بهرامی ابوالقاسم
معرف
پزشک‌ و از نخستین‌ همکاران‌ انستیتو پاستور ایران‌
متن
بهرامی‌، ابوالقاسم‌ ، پزشک‌ و از نخستین‌ همکاران‌ انستیتو پاستور ایران‌. در 1273 ش‌ در تهران‌ به‌ دنیا آمد. پدرش‌ دکتر میرزاابوالحسن‌ خان‌، طبیب‌ مخصوص‌ محمد رحیم‌خان‌ علاءالدوله‌ ملقب‌ به‌ امیر نظام‌، حاکم‌ تهران‌ و وزیر دربار ناصرالدین‌ شاه‌، بود (نجم‌آبادی‌، 1354 ش‌، ص‌ 225). بهرامی‌ پس‌ از طی‌ تحصیلات‌ اولیه‌، نزد پدر به‌ فراگیری‌ پزشکی‌ پرداخت‌ (همان‌، ص‌ 226) و در 25سالگی‌ به‌ تدریس‌ در دارالمعلمین‌ مرکزی‌، به‌ سرپرستی‌ ابوالحسن‌ خان‌ فروغی‌ پرداخت‌ (رجوع کنید به ایرانشهر ، ج‌ 2، ص‌ 1169؛ نجم‌آبادی‌، 1355 ش‌، ص‌ 605ـ606؛ یغمایی‌، ص‌ 58). یک‌ سال‌ بعد، در 1299 ش‌ هنگامی‌ که‌ دکتر ژوزف‌ منار ، از سوی‌ امیل‌ رو ، رئیس‌ انستیتو پاستور فرانسه‌، برای‌ تأسیس‌ شعبة‌ مؤسسة‌ پاستور به‌ ایران‌ آمد (قدسی‌، ص‌ 15)، بهرامی‌ به‌ سبب‌ آشنایی‌ با زبان‌ فرانسه‌، همراه‌ چند ایرانی‌ دیگر به‌ همکاری‌ با وی‌ برگزیده‌ شد. او در آن‌ هنگام‌ معلم‌ علوم‌ طبیعی‌ دارالفنون‌ بود، و در مدرسة‌ عالی‌ طب‌ نیز حیوان‌شناسی‌ تدریس‌ می‌کرد ( دایرة‌المعارف‌ فارسی‌ ، ذیل‌ «مدرسه‌ عالی‌ طب‌»). بهرامی‌ در 1300 ش‌، دیپلم‌ پزشکی‌ خود را گرفت‌ (سعادت‌ نوری‌، ص‌ 57؛ قدسی‌، ص‌ 16) و در 1301 ش‌ برای‌ کارآموزی‌ به‌ پاریس‌ نزد دکتر لوگرو رفت‌ و پس‌ از بازگشت‌، بخش‌ ضد هاری‌ را در انستیتو پاستور راه‌اندازی‌ کرد (قدسی‌، ص‌ 17). دکتر منار در 1304 ش‌ به‌ فرانسه‌ بازگشت‌ و تا آمدن‌ رئیس‌ جدید سرپرستی‌ انستیتو پاستور به‌ دکتر بهرامی‌ واگذار شد. در 1312 ش‌، دولت‌ به‌ سبب‌ شیوع‌ مالاریا در نوشهر و چالوس‌، بهرامی‌ را به‌ آن‌ منطقه‌ اعزام‌ کرد. او در مدت‌ کوتاهی‌ شیوع‌ بیماری‌ را مهار کرد و بیمارستان‌ پنجاه‌ تختخوابی‌ چالوس‌ را راه‌ انداخت‌. بهرامی‌ همچنین‌ با اجازة‌ دولت‌، بیمارستانی‌ را که‌ کمپانی‌ هلندی‌ برای‌ کارمندان‌ خود ساخته‌ بود، در اختیار بهداری‌ نوشهر قرار داد (میرگلو، ص‌ 64ـ65). بهرامی‌ به‌ پیشنهاد دکتر لوگرو، بار دیگر در 1315 ش‌ به‌ سرپرستی‌ انستیتو پاستور انتخاب‌ شد و با موافقت‌ رئیس‌ بهداری‌ و نخست‌وزیر، از بهداری‌ تنکابن‌به‌ تهران‌ انتقال‌ یافت‌ (سند ش‌1110001 سازمان‌ اسناد ملی‌ ایران‌). در 1317 ش‌، علی‌اصغر حکمت‌، وزیر کشور، او را رئیس‌ ادارة‌ کل‌ صحیّه‌ (بهداری‌) کرد (حکمت‌، ص‌ 11). با تأسیس‌ آموزشگاه‌ عالی‌ بهداری‌ برای‌ رفع‌ کمبود پزشک‌ در 1325 ش‌، بهرامی‌ تدریس‌ فیزیک‌ را در این‌ آموزشگاه‌ بر عهده‌ گرفت‌ و به‌ درجة‌ دانشیاری‌ دانشگاه‌ تهران‌ رسید (نفیسی‌، ص‌ 99). او در اواخر عمر در بیمارستان‌ «رضانور» تهران‌ طبابت‌ می‌کرد ( سالنامة‌ دنیا ، سال‌4 ، ص‌ 147)، و در 1329 ش‌ در 56 سالگی‌، به‌ سبب‌ بیماری‌ کبد درگذشت‌ و در گورستان‌ ظهیرالدوله‌ به‌ خاک‌ سپرده‌ شد (مشار، ج‌ 1، ص‌ 231). کتاب‌ تجزیة‌ ادرار او را دانشگاه‌ تهران‌ در 1335 ش‌ منتشر کرده‌ است‌ (همانجا). همچنین‌ از وی‌ چندین‌ مقاله‌ در زمینة‌ پزشکی‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ است‌ ( سالنامة‌ دنیا ، سال‌ 6، ص‌ 85، سال‌ 7، ص‌ 174ـ176).منابع‌: ایرانشهر ، تهران‌: کمیسیون‌ ملی‌ یونسکو در ایران‌، 1342ـ 1343 ش‌؛ علی‌اصغر حکمت‌، «یکسال‌ در وزارت‌ کشور»، قسمت‌ 1، خاطرات‌ وحید ، ش‌33ـ34 (15تیر ـ 15 شهریور 1353)؛ دایرة‌المعارف‌ فارسی‌ ، به‌ سرپرستی‌ غلامحسین‌ مصاحب‌، تهران‌ 1345ـ1374 ش‌؛ سالنامة‌ دنیا ، سال‌ 4 (1327 ش‌)، سال‌ 6 (1329 ش‌)، سال‌ 7 (1330 ش‌)؛ ابراهیم‌ سعادت‌ نوری‌، تاریخ‌ پیشرفتهای‌ پزشکی‌ در هفتاد سال‌ اخیر ، [ بی‌جا ] 1370 ش‌؛ مهدی‌ قدسی‌، تاریخچة‌ خدمات‌ پنجاه‌ساله‌ انستیتو پاستور ایران‌ ، تهران‌ 1350 ش‌؛ خانبابامشار، مؤلفین‌ کتب‌ چاپی‌ فارسی‌ و عربی‌ ، تهران‌ 1340ـ 1344 ش‌؛ میرگلو، «اوامر رضا شاه‌ کبیر در نوسازی‌ نوشهر»، خاطرات‌ وحید ، دورة‌ 10، ش‌8 (15 خرداد ـ 15 تیر 1351)؛ محمود نجم‌آبادی‌، «استادم‌ عباس‌ اقبال‌»، راهنمای‌ کتاب‌، سال‌ 19، ش‌7ـ10 (مهرـ دی‌ 1355)؛ همو، «طب‌ دارالفنون‌ و کتب‌ درسی‌ آن‌»، در امیرکبیر و دارالفنون‌: مجموعة‌ خطابه‌های‌ ایراد شده‌ در کتابخانة‌ مرکزی‌ و مرکز اسناد دانشگاه‌ تهران‌ ، چاپ‌ قدرت‌الله‌ روشنی‌ زغفرانلو، تهران‌ 1354 ش‌؛ ابوتراب‌ نفیسی‌، «آموزشگاه‌ عالی‌ بهداری‌»، وحید ، دورة‌ 13، ش‌1 (فروردین‌ 1354)؛ حبیب‌ یغمایی‌، «یادی‌ از مجلس‌ و نامة‌ مینوی‌»، راهنمای‌ کتاب‌ ، سال‌ 20، ش‌1ـ2 (فروردین‌ ـ اردیبهشت‌ 1356).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مهین فهیمی

حوزه موضوعی

تاریخ علم

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده