حسینی همدانی سیدمحمد
معرف
فقیه و مفسر امامى معاصر
متن
حسینی‌همدانى، سیدمحمد، فقیه و مفسر امامى معاصر. وى در 1322 در نجف، در خانواده‌اى اهل علم و تقوا، به دنیا آمد (حسینی‌همدانى، 1367ش، ص 35). پدرش، سیدعلی‌بن سیدکاظم همدانى، معروف به میرسید على عرب، از شاگردان آخوند خراسانى، میرزاحسین خلیلى تهرانى، سید محمدکاظم یزدى (مؤلف عروةالوثقى) و ملاحسینقلى همدانى (استاد مشهور سلوک و اخلاق)، و از نوادگان محقق اَعْرَجى علامه سیدمحسن حسینى کاظمى بود (آقابزرگ طهرانى، قسم 4، ص 1507؛ انصارى قمى، ص 92). وى در کتاب انوار درخشان (ج 1، ص 3) از خود با نام سیدمحمد حسینى نجفی‌عربزاده یاد کرده است. سیدمحمد در 1330 به همراه پدرش به همدان رفت و به تحصیل علوم دینى نزد وى پرداخت (حسینی‌همدانى، 1367ش، همانجا). در 1343 به نجف بازگشت و نزد سیدمحمدهادى میلانى* و آقا عماد رشتى، مرحله سطوح را تکمیل کرد و پس از آن، در 1345 در آخرین دوره درس اصول میرزامحمدحسین نائینى* حاضر شد و مورد توجه وى قرار گرفت (همان، ص 35ـ36) تا آنجا که میرزاى نائینى او را به دامادى خود برگزید (ایازى، ص 164). وى در درسهاى فقه، اصول، کلام و فلسفه شیخ محمدحسین غروى اصفهانى و سیدحسین بادکوبه‌اى نیز حاضر می‌شد و در کنار آن در حلقه درس اخلاقِ عالِم اخلاقى نجف، سید عبدالغفار مازندرانى، نیز شرکت می‌جست. سیدمحمد پس از تکمیل مدارج علمى نزد استادانى چون آقا ضیاء عراقى و شیخ محمدکاظم شیرازى، در 1327ش به همدان بازگشت و به تألیف و تدریس و امامت نماز جماعت پرداخت و پس از درگذشت پدرش، در مسجد کولانج همدان به وعظ و ارشاد پرداخت (همانجا). حسینى در 15 جمادی‌الاولى 1417/ 8 مهر 1375 در همدان وفات یافت. پیکرش، پس از تشییع با شکوه، به مشهد انتقال داده شد و در دارالزهد حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام به خاک سپرده شد (همان، ص 93).برخى از آثار منتشر شده وى عبارت‌اند از :1) انوار درخشان در تفسیر قرآن، که مهم‌ترین اثر وى و تفسیر فارسى همه قرآن است. این تفسیر در هجده مجلد در 1380، به اهتمام محمدباقر بهبودى، در تهران انتشار یافت. از ویژگیهاى تفسیر انوار درخشان، استناد و توجه فراوان مؤلف به اخبار و روایات تفسیرى اهل بیت علیهم‌السلام است (براى نمونه رجوع کنید به ج 1، ص 81، 113، 130ـ131، ج 8، ص 274، 314، ج 12، ص 48ـ 49، 135، 188، ج 18، ص50، 107ـ 108، 224ـ225). با این حال، وى به نقل اخبار و روایات اهل‌بیت بسنده نکرده، بلکه پس از پاره‌اى توضیحات لغوى و نحوى و بیان برخى لطایف و اشارات، به تفسیر و تحلیل آیه پرداخته است. گاهى نیز با عبارتهایى پیچیده و سنگین و با استفاده از اصطلاحات و تعبیرهاى اهل معنا و معرفت، آیات را تفسیر کرده است (براى نمونه رجوع کنید به همان، ج 1، ص 8ـ34، ج 16، ص 282ـ 285). همین ویژگى، موجب شده که بهره‌گیرى از این تفسیر به گروهى خاص اختصاص یابد (رجوع کنید به ایازى، ص 165). وى همچنین به روش تفسیر قرآن به قرآن توجه داشته است (همان، ص 167؛ براى نمونه رجوع کنید به حسینی‌همدانى، 1380، ج 1، ص 19ـ 120، ج 3، ص 36).2) درخشان پرتوى از اصول کافى، در شش جلد، که شرح کتاب‌التوحید کافى است. 3)معاد جسمانى و روحانى. 4)مسیحا مژده مهدى موعود (انصاری‌قمى، ص 92ـ93).آثار منتشر نشده وى عبارت‌اند از: تقریرات درس اصول میرزاى نائینى (از مباحث الفاظ تا تعادل و تراجیح)؛ تقریرات درس فقه محقق اصفهانى (بحث مکاسب)؛ تقریرات درس اصول محقق اصفهانى؛ و رساله‌هاى متعدد در فلسفه، کلام و شرح احادیث اخلاقى (همان، ص 93).منابع : محمدمحسن آقابزرگ طهرانى، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فى القرن الرابع عشر، مشهد 1404؛ ناصرالدین انصاری‌قمى، «درگذشت حضرت‌آیت‌اللّه آقانجفى همدانى»، آینه پژوهش، سال7، ش4 (مهر ـ آبان 1375)؛ محمدعلى ایازى، المفسرون: حیاتهم و منهجهم، تهران 1414؛ محمد حسینی‌همدانى، انوار درخشان در تفسیر قرآن، چاپ محمدباقر بهبودى، تهران 1380؛ همو، «مصاحبه با استاد آیت‌اللّه حسینی‌همدانى (نجفى)»، حوزه، سال 5، ش 6 (بهمن و اسفند 1367).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

ناصرالدین انصاری قمی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 13
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده