بهوتی (یا بهوتی ) منصوربن یونس
معرف
فقیه‌ حنبلی‌ قرن‌ یازدهم‌
متن
بُهوتی‌ (یا بَهوتی‌)، منصوربن‌ یونس‌، فقیه‌ حنبلی‌ قرن‌ یازدهم‌. در بهوت‌ واقع‌ در غرب‌ مصر به‌ دنیا آمد (زرکلی‌، ج‌ 7، ص‌ 307). از زندگی‌ او اطلاعات‌ زیادی‌ در دست‌ نیست‌. وی‌ را خاتم‌ فقهای‌ مذهب‌ حنبلی‌ در مصر می‌دانند که‌ در تدریس‌ و ترویج‌ فقه‌ حنبلی‌ کوشش‌ بسیار کرده‌ است‌. برخی‌ از اساتید وی‌ که‌ بیشتر از علمای‌ حنبلی‌ متأخّر مصرند، عبارت‌اند از: شیخ‌ عبدالرحمان‌ بهوتی‌، شیخ‌ عبدالله‌ دَنَوْشَری‌ شافعی‌ (متوفی‌ 1025)، جمال‌ عبدالقادر دنوشری‌ حنبلی‌ (متوفی‌ 1030)، و شیخ‌ محمد شامی‌ مَرداوی‌ (متوفی‌ 1026) که‌ بهوتی‌ از وی‌ استفادة‌ بسیار برد. بهوتی‌ به‌ مقامی‌ رسید که‌ تنها نمایندة‌ مذهب‌ حنبلی‌ در عصر خود محسوب‌ می‌شد و طالبان‌ علم‌ از نقاط‌ دور برای‌ تحصیل‌ به‌ محضر او می‌شتافتند. وی‌ بیشتر اوقات‌ خود را به‌ تدریس‌ و تألیف‌ فقه‌ امام‌ احمد حنبل‌ می‌گذراند (محبی‌، ج‌ 4، ص‌ 426؛ غَزّی‌، ص‌ 211، ابن‌شَطّی‌، ص‌ 115؛ بغدادی‌، هدیّة‌ العارفین‌ ، ج‌ 2، ستون‌ 476).سیره‌نویسان‌ از بهوتی‌ با عناوینی‌ مانند فقیه‌ متبحّر، اصولی‌، مفسّر، علامه‌ در سایر علوم‌، خاتم‌ علما و فقها و شیخ‌ حنابلة‌ مصر یاد کرده‌اند (محبی‌، همانجا؛ ابن‌شطی‌، ص‌ 114ـ115؛ غزّی‌، ص‌ 210). وی‌ در میان‌ مردم‌ محبوبیت‌ و احترام‌ شایانی‌ داشت‌. بسیار سخاوتمند بود و صدقاتی‌ را که‌ مردم‌ به‌ او می‌دادند به‌ شاگردان‌ خود و طالبان‌ علوم‌ دینی‌ می‌بخشید. همچنین‌ در هر شب‌ جمعه‌ جمعی‌ از اخیار را به‌ خانة‌ خود دعوت‌ و اطعام‌ می‌کرد (محبی‌، همانجا؛ ابن‌شطی‌، ص‌ 115؛ مدرس‌ تبریزی‌، ج‌ 1، ص‌ 298؛ غزّی‌، ص‌ 212؛ سرکیس‌، ج‌ 1، ستون‌ 599). وی‌ را به‌ کثرت‌ عبادت‌ ستوده‌اند (ابن‌شطّی‌؛ غزّی‌، همانجاها). بعضی‌ شاگردان‌ بهوتی‌ عبارت‌اند از: شیخ‌ عبدالباقی‌ دمشقی‌، شیخ‌ محمد خلوتی‌، شیخ‌ یاسین‌ لَبدی‌، شیخ‌ عبدالحق‌ لَبدی‌، شیخ‌ یوسف‌ کرمی‌، ابراهیم‌بن‌ ابی‌بکر صالحی‌، شیخ‌ محمد بهوتی‌ و محمدبن‌ ابی‌السرور بهوتی‌. شیخ‌ محمد خلوتی‌ خواهرزاده‌ و شاگرد بهوتی‌ که‌ منتهی‌الارادات‌ را نزد او قرائت‌ می‌کرده‌ در حاشیه‌ پس‌ از تعظیم‌ و احترام‌ به‌ استاد، تاریخ‌ وفات‌ او را 1051 ذکر کرده‌ است‌ (محبی‌، همانجا؛ ابن‌شطّی‌، ص‌ 114ـ 116؛ غزّی‌، ص‌ 211ـ213).بهوتی‌ در تصنیف‌ فقه‌ حنبلی‌ موفقیت‌ بسیار کسب‌ کرد و آثار مهمی‌ از خود به‌جای‌ گذاشت‌ که‌ بعد از او مورد مراجعة‌ فقهای‌ حنبلی‌ بود. برخی‌ آثار وی‌ عبارت‌اند از: الرّوض‌ المُربِع‌ در شرح‌ زادالمُستَقِنع‌ اثر شرف‌الدین‌ موسی‌بن‌ احمد مقدسی‌ حنبلی‌ (متوفی‌ 968) که‌ خود خلاصة‌ کتاب‌ المُقنِع‌ در فروع‌ فقه‌ حنبلی‌ اثر موفّق‌الدّین‌ ابن‌قدامه‌ (متوفی‌ 620) است‌. الرّوض‌ المربع‌ در 1305 در دمشق‌ طبع‌ شده‌ است‌؛ کشّاف‌ القِناع‌ عن‌ الاِقْناع‌ ، این‌ کتاب‌ نیز در فروع‌ فقه‌ حنبلی‌ است‌ و در چهار جزء در 1319 به‌ طبع‌ رسیده‌ است‌؛ دقائق‌ اولی‌ النُّهی‌' ، که‌ شرحی‌ است‌ بر منتهی‌ الارادات‌ تقی‌الدین‌ فتوحی‌ و در حاشیة‌ کشّاف‌ القناع‌ به‌ طبع‌ رسیده‌ است‌؛ عُمدة‌ الطّالب‌ لِنَیل‌ المَآرِب‌ در فقه‌ حنبلی‌؛ المِنَح‌ الشّافیة‌ ، که‌ در آن‌ المفردات‌ اثر محمدبن‌ عبدالهادی‌ مقدسی‌ را به‌ نظم‌ آورده‌ است‌ (بغدادی‌، ایضاح‌ المکنون‌ ، ج‌ 1، ستون‌ 607، ج‌ 2، ستون‌ 122، 353، 364، 548 ـ 549؛ سرکیس‌؛ محبی‌؛ زرکلی‌، همانجاها؛ ابن‌شطّی‌، ص‌ 115؛ کحّاله‌، ج‌ 13، ص‌ 22؛ غزّی‌، ص‌ 211ـ212؛ بروکلمان‌، ج‌2، ص‌ 424، > ذیل‌ < ج‌ 2، ص‌ 447ـ 448).منابع‌: ابن‌شطّی‌، مختصرطبقات‌ الحنابلة‌ ، چاپ‌ فوّاز زمالی‌، بیروت‌ 1406/1986؛ اسماعیل‌ بغدادی‌، ایضاح‌المکنون‌ ، ج‌1ـ2، درحاجی‌ خلیفه‌، کشف‌الظنون‌ ، ج‌3ـ4، بیروت‌ 1410/1990؛ همو، هدیة‌ العارفین‌ ، ج‌2، در حاجی‌ خلیفه‌، کشف‌الظنون‌ ، ج‌6، بیروت‌ 1410/ 1990؛ خیرالدین‌ زرکلی‌، الاعلام‌ ، بیروت‌ 1986؛ یوسف‌ الیان‌ سرکیس‌، معجم‌المطبوعات‌ العربیّة‌ والمعربّة‌ ، قاهره‌ 1346/1928؛ کمال‌الدین‌ محمدبن‌محمد غزّی‌، النّعت‌الاکمل‌ لاصحاب‌ الامام‌ احمدبن‌ حنبل‌ ، چاپ‌ محمدمطیع‌ حافظ‌ و نزار أباطة‌، دمشق‌ 1402/1982؛ عمررضا کحّاله‌، معجم‌المؤلّفین‌ ، دمشق‌ 1957ـ1961، چاپ‌ افست‌ بیروت‌ ] بی‌تا. [ ؛ محمدامین‌بن‌فضل‌الله‌ محبّی‌، خلاصة‌ الاثرفی‌ اعیان‌ القرن‌ الحادی‌ عشر ، بیروت‌ ] بی‌تا. [ ؛ محمدعلی‌ مدرس‌ تبریزی‌، ریحانة‌الادب‌ ، تهران‌ 1369 ش‌؛Carl Brockelmann, Geschichte der arabischen Litteratur, Leiden 1943-1949, Supplementband , 1937-1942.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

محمدهانی ملاّ زاده

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 5
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده