بهروز امیر
معرف
از سران‌ طایفة‌ کرد دُنبُلی‌
متن
بهروز، امیر ، از سران‌ طایفة‌ کرد دُنبُلی‌. وی‌ پسر امیر رستم‌ شاهوردی‌بیک‌ (متوفی‌ 898) فرزند امیر بهلول‌ بود. شهرت‌ و اعتبار دنبلیها با خدمات‌ نظامی‌ به‌ صفویان‌، از آغاز سدة‌ دهم‌ بالا گرفت‌ و امیر بهروز، از مریدان‌ صدیق‌ شاه‌ اسماعیل‌ اول‌ (حک :907ـ930)، با اعتقاد به‌ طریقة‌ صفوی‌ و ارشاد قبیلة‌ خود، لقب‌ سلمان‌ خلیفه‌ را از شاه‌ دریافت‌ کرد (آقاسی‌، ص‌ 125؛ مردوخ‌ روحانی‌، ج‌ 3، ص‌ 88). در زمان‌ شاه‌ طهماسب‌ (930ـ 984)، که‌ هجوم‌ مداوم‌ سپاهیان‌ عثمانی‌ سرحدات‌ ایران‌ را تهدید می‌کرد، مرزداری‌ شهر خوی‌ در آذربایجان‌ به‌ امیران‌ دنبلی‌ واگذار گردید (ریاحی‌، ص‌ 127) و تیولداری‌ ناحیة‌ سُکمن‌آباد در حومة‌ شهر خوی‌، به‌ حاجی‌ بیک‌ دنبلی‌، از ملازمان‌ دربار و از منسوبان‌ این‌ دودمان‌ (اسکندر منشی‌، ج‌ 1، ص‌ 75) واگذار شد (بدلیسی‌، ص‌ 402). مهاجرت‌ دنبلیها به‌ این‌ خِطّه‌، دربار صفوی‌ را به‌ حمایت‌ و تشویق‌ آنان‌ واداشت‌ تا در هنگام‌ خطر به‌ قزلباشان‌ بپیوندند. در حملة‌ سلطان‌ سلیمان‌ عثمانی‌ به‌ آذربایجان‌ (940)، امیر بهروز همراه‌ دو هزار سوار دنبلی‌ در سرمای‌ یخبندان‌، خود را به‌ شاه‌ رساند و لشکر قزلباش‌ را تقویت‌ کرد (آقاسی‌، ص‌ 129). او از خدمتگزاران‌ مورد اعتماد حکومت‌ بود و در حملة‌ اسکندر پاشا، سردار ترک‌، به‌ خوی‌ (اواسط‌ سدة‌ دهم‌) و قتل‌ حاجی‌ بیک‌ و ایجاد تزلزل‌ در اکراد دنبلی‌، که‌ «گاه‌ رومی‌ و گاه‌ قزلباش‌ می‌بودند» (بدلیسی‌، همانجا)، وفاداری‌ خود را نسبت‌ به‌ مخدومش‌ حفظ‌ کرد و در کشتار جمعی‌ از سران‌ دنبلی‌ به‌ دستور شاه‌ (همان‌، ص‌ 403)، بر کنار ماند.امیر بهروز بعد از نیم‌ قرن‌ ریاست‌ ایلی‌ و قدرت‌ نظامی‌، در 985 در نودسالگی‌ درگذشت‌ ( د. اسلام‌ ، چاپ‌ دوم‌، ذیل‌ مادّه‌).منابع‌: مهدی‌ آقاسی‌، تاریخ‌ خوی‌ ، [ تبریز 1350 ش‌ ] ؛ اسکندر منشی‌، تاریخ‌ عالم‌آرای‌ عباسی‌ ، تهران‌ 1350 ش‌؛ شرف‌الدین‌بن‌ شمس‌الدین‌ بدلیسی‌، شرفنامه‌: تاریخ‌ مفصل‌ کردستان‌ ، چاپ‌ محمد عباسی‌، چاپ‌ افست‌ تهران‌ 1343 ش‌؛ محمد امین‌ ریاحی‌، تاریخ‌ خوی‌ ، تهران‌ 1372 ش‌؛ بابامردوخ‌ روحانی‌، تاریخ‌ مشاهیر کرد ، ج‌ 3: امرا و خاندانها ، چاپ‌ ماجد مردوخ‌ روحانی‌، تهران‌ 1371 ش‌؛EI 2 , s.v. "Bihru ¦z (Am ¦âr)" (by B. Nikitine).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

عبدالکریم گلشنی

حوزه موضوعی

ادبیات و زبان ها

تاریخ

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده