستينة‌ سياسي‌ جهان‌: 1998 < ، ص‌ 576؛ كاظمي‌، ص‌ ] 3 [ ؛ > كتاب‌ سال‌ جهان‌ اروپا 1998 < ، ج‌ 2، ص‌ 2205).پاس‌ كه‌ معتقد بود سلطان‌ در امور دولتي‌ مداخله‌ مي‌كند، اقداماتي‌ براي‌ محدود كردن‌ اختيارات‌ او در پيش‌ گرفت‌. سمانگات‌ 46، در مخالفت‌ با پاس‌، از سلطان‌ جانبداري‌ كرد و در 1375 ش‌/1996 از جنبش‌ اتحاد مسلمانان‌ جدا شد و به‌ آمنو پيوست‌. اين‌ امر موجب‌ برهم‌ خوردن‌ موازنة‌ قدرت‌ در كلانتان‌ و تضعيف‌ پاس‌ شد ( > حزب‌ اسلامي‌ مالزي‌ درس‌ مي‌آموزد... < ، ص‌ 1ـ2؛ > دستينة‌ سياسي‌ جهان‌: 1998 < ، ص‌ 579؛ > كتاب‌ سال‌ جهان‌ اروپا 1998 < ، ج‌ 2، ص‌ 2206).با بركناري‌ انور ابراهيم‌، معاون‌ نخست‌وزير مالزي‌، به‌ اتهام‌ فساد اخلاقي‌ و سوء استفاده‌ از قدرت‌ و بازداشت‌ وي‌ در 1378 ش‌/ 1999، پاس‌ تظاهرات‌ و راهپيماييهايي‌ در حمايت‌ از وي‌ در كوالالامپور برگزار كرد (كاظمي‌، ص‌ ] 3 [ ؛ ارليش‌ ، ص‌ 1، 4ـ 5).دهمين‌ دورة‌ انتخابات‌ عمومي‌ مالزي‌ پيش‌ از موعد مقرر، در 8 و 9 آذر 1378/29 و 30 نوامبر 1999 با شركت‌ 32 حزب‌ سياسي‌ به‌طرز مسالمت‌آميزي‌ برگزار شد. در اين‌ انتخابات‌، مبارزة‌ اصلي‌ ميان‌ ائتلاف‌ جبهة‌ ملي‌ به‌ رهبري‌ مهاتير محمد و ائتلاف‌ جايگزين‌، متشكل‌ از پاس‌، اقدام‌ دموكراتيك‌، عدالت‌ ملي‌ و مردم‌ مالزي‌، بود. ائتلاف‌ جايگزين‌ چندماه‌ قبل‌ از تاريخ‌ برگزاري‌ انتخابات‌، تشكيل‌ شد. در اين‌ انتخابات‌، جبهة‌ ملي‌ با كسب‌ 148 كرسي‌ مجلس‌ نمايندگان‌ عهده‌دار تشكيل‌ دولت‌ جديد شد، اما ايالت‌ نفت‌خيز ترنگانو در اختيار پاس‌ قرار گرفت‌. افزون‌ بر اين‌، پاس‌ در ايالت‌ كدا، زادگاه‌ مهاتير محمد، نيز آراي‌ قابل‌ توجهي‌ به‌دست‌ آورد. بدين‌ترتيب‌، پاس‌ از شرايط‌ سياسي‌ جامعة‌ مالزي‌ و نارضايتي‌ مالاياييها از حزب‌ آمنو بيشترين‌ بهره‌برداري‌ را كرد (بابايي‌، ص‌ 1ـ 5).از 1361 ش‌/1982 به‌ بعد، با توجه‌ به‌ تحولات‌ ناشي‌ از انقلاب‌ اسلامي‌ ايران‌، گرايشهاي‌ اسلامي‌ در حزب‌ افزايش يافته‌ و پاس‌ از انقلاب‌ اسلامي‌ ايران‌، به‌عنوان‌ الگوي‌ عملي‌ حكومت‌ اسلامي‌، تأثير پذيرفته‌ است‌ ( > حزب‌ اسلامي‌ مالزي‌ (پاس‌): معرفي‌ مختصر < ، ص‌ 2؛ > دايرة‌المعارف‌ جهان‌ اسلام‌ آكسفورد < ، ذيل‌ "Partai Islam Se-Malaysia" ؛ نيز رجوع كنيد به كاظمي‌، ص‌ ] 1ـ2 [ ؛ «حزب‌ اسلامي‌ پاس‌، ايده‌ها و موقعيت‌ها»، سند ش‌ 8598، ص‌ 2ـ3؛ «انتشار كارت‌ تسليت‌ به‌ مناسبت‌ ارتحال‌ امام‌ خميني‌...»، سند ش‌ 752).رهبران‌ پاس‌ كوشش‌ كرده‌اند كه‌ در حكومت‌ چندين‌ سالة‌ خود بر ايالت‌ كلانتان‌، نمونه‌اي‌ عيني‌ از كشور اسلامي‌ را معمول‌ دارند؛ تلاش‌ اين‌ حزب‌ در اجراي‌ حدود اسلامي‌ از طريق‌ دادگاههاي‌ مذهبي‌ اين‌ ايالت‌، الزامي‌ كردن‌ پوشش‌ اسلامي‌ براي‌ كارمندان‌ و رعايت‌ شئون‌ اسلامي‌ در مراكز عمومي‌ و دولتي‌ شواهدي‌ بر تأييد اين‌ مدعاست‌ («حزب‌ اسلامي‌ پاس‌، ايده‌ها و موقعيت‌ها»، سند ش‌ 8598، ص‌ 1ـ3). افزون‌ بر آن‌، پاس‌ قصد دارد كه‌ حدود اسلامي‌ را در ايالت‌ ترنگانو نيز به‌اجرا درآورد (وان‌ حميدي‌ حميد و مصطفي‌ كمال‌ بصري‌، ص‌ 1).در سلسله‌ مراتب‌ ساختار حزب‌ پاس‌، رهبري‌ عالي‌ در رأس‌ قرار دارد و شوراي‌ علما، كه‌ در كميتة‌ مركزي‌ مستقر است‌، بر سياستهاي‌ حزب‌ نظارت‌ دقيق‌ دارد. اين‌ شورا به‌همراه‌ شوراي‌ جوانان‌ و شوراي‌ زنان‌ مسلمان‌، براي‌ پشتيباني‌ كميتة‌ مركزي‌ ايجاد شده‌ است‌. كميتة‌ اصلي‌ ايالتي‌ حزب‌ كه‌ در ردة‌ بعدي‌ قرار مي‌گيرد از سه‌ شوراي‌ مشابه‌ تشكيل‌ شده‌ است‌ و در سطح‌ ايالتي‌ فعاليت‌ مي‌كند. در ردة‌ سوم‌ كه‌ از الگويي‌ مشابه‌ برخوردار است‌، اعضاي‌ عادي‌ حزب‌ فعال‌اند. كادر رهبري‌ حزب‌ از مرشد عام‌، رئيس‌ حزب‌، قائم‌مقام‌، معاون‌ رئيس‌، رئيس‌ شوراي‌ علما، رئيس‌ شوراي‌ جوانان‌ و رئيس‌ شوراي‌ زنان‌ مسلمان‌ تشكيل‌ يافته‌ است‌ ( > حزب‌ اسلامي‌ مالزي‌ (پاس‌): معرفي‌ مختصر < ، ص‌ 2ـ3). طبق‌ آخرين‌ برآورد (1999)، پاس‌ قريب‌ نيم‌ميليون‌ عضو دارد و از آنجا كه‌ بسياري‌ از غيرمسلمانان‌ مالزي‌ به‌ عضويت‌ در اين‌ حزب‌ علاقه‌مندند، رهبري‌ حزب‌ تصميم‌ دارد كه‌ با اصلاح‌ اساسنامة‌ حزب‌، امكان‌ پذيرش‌ غير مسلمانان‌ را به‌عنوان‌ عضو وابسته‌ فراهم‌ سازد (همان‌، ص‌ 3ـ4؛ ارليش‌، ص‌ 3؛ > مالزي‌: نظر مثبت‌ حزب‌ اسلامي‌ مالزي‌ براي‌ پذيرش‌ غيرمسلمانان‌ < ، ص‌ 1).منابع‌: «انتشار كارت‌ تسليت‌ به‌ مناسبت‌ ارتحال‌ امام‌ خميني‌(ره‌) به‌ ابتكار حزب‌ اسلامي‌ مالزي‌»، سند ش‌ 752 موجود در بخش‌ اسناد و آرشيو مركز اطلاع‌رساني‌ و خدمات‌ رايانه‌اي‌ سازمان‌ فرهنگ‌ و ارتباطات‌ اسلامي‌؛ علي‌ بابايي‌، انتخابات‌ عمومي‌ مالزي‌ ، 1378 ش‌ (گزارش‌ منتشر نشدة‌ موجود در وزارت‌ امورخارجه‌، ادارة‌ دوم‌ جنوب‌ شرقي‌ آسيا)؛ «حزب‌ اسلامي‌ پاس‌، ايده‌ها و موقعيت‌ها»، سند ش‌ 8598 موجود در بخش‌ اسناد و آرشيو مركز اطلاع‌رساني‌ و خدمات‌ رايانه‌اي‌ سازمان‌ فرهنگ‌ و ارتباطات‌ اسلامي‌؛ علي‌ كاظمي‌، حزب‌ اسلامي‌ « پاس‌ » مالزي‌ ، ] بي‌تا. [ ، (گزارش‌ منتشر نشدة‌ موجود در وزارت‌ امورخارجه‌، دفتر تحقيقات‌ اسلامي‌)؛Richard S. Ehrlich, Islam stoned . [on-line]. Availab: http: //www. Zolatimes. com/v2.35/ islam-stoned. html; The Europa world yearbook 1998, London 1998, s.v. "Malaysia"; The Islamic Party of Malaysia (PAS) : a brief introduction, (20 Oct. 1998). [on-line]. Available: http: //www. jaring. my/pas/ pusat/intro-pas. html; Keesing's record of world events 1995, new digest for April 1995, ed. by Roger East, vol. 41, no.4 (April 1995); Malaysia: Malaysia's Islamic Party `positive' towards accepting non- Moslems. [on-line]. Available: http:// www. parti- pas.org /utama/afp.htm; Malaysia's Islamic Party learns a lesson and graduates to the next stage. [on-line]. Available: http:// muslimedia. com/ ARCHIVES/ sea 98/ pas. htm; The Oxford encyclopedia of the modern Islamic world, ed. John L. Esposito, New York 1995, s.v. "Parti Islam Se- Malaysia" (by Diane K. Mauzy); Political handbook of the world: 1998 , ed. Arthur S. Banks and Thomas C. Muller, New York: CSA Pubs., 1998; Wan Hamidi Hamid and Mustafa Kamal Basri, Hadi plans Islamic laws for Terengganu (1 Dec. 1999). [on-line]. Available: http: // thestar. com.my/on line/newsreport. asp? file =/ 1999/12/1.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

ا. ج‌. استوك‌ول‌ ، با اندكي‌ تلخيص‌ از ( د. اسلام‌ )

جواد كريمي‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده