بیگ‌ مسجد
معرف
يي‌ از قرن‌ دهم‌ در استانبول‌
متن
بيگ‌، مسجد ، بنايي‌ از قرن‌ دهم‌ در استانبول‌. به‌گفتة‌ حسين‌ افندي‌ ايوان‌سرايي‌، باني‌ اين‌ مسجد محمدبيگ‌ سلحشور بوده‌ است‌ كه‌ آرامگاه‌ او نيز در كنار همين‌ مسجد قرار دارد. اين‌ منبع‌ مي‌افزايد كه‌ به‌ آن‌، مسجد صُراحي‌ نيز مي‌گفته‌اند، اما اسماعيل‌ بيگ‌زاده‌ عثمان‌ و خليل‌ اَدْهم‌ اين‌ مسجد را مسجد محمدبيگ‌ صلاحي‌ ناميده‌اند. از تاريخ‌ ساخت‌ و باني‌ اين‌ مسجد اطلاعي‌ در دست‌ نيست‌، لكن‌ از سبك‌ و ويژگيهاي‌ معماري‌ آن‌ چنين‌ برمي‌آيد كه‌ متعلق‌ به‌ سدة‌ دهم‌ باشد. اين‌ بناي‌ كوچك‌ داراي‌ چنان‌ نظم‌ ساختاري‌ ممتاز و ظريفي‌ است‌ كه‌ آن‌ را به‌سِنان‌ ] مشهورترين‌ معمار ترك‌ [ نسبت‌ مي‌دهند، ولي‌ نام‌ اين‌ مسجد در فهرست‌ آثار سنان‌ نيامده‌ است‌.مسجد بيگ‌ در 1307ش‌/1928 چون‌ بنايي‌ ويرانه‌ رها شد، و ارزش‌ هنري‌ آن‌ نتوانست‌ آن‌ را در ردة‌ مساجدي‌ كه‌ بايد ابقا شوند، قرار دهد.اين‌ مسجد كه‌ سالها به‌صورت‌ خرابه‌اي‌ بدون‌ سقف‌ باقي‌مانده‌ بود، در دهة‌ 1350ش‌/1970 مرمت‌ و احيا شد.اكرم‌ كوچو ، كه‌ مسجد بيگ‌ را در تابستان‌ 1340ش‌/1961 ديده‌ بود، ضمن‌ اشاره‌ به‌زيبايي‌ آن‌ لزوم‌ بازسازي‌ آن‌ را سفارش‌ كرد. صحن‌ مسجد بيگ‌ از خياباني‌ كه‌ از مقابل‌ آن‌ مي‌گذرد مرتفعتر است‌. ديوارهاي‌ اين‌ مسجدِ چهارگوش‌، از سنگهاي‌ چهارگوش‌ و آجر ساخته‌ شده‌ است‌. ورودي‌ مسجد از داخل‌ صحني‌ مي‌گذرد كه‌ دري‌ رو به‌خيابان‌ دارد و براي‌ رسيدن‌ به‌ آن‌ بايد از چند پله‌ بالا رفت‌. در كنار اين‌ پله‌ها، و مجزّا از ديوار، منارة‌ كوچكي‌ قرار گرفته‌ است‌. در كنار مسجد، شبستاني‌ مستطيل‌شكل‌ ساخته‌اند كه‌ در برابر ورودي‌ آن‌ مقبره‌اي‌ چهارگوش‌ هست‌. راه‌ ورودي‌ به‌محوطة‌ اصلي‌ مسجد نيز از همين‌ شبستان‌ مي‌گذرد. اين‌ مسجد با شبستان‌ و مقبره‌ و طرز قرار گرفتن‌ مناره‌اش‌، در هنر ] معماري‌ [ ترك‌ كم‌نظير است‌. منارة‌آن‌، كه‌ برخلاف‌ معمول‌ در مقابل‌ ديوار قبله‌ واقع‌ شده‌ است‌، نمايي‌ ظريف‌ و زيبا دارد. اين‌ مناره‌، همانند خود مسجد،از سنگهاي‌ چهارگوش‌ و آجر ساخته‌ شده‌ است‌. مسجد بيگ‌ داراي‌ يك‌ خطيره‌ (گورستان‌) بوده‌ و درختاني‌ در اطراف‌ خود داشته‌ است‌.منابع‌: حسين‌ ايوانسرايي‌، حديقة‌الجوامع‌ ، استانبول‌ 1281، ج‌ 1، ص‌ 280؛ اسماعيل‌ بيگ‌زاده‌ عثمان‌ بيگ‌، مجموعة‌ جوامع‌ ، استانبول‌ 1304، ج‌ 2، ص‌ 2؛Halil Ethem [Eldem], Camilerimiz , Istanbul 1932, 58; Semavi Eyice, "I stanbul'da Baz ¦âCami ve Mescid Minareleri", TM , X (1953), 256; I stanbul Ansiklopedisi , Istanbul 1958-1974, s.v. "Bey Mescidi" (by R. Ekrem Ko µu).براي‌ صورت‌ كامل‌ منابع‌ رجوع كنيد به د.ا.د.ترك‌ ، ذيل‌ مادّه‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

سماوي‌ اييجه‌ ، تلخيص‌ از ( د. ا. د. ترك‌ )

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده