بیبان (دروازه ها)
معرف
گذرگاههای‌ تنگی‌ در عرض‌ رشته‌ای‌ از کوههای‌ اطلس‌ کوچک‌ ـ به‌ موازات‌ کوههای‌ جُرجُرَه‌، در جنوب‌ زمینهای‌ پست‌ وادی‌ «ساحل‌»
متن
بیبان‌ (دروازه‌ها)، گذرگاههای‌ تنگی‌ در عرض‌ رشته‌ای‌ از کوههای‌ اطلس‌ کوچک‌ ـ به‌ موازات‌ کوههای‌ جُرجُرَه‌، در جنوب‌ زمینهای‌ پست‌ وادی‌ «ساحل‌». فرانسویان‌ نام ترکی‌ این‌ گذرگاهها یعنی‌ دَمیرقاپو (دروازه‌های‌ آهنین‌) را همچنان‌ حفظ‌ کرده‌اند. جاده‌ و خط‌ آهنِ الجزیره‌ ـ قسَنطینه‌ ] یاقُسْطَنطینه‌ [ هر دو از دروازة‌ بزرگ‌، باب‌الکبیر، می‌گذرند که‌ وادی‌ شِبَّه‌ آن‌ را پدید آورده‌ است‌. وادی‌ بوکْتون‌ دروازة‌ کوچک‌ یا باب‌الصغیر را در 5ر3 کیلومتر به‌ سمت‌ شرق قطع‌ می‌کند، و این‌ تنگترین‌ گذرگاه‌ است‌. از قرن‌ دهم‌ به‌ بعد سربازان‌ ترک‌ که‌ میان‌ الجزیره‌ و قسنطینه‌ رفت‌ و آمد می‌کردند، از این‌ «دروازه‌ها»، که‌ جزو شبکة‌ جاده‌های‌ رومی‌ و مسیرهای‌ مسلمانان‌ نبود، عبور می‌کردند، اما مجبوربه‌ پرداخت‌ باج‌ به‌ سکنة‌ خشن‌ بومی‌ بودند تا به‌ آنها اجازة‌ گذشتن‌ از منطقه‌ را، بدون‌ ایجاد مزاحمت‌ بدهند. در 19 شوال‌ 1255/ 28 اکتبر 1839 یک‌ ستون‌ هشت‌ هزار نفریِ فرانسوی‌ به‌ فرماندهی‌ مارشال‌ واله‌ ، حکمران‌ الجزایر، که‌ دوکِ اورلئان‌ نیز آنها را همراهی‌ می‌کرد، از باب‌الصغیر بدون‌ مزاحمت‌ عبور کرد؛ چون‌ قبایل‌ کوهستانیِ مجاور، با کمک‌ مُقْرانی‌، که‌ باش‌ آغای‌ شهر مجّانه‌ و طرفدار سیاستهای‌ فرانسه‌ بود، خراج‌ معمول‌ را دریافت‌ کرده‌ بودند.این‌ لشکرکشی‌ که‌ به‌ «دروازه‌های‌ آهنین‌» معروف‌ شد، به‌عنوان‌ یک‌ شاهکار درخشان‌ نظامی‌ جشن‌ گرفته‌ شد، اما منجر به‌ قطع‌ نهایی‌ روابطِ فرانسویان‌ و عبدالقادر شد، زیرا عبدالقادر آن‌ را نقض‌ پیمان‌ تفنه‌ ] مورخ‌ 24صفر 1253/ 30مه‌ 1837 که‌ حدود اراضی‌ دولت‌ فرانسه‌ و عبدالقادر الجزایری‌ را تعیین‌ کرد [ تلقی‌ نمود.جغرافی‌دانان‌ نام‌ بیبان‌ را برای‌ تمام‌ رشته‌ کوههای‌ تاقدیسی‌ به‌ کار برده‌اند که‌ عرض‌ دروازه‌های‌ آهنین‌ را قطع‌ می‌کند و با ارتفاعی‌ بین‌ 000 ، 1 تا 400 ، 1 متر از اُمال‌ تا گرگور (لافایِت‌) ادامه‌ می‌یابد و زمینهای‌ پست‌ وادی‌ «ساحل‌» و دره‌های‌ ریزابه‌های‌ بوسِلاّ م‌ را که‌ کم‌ارتفاع‌ترند از مجموعه‌ کوههای‌ دارای‌ ساختار پیچیدة‌ اوئه‌نوغا ، مزیته‌ ، و متنن‌ و از حوزة‌ برج‌ بواَره‌ریج‌ جدا می‌کند. این‌ کوهها با سنگهای‌ آهک‌، آهک‌ رُس‌دار و خاک‌ رُسِ شیستی‌ خیلی‌ حاصلخیز نیستند. رشتة‌ بیبان‌ تا حدودی‌ با درختهای‌ کاج‌ حلبی‌ پوشیده‌ شده‌ است‌. جمعیت‌ آن‌ در غرب‌ از قبایل‌ عرب‌، و در مرکز از قبایل‌ بربری‌زبان‌ تشکیل‌ می‌شود و در شرق‌ این‌ ناحیه‌، مرزجنوبی‌ منطقه‌ای‌ را تشکیل‌ می‌دهد که‌ به‌ لهجة‌ بربریِ کبیلیه‌ (قبائلیه‌) صحبت‌ می‌کنند ( رجوع کنید به عبدالقادرِ الجزایری‌ * ، الجزایر * ، اطلس‌ * ، قبائلیه‌ * ).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

ژ. ایور ـ ] ژ. دپوا [ ، ( د. اسلام )

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده