حسین آباد بزرگ
معرف
ویرانه‌هاى شهرى قدیمى در بخش مالادا در بنگال غربى در شمال‌شرقى هند
متن
حسین‌آباد بزرگ، ویرانه‌هاى شهرى قدیمى در بخش مالادا در بنگال غربى در شمال‌شرقى هند. این شهر در دوره حسین‌شاهیان* در بنگال* شکوفا بوده است. آنان در این شهر به نام خود سکه زدند و نام حسین‌آباد، به عنوان دارالضرب، بر روى سکه‌ها آمده است. این شهر پایتخت بنگال بوده و احتمالاً نام حسین‌آباد برگرفته از نام علاءالدین حسین‌شاه است. حسین‌شاه پس از پیروزى بر مظفر شاه حبشى در 899 (لین ـ پول و همکاران، قسم 2، ص 655؛ قس سلیم زیدپورى، ص 128، که این امر را در 903 آورده است)، در همین شهر به قدرت رسید و خود را شاه بنگال خواند و به نام خود سکه زد (رجوع کنید به سلیم زیدپورى، ص131؛ ترجمه انگلیسى، ص 128ـ 129، پانویس 2؛ گورون و گونکا، ص 232ـ233). مکان دقیق این شهر مشخص نیست. شاید همان شهر گور، واقع در بخش مالاداى هند، باشد (>رجوع کنید به فرهنگ جغرافیایى سلطنتى هند<، ج 12، ص 186، ج 17، ص 74). فرض دیگر، آن است که حسین‌آباد شهرى در حومه گور بوده است (رجوع کنید به بداؤنى، ج 1، ص 168)، اما بزرگ‌ترین و مشهورترین بناهاى به جامانده از دوران حسین‌شاه و جانشینان او، در ویرانه‌هاى شهرگور لکهنوتى* دیده می‌شود، از جمله بناى فیروز منار، مسجد قدم رسول صلی‌اللّه‌علیه‌وآله‌و سلم، مسجد بزرگ طلایى، مسجد کوچک طلایى (سلیم زیدپورى، همانجا؛ >فرهنگ جغرافیایى سلطنتى هند<، ج 12، ص 186ـ 190). بَداؤنى (ج 1، ص 240) نیز به مقابله شیرشاه سورى (حک : 947ـ952) با همایون، دومین پادشاه از سلسله بابریان* هند، در شهر گور اشاره کرده و افزوده است که همایون آن را در 943، در مدت اقامت خود در این شهر، جنّت‌آباد نامید (قس >فرهنگ جغرافیایى سلطنتى هند<، ج 12، ص 186، که نوشته است در سال 945 همایون آن را جنّت‌آباد نامید).به نوشته سلیم زیدپورى (ص 130)، به محض آنکه حسین‌شاه به سلطنت رسید، نظامیان از او پاداش خواستند و او به آنها گفت آنچه بر روى شهر ]گور[ است از آن شما و آنچه در زیر شهر است از آن من؛ و همین امر موجب تاراج شهر گور لکهنوتى به دست نظامیان و انتقال پایتخت به اکدالا گردید. قلعه اکدالا در زمان فیروزشاه محکم‌ترین قلعه بنگاله بود که در مجاورت گور لکهنوتى قرارداشت (بداؤنى، ج 1، ص 168ـ 169؛ سلیم زیدپورى، ص 133). سِرهندى (ص 124، 128) نیز به همین مطالب اشاره کرده است. بنابراین، حسین‌شاه اکدالا را پایتخت خود کرد و آن را گسترش داد و حسین‌آباد نامید، چنان‌که بعد از آن دیگر نامى از اکدالا در متون دیده نمی‌شود. این شهر در 983 در زمان اکبرشاه، بر اثر شیوع طاعون، خالى از سکنه شد و دیگر آباد نگردید. آن را جنّت‌آباد، حسین‌آباد، فاتح‌آباد و نصرت‌آباد نیز نامیده‌اند (>فرهنگ جغرافیایى سلطنتى هند<، ج 12، ص 186ـ187).منابع : عبدالقادربن ملوکشاه بداؤنى، منتخب‌التواریخ، تصحیح احمدعلى صاحب، چاپ توفیق ه . سبحانى، تهران 1379ـ1380ش؛ یحیی‌بن احمد سرهندى، تاریخ مبارک‌شاهى، چاپ محمد هدایت حسین، کلکته 1931؛ غلامحسین سلیم‌زیدپورى، ریاض‌السلاطین : تاریخ بنگاله، چاپ مولوى عبدالحق عابد، کلکته 1890؛ استنلى لین ـ پول و همکاران، الدّول الاسلامیة، نقله من الترکیة الى العربیة محمد صبحى فرزات، قسم 2، دمشق 1395/1975؛Stan Goron and J. P. Goenka, The coins of The Indian sultanates: covering the area of present-day India, Pakistan and Bangladesh, New Delhi 2001; The Imperial gazetteer of India, vol. 12, Oxford: Clarendon Press, 1908, repr. NewDelhi: Today & Tomorrow's Printers & Publishers, [n.d.], vol. 17, New Delhi: Today & Tomorrow's Printers & Publishers, [n.d.]; Ghulam Hussain Salim Zaidpuri, Riyazu- s-Salatin: a history of Bengal, tr. Abdus Salam, Delhi 1975.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

محمدامین زواری

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 13
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده