بیلمن‌
معرف
نصوحي‌ ، پنجمين‌ رئيس‌ امور ديني‌ جمهوري‌ تركيه‌، فقيه‌ و مفسّر
متن
بيلمَن‌ ، عمر نصوحي‌ ، پنجمين‌ رئيس‌ امور ديني‌ جمهوري‌ تركيه‌، فقيه‌ و مفسّر. در ربيع‌الاول‌ 1300 در حوالي‌ ارزروم‌، به‌ دنيا آمد. بعد از درگذشت‌ پدرش‌، زير نظر عموي‌ خود، عبدالرّزاق‌ علمي‌، كه‌ مدرس‌ مدرسة‌ احمديّة‌ ارزروم‌ و قائم‌مقام‌ «نقيب‌الاشراف‌» (مسئول‌ رسيدگي‌ به‌ امور سادات‌) بود، بزرگ‌ شد. نزد عموي‌ خود و مُفتي‌ شهر، حسين‌ نَرماني‌، علم‌ آموخت‌. بعد از آنكه‌ هر دو استاد او با فاصلة‌ اندكي‌ فوت‌ كردند، به‌ استانبول‌ رفت‌ و نزد يكي‌ از مدرسان‌ ديني‌ ] مدرسة‌ [ فاتح‌، به‌ نام‌ شاكر توقادي‌، درس‌ خواند و از او اجازه‌ گرفت‌. عاقبت‌، در امتحان‌ مدرّسي‌ مدارس‌ مذهبي‌ پذيرفته‌ شد و گواهي‌نامة‌ مدرّسي‌ گرفت‌؛ همچنين‌ از «مدرسة‌ القضاة‌» فارغ‌التحصيل‌ شد. بيلمن‌ علاوه‌ بر تركي‌، عربي‌ و فارسي‌ را نيز خيلي‌ خوب‌ مي‌دانست‌ و به‌ سه‌ زبان‌ شعر مي‌گفت‌؛ زماني‌ نيز به‌ آموختن‌ زبان‌ فرانسه‌ علاقه‌مند شد و آن‌ را در حدّ ترجمه‌ كردن‌ فراگرفت‌.بيلمن‌ در شوال‌ 1330 با سمت‌ مُدرّسي‌ علوم‌ ديني‌ به‌ كار گمارده‌ شد. او علاوه‌ بر تدريس‌ فقه‌ و كلام‌ و حقوق‌ مدني‌، سمتهاي‌ فرهنگي‌ ـ مذهبي‌ مهمي‌ نيز داشت‌ و سرانجام‌ به‌ رياست‌ امور ديني‌ رسيد. در رجب‌ 1335 مأمور ادارة‌ شرعيّة‌ محكمة‌ تميز شد، ولي‌ در رمضان‌ 1339 بار ديگر به‌ عضويت‌ «هيئت‌ تأليفيّه‌» ] متون‌ حقوقي‌ [ درآمد. در 1341/1301 ش‌ به‌ عضويت‌ مجلس‌ تدقيقات‌ شرعيّه‌ انتقال‌ يافت‌ و در همان‌ سال‌، در پي‌ بسته‌ شدن‌ اين‌ اداره‌، به‌ تدريس‌ ادامه‌ داد. در 1302 ش‌، مدرس‌ كلام‌ در مدرسة‌ صحن‌ ] مسجد فاتح‌ [ شد، ليكن‌ اين‌ مدرسه‌ نيز بعد از يك‌ سال‌ بسته‌ شد. در 1305 ش‌/1926، منشيِ مُفتيِ ] ادارة‌ [ اِفتايِ استانبول‌، و در 1322 ش‌/1943 نيز مفتي‌ استانبول‌ شد. در 1339 ش‌/ 1960 به‌ رياست‌ امور ديني‌ رسيد، و هنوز يك‌ سال‌ نگذشته‌ بود كه‌ در 1340 ش‌/1961 بازنشسته‌ شد. بيلمن‌ در مدت‌ طولاني‌ زندگي‌ اداري‌ خود به‌ عنوان‌ معلم‌ نيز خدمت‌ مي‌كرد. او در حدود بيست‌ سال‌ معلم‌ دروس‌ اخلاق‌ در دبيرستان‌ دارالشفقه‌ بود. او در مدرسة‌ امام‌ ـ خطيب‌ استانبول‌ و مؤسسة‌ عالي‌ اسلام‌، تا آخر عمر به‌ فعاليتهاي‌ علمي‌ ادامه‌ داد و تفسير هشت‌ جلدي‌ خود را نيز در دورة‌ بازنشستگي‌ نوشت‌. عمر نصوحي‌ در 1350ش‌/ 1971، دراستانبول‌ درگذشت‌ ودرمزارشهداي‌ سقّزآغاجي‌ ، در ] محلة‌ [ اَدِرنه‌قاپي‌ ، به‌ خاك‌ سپرده‌ شد.بيلمن‌ از زماني‌ كه‌ مفتي‌ استانبول‌ شد تا هنگام‌ مرگش‌، از لحاظ‌ صلاحيت‌ علمي‌ و اخلاقي‌، مورد اعتماد مردم‌ مسلمان‌ تركيه‌ بود؛ و بيقين‌، پرهيز او از شركت‌ در فعاليتهاي‌ دولتي‌، در اين‌ جلب‌ احترام‌ و علاقه‌ بسيار مؤثر بود. در حقيقت‌، دليل‌ اصلي‌ باقي‌ نماندن‌ او در مقام‌ رياست‌ امور ديني‌ نيز تلاش‌ حكومت‌ آن‌ دوره‌ براي‌ سوء استفاده‌ از او در اموري‌ چون‌ پخش‌ اذان‌ تركي‌، در جهت‌ اهداف‌ سياسي‌ بود؛ زيرا بيلمن‌ نيز همچون‌ اسلاف‌ خود، در امور ديني‌ بي‌مسامحه‌ بود. چنانكه‌ در دهة‌ 1340 ش‌/ 1960، در پاسخ‌ كساني‌ كه‌ در تركيه‌ قصد اصلاحات‌ ديني‌ داشتند، اظهار داشت‌: «ديني‌ كه‌ فرسوده‌ نمي‌شود، آيا اصلاحات‌ لازم‌ دارد؟» و با لياقت‌ و جسارتي‌ كه‌ از او انتظار مي‌رفت‌، از اصالت‌ و جهان‌ شمولي‌ اصول‌ ايمان‌، اخلاق‌ و حقوق‌ اسلام‌ دفاع‌ كرد.آثار . بيلمن‌ بيشتر عمر خود را صرف‌ تأليف‌ كرد و آثار بسياري‌ در علوم‌ اسلامي‌ بر جا گذاشت‌ كه‌ از اين‌ قرار است‌: 1) > قاموس‌ حقوق‌ اسلاميّه‌ و اصطلاحات‌ فقهيّه‌ < ، در فقه‌ تطبيقي‌ بين‌ مذاهب‌، اولين‌ و كاملترين‌ اثري‌ است‌ كه‌ پس‌ از تغيير خط‌ تركي‌، با حروف‌ لاتين‌ در اين‌ زمينه‌ نوشته‌ شده‌ است‌. اين‌ اثر را ابتدا دانشكدة‌ حقوق‌ دانشگاه‌ استانبول‌ به‌ چاپ‌ رساند (استانبول‌ 1949ـ1952، 6 ج‌) و بعدها چاپهاي‌ متعدد آن‌ در هشت‌ جلد منتشر شد؛ 2) > كتاب‌ بزرگ‌ شرعيّات‌ در اسلام‌ < در احكام‌ عبادات‌ و مستحبّات‌ و مكروهاتِ اموري‌ از قبيل‌ خوردن‌، نوشيدن‌، پوشيدن‌ و احكام‌ داد و ستد است‌ كه‌ در كتب‌ فقهي‌ عنوان‌ مي‌شود. آخرين‌ قسمت‌ كتاب‌ به‌ اخلاق‌ اسلامي‌ و سرگذشت‌نامه‌ها اختصاص‌ يافته‌ است‌. اين‌ كتاب‌ ابتدا به‌ صورت‌ جزوه‌ منتشر شد (استانبول‌ 1947ـ 1948) اما سپس‌، در يك‌ جلد، و در نوبتهاي‌ بسيار، به‌ چاپ‌ رسيد. هر چند كه‌ زبان‌ نوشتاري‌ اين‌ اثر سنگين‌ است‌، ولي‌ شمار نسخه‌هاي‌ چاپ‌ شدة‌ آن‌ تاكنون‌ به‌ بيش‌ از دوونيم‌ ميليون‌ رسيده‌ است‌. اين‌ كتاب‌ نياز مردم‌ به‌ تعليمات‌ ديني‌ را كه‌ سالهاي‌ طولاني‌ دربارة‌ آن‌ اهمال‌ شده‌ بود، رفع‌ كرده‌ است‌؛ 3) > مآل‌عالي‌ و تفسير تركي‌ قرآن‌كريم‌ < (استانبول‌ 1963ـ1966، 8 ج‌). در اين‌ اثر، پس‌ از ارائة‌ اطلاعات‌ مختصر دربارة‌ سوره‌ها و محتواي‌ آنها، مفهوم‌ آيات‌ همراه‌ با توضيح‌ و تفسير به‌ زبان‌ ساده‌ بيان‌ شده‌ است‌؛ 4) > كتاب‌ بزرگ‌ تاريخ‌ تفسير < (آنكارا 1955ـ1961، 2 ج‌) از دو قسمت‌ تشكيل‌ شده‌ است‌: قسمت‌ اول‌ در اصول‌ تفسير، قسمت‌ دوم‌ در تاريخ‌ تفسير. در قسمت‌ اخير، مؤلف‌، پس‌ از بحث‌ دربارة‌ اصحاب‌، كه‌ آنان‌ را «طبقة‌ ممتاز» مي‌نامد، دربارة‌ مفسران‌، كه‌ آنان‌ را بر اساس‌ تاريخ‌ وفات‌ به‌ چهارده‌ طبقه‌ تقسيم‌ كرده‌، اطلاعاتي‌ ارائه‌ مي‌كند. از اين‌ اثر چاپهاي‌ مختلفي‌ صورت‌ گرفته‌ است‌؛ 5) > درسها و پندهايي‌ از قرآن‌ كريم‌ < (استانبول‌ 1947)؛ 6) > تفسير تركي‌ سورة‌ فتح‌، و تاريخچة‌ اعتلاي‌ اسلام‌ و استانبول‌ < (استانبول‌ 1953، 1972)؛ 7) > غنچه‌هاي‌ حكمت‌ < مشتمل‌ بر ترجمه‌ و شرح‌ پانصد حديث‌ (استانبول‌ 1963)؛ 8) > توضيح‌ علم‌ كلام‌ < (استانبول‌ 1955). در اين‌ اثر، كه‌ با شيوة‌ علم‌ كلام‌ جديد نوشته‌ شده‌، سعي‌ بر آن‌ است‌ كه‌ در كنار موضوعات‌ عقيدتي‌ و كلامي‌، بعضي‌ از جريانهاي‌ نوين‌ فلسفيِ مغاير با اعتقادات‌ اسلامي‌ نيز نقد و بررسي‌ شود؛ 9) > خلاصة‌ علم‌توحيد در عقايد اسلامي‌ < (استانبول‌ 1962، 1973)؛ 10) > اخلاق‌ والاي‌ اسلامي‌ < (استانبول‌ 1949، 1964)؛ 11) > تعليمات‌ ديني‌ < (آنكارا 1959). به‌ صورت‌ پرسش‌ و پاسخ‌ در زمينه‌هاي‌ تفسير،حديث‌، كلام‌، اصول‌ فقه‌، وقف‌، فرائض‌ و سِيَر، اين‌ اثر بارها چاپ‌ شده‌ است‌.عمر نصوحي‌ بيلمن‌ مقاله‌هاي‌ خود را در مجله‌هاي‌ بيان‌ الحق‌ ، صراط‌ مستقيم‌ و سبيل‌ الرّشاد به‌ چاپ‌ مي‌رساند و ديوان‌ برگزيده‌اي‌ به‌ نام‌ نزهة‌الارواح‌ (استانبول‌، 1968) دارد كه‌ اشعار آن‌ را در دوران‌ جواني‌ به‌ فارسي‌ سروده‌ و به‌ تركي‌ ترجمه‌ كرده‌ است‌. او كتاب‌ داستاني‌ به‌ نام‌ > دو شكوفة‌ تعشّق‌ < ( رجوع كنيد بهاحمد سليم‌ بيلمن‌، ص‌ 99ـ 168) نيز نوشته‌ است‌ (1332/1904).منابع‌:Ahmet Selim Bilmen, عmer Nasuhi Bilmen: Hayat i - Eserleri- An i lar, Istanbul 1975; عmer Nasuhi Bilmen, Bدyدk Tefsir Tarihi, Ankara 1955-1961, II, 797; Veli Ertan and Hasan Kد µدk, Cumhuriyet Devrinde Din Eg §itimi, Din Mدesseseleri ve Din Alimleri, Istanbul 1976, 103-107; Vehbi Vakkasog §lu, Osmanl i dan Cumhuriyete I sla ªm Alimleri, Istanbul 1987, 79-110; Hulusi Yavuz, "Erzurumlu عmer Nasuhi Bilmenin I lim ve KدltدrTarihimizdeki Yeri ve Te'siri", Siyaset ve Kدltدr Tarihi Aµ i s i ndan Osmanl i Devleti ve I slہm , Istanbul 1991, 207-218.براي‌ صورت‌ كامل‌ منابع‌ رجوع كنيد به د.ا.د.ترك‌ ،ذيل‌ Nasuhi" "Bilmen, عmer
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

رحمي‌ ياران‌ ، تلخيص‌ از ( د.ا.د.ترك‌ )

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده