بیست‌ باب‌ در معرفت‌ اسطرلاب‌
معرف
بيست‌ باب‌ در معرفت‌ اسطرلاب‌ ،# رسالة‌ كوتاهي‌ از خواجه‌ نصيرالدين‌ طوسي‌ به‌ زبان‌ فارسي‌ در آشنايي‌، شناخت‌ اجزا و بعضي‌ كاربردهاي‌ اسطرلاب‌. * اين‌ رساله‌، كه‌ به‌ اختصار بيست‌ باب‌ در اسطرلاب‌ نيز خوانده‌ شده‌ (منزوي‌، ج‌1، ص‌ 243)، تنها براساس‌ تعداد بابهايش‌ به‌ بيست‌ باب‌ مشهور شده‌، و مؤلف‌ اين‌ نام‌ را براي‌ آن‌ انتخاب‌ نكرده‌ است‌. رساله‌هاي‌ مختلفي‌ به‌ همين‌ نام‌ وجود دارد (براي‌ نمونه‌ رجوع کنید بهفكرت‌، ص‌ 94)، اما رسالة‌ طوسي‌ از همة‌ آنها مشهورتر است‌. اين‌ اشتهار تا آن‌ حد بوده‌ كه‌ در حاشية‌ ساير رسالات‌ بيست‌باب‌ اسطرلاب‌ يادآوري‌ مي‌شده‌ است‌ كه‌ رسالة‌ نصيرالدين‌ طوسي‌ نيست‌ (براي‌ نمونه‌ رجوع کنید بهآستان‌ قدس‌ رضوي‌. كتابخانة‌ مركزي‌، نسخة‌ خطي‌، ش‌15/12042، گ‌ 185ب‌). سال‌ نگارش‌ اين‌ رساله‌ معلوم‌ نيست‌ ولي‌ مي‌دانيم‌ كه‌ چكيدة‌ اثر ديگري‌ از خواجه‌نصيرالدين‌ طوسي‌ به‌ نام‌ صدباب‌ در اسطرلاب‌ است‌ كه‌ خود آن‌ را تلخيص‌ كرده‌ است‌. خواجه‌ نصيرالدين‌ طوسي‌ در اين‌ تلخيص‌ بابهاي‌ مختلفي‌ از صدباب‌ را كه‌ در موضوع‌ واحدي‌ نوشته‌ شده‌اند يك‌جا در باب‌ واحدي‌ آورده‌ يا اصلاً آنها را حذف‌ كرده‌ است‌. به‌ عنوان‌ نمونه‌ بابهاي‌ هشتم‌ تا بيست‌ و دوم‌ از كتاب‌ صدباب‌ (آستان‌ قدس‌ رضوي‌. كتابخانة‌ مركزي‌، نسخة‌ خطي‌ ش‌1/12042) به‌ انواع‌ ساعت‌ (مستوي‌، معوج‌) و اجزاي‌ آن‌ اختصاص‌ دارد، در حالي‌ كه‌ همة‌ اينها به‌طور خلاصه‌ در باب‌ پنجم‌ بيست‌باب‌ آمده‌ است‌. همچنين‌ در بيست‌باب‌ از توضيح‌ و شرح‌ و مثالهاي‌ فراواني‌ كه‌ در كتاب‌ صدباب‌ وجود دارد، خودداري‌ و به‌ ذكر چند مثال‌ اكتفا شده‌ است‌ و طوسي‌ در اين‌ كتاب‌ تنها به‌ اصل‌ موضوع‌ پرداخته‌ و از آوردن‌ مطالب‌ تكراري‌ و توضيحي‌ پرهيز كرده‌ است‌. ترتيب‌ بابهاي‌ رسالة‌ بيست‌باب‌ تفاوتهايي‌ با صدباب‌ دارد. اما جمله‌هاي‌ يكسان‌ بسياري‌ در صدباب‌ و بيست‌باب‌ به‌چشم‌ مي‌خورد.
متن
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان
حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده