بهیره
معرف
شهری‌ در شهرستان‌ سَرگودها در ایالت‌ پنجاب‌ پاکستان‌
متن
بهیره‌ ، شهری‌ در شهرستان‌ سَرگودها در ایالت‌ پنجاب‌ پاکستان‌. خرابه‌های‌ شهر قدیمی‌ بهیره‌ بر کرانة‌ غربی‌ رود جهلُم‌/ جهلوم‌ در دامنة‌ رشته‌ کوههای‌ بُراری‌ به‌ صورت‌ تپه‌هایی‌ باقی‌ مانده‌ که‌ در مجموع‌ آنها را «بهیراری‌»، «بُهیره‌ ده‌» یا تپه‌های‌ بهیره‌ می‌گویند. نام‌ دیگر آن‌ جُبناتهنَگَر است‌ (بالفور، ذیل‌ مادّه‌). شهر جدید روبه‌روی‌ شهر قدیم‌ بر کرانة‌ شرقی‌ رود قرار گرفته‌ است‌. در ابتدا این‌ شهر به‌ نام‌ راجای‌ بَهدراسِین‌، بهدروی‌نگر ( رجوع کنید به کانینگهام‌، 1872، ذیل‌ «بَهداروَتی‌نگری‌») بود. به‌ گفتة‌ کانینگهام‌، این‌ شهر مرکز حکومت‌ سوفیتس‌ ، از معاصران‌ اسکندر، بود و در این‌ محل‌ اردوها مستقر و منتظر ورود کاروان‌ قایقهای‌ اسکندر شدند. میان‌ آنجا و نیکایا ـ که‌ در آنجا اسکندر پوروس‌ (پادشاه‌ پنجاب‌) را شکست‌ داد ـ سه‌ روز راه‌ بود (بالفور، همانجا).فاـ هیان‌ ، سیّاح‌ چینی‌، در 400 میلادی‌ به‌ بهیره‌ رفته‌ و از همانجا از رود جهلم‌ عبور کرده‌ بود (همانجا). از بهیره‌ سکه‌های‌ هندوسَکائی‌ و یونانی‌ باکتریایی‌ نیز به‌ دست‌ آمده‌ است‌.در قرن‌ دهم‌، بابُر * (متوفی‌ 937) ورود خود به‌ بهیره‌، قبایل‌ اطراف‌ آن‌ و اوضاع‌ آن‌ روز شهر را ثبت‌ کرده‌ است‌ ( بابُرنامه‌ ، جاهای‌ متعدد). او که‌ ضمن‌ نخستین‌ حملة‌ خود به‌ پنجاب‌ در 925 وارد بهیره‌ شده‌ بود، برای‌ اهالی‌ آنجا مالیاتی‌ به‌ مبلغ‌ چهارصد هزار شاهرخی‌ تعیین‌ کرد (همان‌، ص‌ 383). وی‌ نام‌ قلعة‌ بهیره‌، را «جهان‌نما» نوشته‌ است‌ (همان‌، ص‌ 384). شهر کنونی‌ را شیرشاه‌ سوری‌ (متوفی‌ 952)، در 946 یا 947 در اطراف‌ یک‌ مسجد و مزار یکی‌ از اولیا بنا نهاد. در زمان‌ اکبرشاه‌ گورکانی‌ (936ـ1014) ضرابخانة‌ سکه‌های‌ مفرغی‌ در بهیره‌ بود. در 1170 نورالدین‌، سپهسالار احمدشاه‌ درّانی‌ (ابدالی‌)، به‌ آن‌ شهر حمله‌ برد. سیکها این‌ شهر را دوباره‌ آباد کردند.شهر بهیره‌، طبق‌ سرشماری‌ 1360ش‌/ 1981، 654 ، 29 تن‌ جمعیت‌ داشته‌ است‌ ( > دایرة‌المعارف‌ ورلد بوک‌ < ، ج‌ 15، ص‌ 94). کنده‌کاریهای‌ روی‌ چوب‌ و ظروف‌ مسی‌، ساخت‌ بهیره‌ صادر می‌شود و شمشیرهای‌ آن‌ معروف‌ است‌. بهیره‌ کارهای‌ سنگتراشی‌ زیبایی‌ نیز دارد ( > گزیده‌هایی‌ از فرهنگهای‌ جغرافیایی‌ ناحیه‌ و ایالات‌ پنجاب‌ (پاکستان‌) < ، ج‌2، ص‌333).منابع‌:Ba ¦bur, Emperor of India, Ba ¦bur-na ¦ma=Memoirs of Ba ¦bur , tr. Annette Susannah Beveridge, New Delhi 1979; Edward Balfour, The cyclopaedia of India and of eastern and southern Asia , London 1885, repr., Graz 1967-1968, s.v. "Bhira"; Cunnigham, The ancient geography of India , vol. I, London 1871; idem, Archaeological survey of India , vol. II, Calcutta 1872; Extracts from the district & states gazetteers of the Punjab ) Pakistan ), Lahore 1983; W. W. Hunter, Imperial gazetteer of India , vol. II, London 1865; The World book encyclopedia , London 1995.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

یارمحمدخان ، تلخیص از ( د. اردو ) ؛ با اضافاتی از ( د. ج . اسلام )

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده