پاز (یا باژ/ پاژ/ باز/ فاز/ باج‌)
معرف
گاه‌ فردوسي‌، نزديك‌ طوس‌، در شهرستان‌ مشهد
متن
پاز (يا باژ/ پاژ/ باز/ فاز/ باج‌)، زادگاه‌ فردوسي‌، نزديك‌ طوس‌، در شهرستان‌ مشهد. ويرانه‌هايي‌ به‌نام‌ قلعه‌ كهنه‌ در چند صدمتري‌ آبادي‌ فاز كنوني‌ در دهستان‌ تَبادكان‌، بخش‌ مركزي‌ (حومه‌) شهرستان‌ مشهد در پانزده‌ كيلومتري‌ مشرق‌ آرامگاه‌ حكيم‌ فردوسي‌ در طوس‌ قرار دارد. برخي‌ آن‌ را مطابق‌ با شهر قديمي‌ پاژ، زادگاه‌ فردوسي‌، مي‌دانند ( رجوع كنيد به پوركريم‌، ص‌ 30ـ31). نظامي‌ عروضي‌ (متوفي‌560) پاژ را دهي‌ در ناحية‌ طبران‌ طوس‌ (ص‌ 75) و ياقوت‌ حموي‌ (ج‌ 1، ص‌ 466) آن‌ را ميان‌ طوس‌ و نيشابور ضبط‌ كرده‌ است‌. پاژ تا حملة‌ مغول‌ در اوايل‌ قرن‌ هفتم‌، دهي‌ بزرگ‌ و آباد بوده‌، و نظامي‌ عروضي‌ در وصف‌ آن‌ نوشته‌ است‌: «... بزرگ‌ ديهي‌ است‌ و از وي‌ هزار مرد بيرون‌ آيد و فردوسي‌ در آن‌ ديه‌ شوكتي‌ تمام‌ داشت‌...» (همانجا). سَمعاني‌ (متوفي‌ 562) كه‌ در سدة‌ ششم‌ چندين‌بار در آنجا اقامت‌ كرده‌ است‌، مي‌نويسد: «فاز قريه‌ ] اي‌ [ مشهور است‌ در طوس‌ كه‌ به‌ آن‌ باز هم‌ مي‌گويند و مسجد جامع‌ دارد و محدث‌ مشهور ابوبكر محمدبن‌ وكيع‌بن‌ دواس‌ فازي‌ منسوب‌ به‌ آنجاست‌» (ج‌ 4، ص‌ 337). ياقوت‌ حموي‌ از شهر ديگري‌ به‌نام‌ باز/ فاز در ناحية‌ مرو نيز ياد كرده‌ است‌ (ج‌ 1، ص‌ 466، ج‌ 3، ص‌ 841).منابع‌: ايران‌. وزارت‌ كشور. معاونت‌ سياسي‌ و اجتماعي‌. دفتر تقسيمات‌ كشوري‌، سازمان‌ تقسيمات‌ كشوري‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ ، تهران‌ 1377 ش‌، ص‌ 18؛ هوشنگ‌ پوركريم‌، «پاژ: زادگاه‌ فردوسي‌»، هنر و مردم‌ ، دورة‌ جديد، ش‌ 82 (مرداد 1348)؛ عبدالكريم‌بن‌محمد سمعاني‌، الانساب‌ ، چاپ‌ عبدالله‌ عمر بارودي‌، بيروت‌ 1408/1988؛ احمدبن‌عمر نظامي‌، چهارمقاله‌ ، چاپ‌ محمدمعين‌، تهران‌ 1333 ش‌؛ ياقوت‌ حموي‌، معجم‌البلدان‌ ، چاپ‌ فرديناند ووستنفلد، لايپزيگ‌ 1866ـ1873، چاپ‌ افست‌ تهران‌ 1965.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

خسرو خسروي

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده