بیت الصفا
معرف
محفلی‌ ادبی‌ که‌ در اواخر سدة‌ سیزدهم‌ در شهر شَماخی‌، مرکز شروان‌، تأسیس‌ شد
متن
بیت‌الصّفا ، محفلی‌ ادبی‌ که‌ در اواخر سدة‌ سیزدهم‌ در شهر شَماخی‌، مرکز شروان‌، تأسیس‌ شد. وجه‌ تسمیة‌ این‌ محفل‌ ادبی‌ به‌ مناسبت‌ تأسیس‌ آن‌ در خانة‌ شاعر شروانی‌، محمد صفا، بود (کوچرلی‌ ، ج‌ 2، حصة‌1، ص‌ 258؛ د.آ ، ج‌ 2، ص‌ 73ـ74) و جلسات‌ آن‌ نیز در همانجا تشکیل‌ می‌شد. ریاست‌ آن‌ با سید عظیم‌ شروانی‌ * شاعر شهیر و صاحب‌ تذکره‌، در احوال‌ شاعران‌، و رونق‌ این‌ محفل‌ نیز به‌ سبب‌ وجود وی‌ بود. در غیبت‌ او، این‌ وظیفه‌ را ملاّ آقا بیخود به‌ عهده‌ می‌گرفت‌. آقابابا ظهوری‌، غفار راغب‌، علی‌اکبر غافل‌، ملاّ محمد ضوئی‌ از اعضای‌ فعال‌ این‌ محفل‌ بودند (قاسم‌زاده‌، ص‌ 464). در جلسات‌ بیت‌الصفا مسائل‌ ادبی‌، هنری‌ و فلسفی‌ مطرح‌ می‌شد و آثار سخنوران‌ نامی‌، بویژه‌ رودکی‌، فردوسی‌، مولوی‌، سعدی‌، حافظ‌، نوائی‌، نسیمی‌، و فضولی‌ مطالعه‌ و دربارة‌ آنها بحث‌ می‌شد.در اواخر سدة‌ سیزدهم‌، محافل‌ ادبی‌ دیگری‌ نظیر بیت‌الصفا در شهرهای‌ شوشا (مجلس‌ انس‌، مجلس‌ فراموشان‌)، باکو (مجمع‌الشعرا)، اردوباد (انجمن‌ شعرا) تشکیل‌ شد که‌ در رأس‌ هر یک‌ از آنها شاعری‌ مشهور قرار داشت‌. بیت‌الصفا با این‌ محافل‌ روابط‌ ادبی‌ ایجاد کرده‌ بود، و گاهی‌ مکاتبات‌ منظوم‌ میان‌ آنها ردّ و بدل‌ می‌شد که‌ نمونه‌هایی‌ از آنها در دست‌ است‌ ( > تاریخ‌ ادبیات‌ آذربایجان‌ < ، ج‌ 2، ص‌ 294).نظیره‌سرایی‌ و استقبال‌ از غزلیات‌ استادان‌ سلف‌، به‌ منظور تمرین‌ و آزمایش‌ قریحه‌، یکی‌ از رشته‌های‌ عمدة‌ فعالیت‌ این‌ محافل‌ بود و ارزشیابی‌ این‌ نظیره‌ها نیز در همانجا انجام‌ می‌پذیرفت‌. گاهی‌ این‌ نظیره‌ها برای‌ محافل‌ ادبی‌ دیگر نیز فرستاده‌ می‌شد تا دربارة‌ آنها داوری‌ شود.اعضای‌ بیت‌الصفا و دیگر محافل‌ ادبی‌، به‌ دو زبان‌ فارسی‌ وترکی‌ آذربایجانی‌ شعر می‌سرودند، و غزل‌ رایجترین‌ شعراین‌ محفلها بود. برای‌ غزلیات‌ فارسی‌، اغلب‌ از دیوان‌ حافظ‌، و برای‌ غزلیات‌ ترکی‌ از آثار امیر علیشیر نوائی‌ و فضولی‌ استفاده‌ می‌شد.بیت‌الصفا، و به‌ طور کلی‌ این‌ گونه‌ محافل‌ ادبی‌، در پیشرفت‌ و اشاعة‌ شعر سنتی‌ و تربیت‌ شعرا مؤثر بوده‌اند.منابع‌:A ¦zarba ¦yja ¦n adabiya ¦ti ta ¦rikhi , vol. 2, Ba ¦ku ¦1960; A ¦zarba ¦yja ¦n Sa ¦vet Ensiklopediya ¦s i , Ba ¦ku ¦1976-1986; Feyzulla ¦hGhasimza ¦da, Ondogguzunju asr A ¦zarba ¦yja ¦n adabiya ¦n ta ¦rikhi , Ba ¦ku ¦1956; Feridun Bey Kخcharli, A ¦zarba ¦yja ¦n adabiya ¦t i ta ¦rikhi ma ¦terya ¦lla ¦r i , vol. 2, hissa 1, Ba ¦ku ¦1926.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

حمید محمّدزاده

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده