بیاضی زین الدین علی بن عبدالجلیل
معرف
محدث‌ و متکلم‌ شیعی‌ سدة‌ ششم‌
متن
بیاضی‌، زین‌الدین‌ علی‌بن‌عبدالجلیل‌ ، محدث‌ و متکلم‌ شیعی‌ سدة‌ ششم‌. از سرگذشت‌ او آگاهی‌ اندکی‌ در دست‌ است‌. نخستین‌ گزارش‌ دربارة‌ بیاضی‌، که‌ ظاهراً تنها مأخذ سایر سرگذشت‌ نویسان‌ نیز بوده‌، از آنِ شاگرد وی‌ منتجب‌الدین‌ * رازی‌ است‌. ظاهراً موطن‌ بیاضی‌ ری‌ نبوده‌، ولی‌ حوزة‌ درس‌ و تحقیق‌ او در آنجا بوده‌ است‌ (منتجب‌الدین‌ رازی‌، ص‌ 79) و به‌ همین‌ دلیل‌، عده‌ای‌ او را زین‌الدین‌ رازی‌ خوانده‌اند (مجلسی‌، ج‌ 104، ص‌ 123). بیاضی‌ دارای‌ کلامی‌ مؤثر و در فن‌ مناظره‌ چیره‌دست‌ و در پرهیزگاری‌ معروف‌ بوده‌ است‌ (آقابزرگ‌ طهرانی‌، ص‌ 193؛ حرعاملی‌، ج‌ 2، ص‌ 191). اهمیت‌ بیاضی‌، در تاریخ‌ اندیشه‌های‌ کلامی‌ مذهب‌ شیعه‌، به‌ این‌ است‌ که‌ آثار کلامی‌ وی‌ به‌ دورة‌ ناشناختة‌ تطور کلام‌ شیعی‌ از شیخ‌ طوسی‌ (متوفی‌ 460) تا خواجه‌نصیرالدین‌ طوسی‌ (متوفی‌ 672) تعلق‌ دارد، و بدون‌ دستیابی‌ به‌ آثار کلامی‌ دانشمندان‌ این‌ دوره‌، تبیین‌ تحول‌ تاریخی‌ کلام‌ شیعه‌ میسور نیست‌.به‌ گزارش‌ علامة‌ حلی‌، مسعودبن‌محمدبن‌ ابی‌الفضل‌ رازی‌ عملِ لیلة‌الرغائب‌ (اولین‌ شب‌ جمعة‌ ماه‌ رجب‌) را در 544 از بیاضی‌ نقل‌ کرده‌ است‌ (مجلسی‌، همانجا).بیاضی‌ در علم‌ کلام‌ سه‌ کتاب‌ داشته‌ که‌ از هیچیک‌ نشانی‌ در دست‌ نیست‌: الاعتصام‌ فی‌ علم‌ الکلام‌ ، الحدود ، مسائل‌ فی‌ المعدوم‌ والاحوال‌ (آقابزرگ‌ طهرانی‌، همانجا). عنوان‌ کتاب‌ اخیر نشان‌ می‌دهد که‌ بیاضی‌ در آن‌ نظریة‌ ابوهاشم‌ جبائی‌ * دربارة‌ شیئیت‌ معدوم‌ و احوال‌ را بحث‌ و نقد کرده‌ است‌.منابع‌: محمدمحسن‌ آقابزرگ‌ طهرانی‌، طبقات‌ اعلام‌الشیعة‌: الثقات‌ العیون‌ فی‌ سادس‌ القرون‌ ، چاپ‌ علی‌نقی‌ منزوی‌، بیروت‌ 1392/1972؛ محمدبن‌حسن‌ حرعاملی‌، امل‌الا´مل‌ ، چاپ‌ احمد حسینی‌، ج‌ 2، قم‌ 1362 ش‌؛ محمدباقربن‌ محمدتقی‌ مجلسی‌، بحارالانوار ، بیروت‌ 1403/1983؛ علی‌بن‌عبیدالله‌ منتجب‌الدین‌ رازی‌، الفهرست‌ ، چاپ‌ جلال‌الدین‌ محدث‌ ارموی‌، قم‌ 1366 ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

احد فرامرز قراملکی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده