بیعت‌ رضوان‌
معرف
ان‌ بيعت‌ جمعي‌ از صحابه‌ با پيامبر صلّي‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلّم‌، كه‌به‌بيعت‌ تحت‌الشجره‌نيزمعروف‌است‌
متن
بيعت‌ رضوان‌ ، عنوان‌ بيعت‌ جمعي‌ از صحابه‌ با پيامبر صلّي‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلّم‌، كه‌به‌بيعت‌ تحت‌الشجره‌نيزمعروف‌است‌.در سال‌ ششم‌ پس‌ از هجرت‌، پيامبر صلّي‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلّم‌ با گروهي‌ از صحابه‌، كه‌ تنها شمشيري‌ در غلاف‌ به‌ همراه‌ داشتند و شمار آنان‌ را هزار و چهارصد تا هزار و ششصد تن‌ نوشته‌اند، به‌ قصد زيارت‌ خانة‌ خدا و اداي‌ مناسك‌ عمره‌ از مدينه‌ خارج‌ شدند (ابن‌سعد، ج‌ 2، ص‌ 95؛ طبري‌، ج‌ 2، ص‌ 620ـ621؛ ابوالفتوح‌ رازي‌، ج‌ 17، ص‌ 337). چون‌ به‌ حديبيه‌، دهي‌ در فاصلة‌ يك‌ منزلي‌ مكه‌ و نُه‌ منزلي‌ مدينه‌ (ياقوت‌ حموي‌، ج‌ 2، ص‌ 222) رسيدند، مردم‌ مكه‌ راه‌ را بر آنان‌ بستند و مانع‌ رفتنشان‌ به‌ مكه‌ شدند. رسول‌ خدا نخست‌ كسي‌ به‌ نام‌ خَراش‌ را بر شتر خود نشاند و به‌ مكه‌ فرستاد تا به‌ بزرگان‌ شهر بگويد كه‌ مسلمانان‌ براي‌ جنگ‌ نيامده‌اند و مي‌خواهند خانة‌ خدا را زيارت‌ كنند و بازگردند، ولي‌ مكيان‌ شتر پيامبر را پي‌ كردند و قصد كشتن‌ خراش‌ را داشتند كه‌ بعضي‌ مانع‌ شدند و او بازگشت‌. پيامبر عثمان‌ را نزد آنان‌ فرستاد، و چون‌ بازگشت‌ وي‌ دير شد، شايع‌ گرديد كه‌ مردم‌ مكه‌ عثمان‌ را كشته‌اند. رسول‌ خدا ياران‌ خويش‌ را گرد آورد و آنان‌ بر سر جان‌ خود با او بيعت‌ كردند. اين‌ بيعت‌ زير درختي‌ (درخت‌ سَمُره‌) بسته‌ شد. بعداً معلوم‌ شد كه‌ عثمان‌ كشته‌ نشده‌ است‌. از سوي‌ ديگر، فرستادگان‌ مكه‌ در حديبيه‌ با رسول‌ خدا صلح‌ كردند و قرار بر اين‌ شد كه‌ وي‌ آن‌ سال‌ بازگردد و سال‌ ديگر براي‌ زيارت‌ به‌ مكه‌ بيايد ( رجوع كنيد بهحديبيه‌ * ، صلح‌؛ ابن‌سعد، ج‌ 2، ص‌ 95ـ97؛ ابن‌هشام‌، ج‌ 2، ص‌ 781ـ 782؛ طبري‌، ج‌ 2، ص‌ 631ـ632؛ حسن‌ ابراهيم‌ حسن‌، ج‌ 1، ص‌ 127؛ ابوالفتوح‌ رازي‌، ج‌ 17، ص‌ 336ـ337).اين‌ واقعه‌ در قرآن‌، در آية‌ 18 از سورة‌ فتح‌، ذكر شده‌، كه‌ نام‌ بيعت‌ رضوان‌ و بيعت‌ شجره‌ نيز از همين‌ آيه‌ گرفته‌ شده‌ است‌: لقد رضيَاللّهُ عن‌ المؤمنينَ اِذْيُبايِعونَكَ تَحتَ الشجرةِ فَعَلِمَ ما في‌ قُلوبِهم‌ فَأَنْزَلَ السَّكينةَ عليهم‌ (خداوند همانا از مؤمنان‌، هنگامي‌ كه‌ با تو در زير درخت‌ بيعت‌ كردند خشنود شد، و دانست‌ آنچه‌ در دل‌ آنهاست‌، پس‌ آرامش‌ را برآنان‌ فروفرستاد). بعدها بيعت‌كنندگان‌ به‌ اصحاب‌ شجره‌ شهرت‌ يافتند. مسجدي‌ نيز در محل‌ بسته‌ شدن‌ اين‌ بيعت‌ وجود داشته‌ است‌ (ابن‌سعد، ج‌ 2، ص‌ 99ـ101).منابع‌: علاوه‌ بر قرآن‌؛ ابن‌سعد، الطبقات‌ الكبري‌ ، بيروت‌ 1405/1985؛ ابن‌هشام‌، السيرة‌ النبوية‌ ، چاپ‌ سهيل‌ زكار، بيروت‌ 1412/1992؛ حسين‌بن‌علي‌ ابوالفتوح‌ رازي‌، روض‌الجنان‌ و روح‌ الجنان‌ في‌ تفسير القرآن‌ ، چاپ‌ محمد جعفر ياحقي‌ و محمد مهدي‌ ناصح‌، مشهد 1365ـ 1375 ش‌؛ حسن‌ ابراهيم‌ حسن‌، تاريخ‌ الاسلام‌: السياسي‌ والديني‌ والثقافي‌ والاجتماعي‌ ، ج‌ 1، قاهره‌ 1964، چاپ‌ افست‌ بيروت‌ ] بي‌تا. [ ؛ محمدبن‌ جرير طبري‌، تاريخ‌ الطبري‌: تاريخ‌ الامم‌ والملوك‌ ، چاپ‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهيم‌، بيروت‌ ] 1382ـ1387/ 1962ـ1967 [ ؛ ياقوت‌ حموي‌، معجم‌البلدان‌ ، چاپ‌ فرديناند ووستنفلد، لايپزيگ‌ 1866ـ1873، چاپ‌ افست‌ تهران‌ 1965.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

سيدجعفر شهيدي‌

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده