بیرگه‌ (یا بیرگی‌ گاهی‌ برکی‌ یا برگی‌ یا بیرکی‌)
معرف
بيرگِه‌ (يا بيرگي‌، گاهي‌ بِركي‌ يا بِرگي‌ يا بيركي‌)،# شهركي‌ در آسياي‌ صغير غربي‌ و مركز ناحيه‌اي‌ وابسته‌ به‌ قضاي‌ ] = ايلچه‌: شهرستان‌ [ اودَمِش‌ در ولايت‌ ] = ايل‌: استان‌ [ ازمير. اين‌ شهرك‌ در دامنة‌ بُزداغي‌ (به‌ ارتفاع‌ 157 ، 2 متر) و درة‌ مَنْدَرَس‌ كوچك‌، در 365 متري‌ سطح‌ دريا قرار دارد. در قديم‌، ديوس‌ ايرون‌ از نواحي‌ ليدي‌ در همين‌ نقطه‌ بوده‌ است‌. اين‌ شهر را روميان‌ شرقي‌ با نام‌ خريستوپوليس‌ و بعدها پورگيون‌ مي‌شناختند. بين‌ سالهاي‌ 589 و 596/1193 و 1199 به‌ مرتبة‌ سر اسقف‌نشيني‌ ارتقا داده‌ شد و بدينسان‌، از نظارت‌ كليساي‌ اِفِسوس‌ رهايي‌ يافت‌؛ اما يك‌بار ديگر در 789/1387 به‌صورت‌ اسقف‌نشين‌ تابع‌ افسوس‌ درآمد. كاتالونياييها در زمان‌ فرمانروايي‌ روژه‌ دوفلور تركها را عقب‌ نشاندند و شهر را غارت‌ كردند. سپس‌ بيرگه‌ به‌دست‌ بيگهاي‌ ترك‌ آيدين‌ كه‌ در آغاز قرن‌ هشتم‌/ چهاردهم‌ در حوزة‌ اژه‌ حكومت‌ تشكيل‌ داده‌ بودند، افتاد. امراي‌ آيدين‌ در اين‌ ناحيه‌ بناهايي‌ چون‌ مسجد، مدرسه‌ و مقبره‌ ساختند كه‌ اولوجامع‌ (مسجد بزرگ‌) از آن‌ جمله‌ است‌ (علي‌ جواد، ج‌1، ص‌ 169؛ سامي‌، ج‌ 2، ص‌ 1285) و هنوز در شهر باقي‌ است‌. محمدبن‌آيدين‌ بيگ‌، بنيانگذار خاندان‌ آيدين‌، در كتيبة‌ اين‌ مسجد كه‌ به‌ فرمان‌ او بنا شده‌، مي‌نويسد در 707 اين‌ شهر را تصرف‌ كرده‌ است‌ ( رجوع کنید به كوپريلي‌، ج‌ 2، ص‌ 422). عيسي‌بيگ‌ اول‌، از امراي‌ آيدين‌، در 793 بيرگه‌ را به‌ عثمانيان‌ واگذار كرد و از آن‌ پس‌، اين‌ شهر ـ جز مدت‌ كوتاهي‌ كه‌ امراي‌ آيدين‌ به‌ ياري‌ تيمور يك‌بار ديگر بر آن‌ مسلط‌ شدند ـ در اختيار آنها باقي‌ ماند. در فاصلة‌ قرنهاي‌ نهم‌ تا يازدهم‌، بيرگه‌ مركز فرهنگي‌ بود. حاجي‌پاشا كه‌ طبيبي‌ بنام‌ بود و محمد افندي‌ معروف‌ به‌ برگوي‌ * در اين‌ شهر پرورش‌ يافته‌اند (سامي‌، همانجا؛ علي‌جواد، همانجا). اوليا چلبي‌ (ج‌9، ص‌ 173ـ177) در نيمة‌ دوم‌ قرن‌ يازدهم‌ و تكسيه‌ در نيمة‌ دوم‌ قرن‌ سيزدهم‌/ نوزدهم‌ از اين‌ شهر سخن‌ گفته‌اند. ميان‌ سالهاي‌ 1339تا 1341/ 1920ـ 1922، در خلال‌ جنگهاي‌ يونانيان‌ و تركها در غرب‌ آسياي‌ صغير، اين‌ شهر آسيب‌ فراوان‌ ديد.
متن
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان
حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ
وضعیت انتشار
  • چاپ نشده