بیات کرد
معرف
گوشه‌ای‌ از مقام‌ زنگوله‌ از مقامات‌ دوازدهگانة‌ موسیقی‌ مقامی‌ ایران‌
متن
بیاتِ کُرد ، گوشه‌ای‌ از مقام‌ زنگوله‌ از مقامات‌ دوازدهگانة‌ موسیقی‌ مقامی‌ ایران‌. این‌ مقام‌ دارای‌ دو شعبه‌ (چهارگاه‌ و عُزّال‌) بوده‌ و چهارگاه‌ نیز دو گوشه‌ به‌ نامهای‌ بیات‌ کرد و حجاز مخالف‌ داشته‌ است‌ (عبدالمؤمن‌بن‌ صفی‌الدین‌، ص‌ 93). فرصت‌ شیرازی‌ (ص‌ 26) بیات‌ کرد را بیست‌وهشتمین‌ گوشة‌ دستگاه‌ شور، و معروفی‌ (بخش‌ شور، ص‌ 56 ـ62) پنجاه‌ و ششمین‌ تا پنجاه‌ و نهمین‌ گوشه‌ از همین‌ دستگاه‌ دانسته‌ است‌، اما وزیری‌ (ص‌120) آن‌ را از گوشه‌های‌ آواز دشتی‌ شمرده‌ است‌. به‌ نوشتة‌ کیانی‌ (ص‌ 29) بیات‌ کرد یا کردِ بیات‌ از آوازهای‌ دستگاه‌ شور و منطبق‌ با مقام‌ جانفزاست‌. انگاره‌ای‌ که‌ وزیری‌ در کتاب‌ تئوری‌ موسیقی‌ (همانجا) از بیات‌ کرد آورده‌، نوعی‌ بیات‌ را به‌ ذهن‌ متبادر می‌کند که‌ موزون‌ (ضربی‌) است‌ و هنوز هم‌ در کردستان‌ خوانده‌ و نواخته‌ می‌شود. وزن‌ این‌ لحن‌ دوضربی‌ است‌ و نوای‌ آن‌ در محدودة‌ «پانتا کورد» یا فاصلة‌ پنجم‌ گردش‌ دارد. میخائیل‌ خلیل‌الله‌وردی‌ در کتاب‌ فلسفة‌ الموسیقی‌ الشرقیة‌ در شمار نام‌ نواهایی‌ که‌ اعراب‌ از ایرانیان‌ اقتباس‌ کرده‌اند، از حجاز کُردی‌، حصارکُردی‌، کُردانیه‌ و نوای‌ کُردی‌ یاد کرده‌ که‌ ظاهراً همة‌ آنها برگرفته‌ از بیاتی‌های‌ رایج‌ در مناطق‌ کردستان‌ است‌.منابع‌: روح‌الله‌ خالقی‌، نظری‌ به‌ موسیقی‌ ، تهران‌ 1362 ش‌؛ عبدالمؤمن‌ بن‌ صفی‌الدین‌، رسالة‌ موسیقی‌ بهجت‌الروح‌ ، با مقابله‌ و مقدمه‌ و تعلیقات‌ یاسنت‌ لویی‌ رابینو، تهران‌ 1346 ش‌؛ محمدنصیربن‌ جعفر فرصت‌ شیرازی‌، بحورالالحان‌ ، چاپ‌ محمدقاسم‌ صالح‌ رامسری‌، تهران‌ 1367 ش‌؛ مجید کیانی‌، هفت‌ دستگاه‌ موسیقی‌ ایران‌ ، تهران‌ 1371 ش‌؛ موسی‌ معروفی‌، ردیف‌ هفت‌ دستگاه‌ موسیقی‌ ایرانی‌ ، تهران‌ 1374 ش‌؛ میخائیل‌ خلیل‌الله‌وردی‌، فلسفة‌ الموسیقی‌ الشرقیة‌ فی‌ اسرار الفن‌ العربی‌، دمشق‌ 1949، ذیل‌ فهرس‌الانغام‌ والموازین‌؛ علینقی‌ وزیری‌، تئوری‌ موسیقی‌ ، تهران‌ 1371 ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

حسینعلی ملاّ ح

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده