بهْراء
معرف
طایفه‌ای‌ از قبیلة‌ بزرگ‌ قُضاعه‌، از تیرة‌ قحطان‌
متن
بَهْراء ، طایفه‌ای‌ از قبیلة‌ بزرگ‌ قُضاعه‌، از تیرة‌ قحطان‌. افراد منسوب‌ به‌ آن‌ بَهرانی‌ خوانده‌ می‌شدند (ابن‌حائک‌، ص‌ 103) و با طوایف‌ بَلّی‌ * ، حیلان‌ و خولان‌ نسبت‌ خویشاوندی‌ داشتند (ابن‌دُرَید، ج‌ 2، ص‌ 550؛ یاقوت‌ حموی‌، ص‌ 339). جد ایشان‌ بهراء پسر عَمروبن‌ اِلحاف‌بن‌ قضاعه‌ بود (ابوعبید، ص‌ 370). دربارة‌ وجه‌ تسمیة‌ بهراء دو نظر وجود دارد. نخست‌ آنکه‌ از بَهْر، به‌ معنای‌ غلبه‌ کردن‌، است‌ و دیگر این‌ که‌ از بُهْر، رنجی‌ که‌ به‌ انسان‌ بر اثر راه‌ رفتن‌ در گرما رسیده‌، برگرفته‌ شده‌ است‌ (ابن‌درید، ج‌ 2، ص‌ 549).بهرائیان‌ یمنیهایی‌ بودند که‌ به‌ سرزمین‌ شام‌ مهاجرت‌ کردند (کحاله‌، ص‌ 6ـ7؛ ابن‌حزم‌، ص‌ 485) و در دشت‌ حِمْص‌ تا حوالی‌ رُصافه‌ سکونت‌ گزیدند. آنان‌ دین‌ مشخصی‌ نداشتند (ابن‌حائک‌، ص‌ 246، 325) و احتمالاً در حدود 580 م‌ به‌ سبب‌ سکونتشان‌ در شام‌ که‌ تابع‌ امپراتوری‌ روم‌ بود به‌ مسیحیت‌ گرویدند (رجوع کنید به کحاله‌، همانجا؛ د.اسلام‌ ، چاپ‌ دوم‌، ذیل‌ مادّه‌). در آغاز اسلام‌ برخی‌ از ایشان‌ که‌ به‌ زُمرة‌ یاران‌ حضرت‌ محمد صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلّم‌ درآمده‌ بودند، از جمله‌ مقداد * بن‌ عمرو، صحابی‌ مشهور، در مهاجرت‌ به‌ حبشه‌ و سپس‌ در هجرت‌ به‌ مدینه‌ و جنگ‌ بدر حضور داشتند (ابن‌اسحاق‌، ص‌ ؛ ابن‌هشام‌، قسم‌1، ص‌ 695).عده‌ای‌ از آنان‌ در سال‌ ششم‌، در سریة‌ زیدبن‌ حارثه‌، در کنار مسلمانان‌ جنگیدند، ولی‌ در سال‌ هشتم‌ در جنگ‌ موته‌ * طایفة‌ بهراء در همراهی‌ با هرقل‌ (هراکلیوس‌) به‌ مقابله‌ با سپاهیان‌ اسلام‌ برخاستند (واقدی‌، ج‌ 2، ص‌ 557، 760). در سال‌ نهم‌ هجری‌، فرستادگان‌ ایشان‌ به‌ حضور پیامبر آمدند و به‌ اسلام‌ گرویدند و بر مقدادبن‌ عمرو، وارد شدند (طبری‌، ج‌ 3، ص‌ 122). در سال‌ دوازدهم‌، بار دیگر بهرائیان‌ در کنار مردم‌ دُومَة‌الجَنْدَل‌ * ، همراه‌ با قبایل‌ کَلْب‌، غسان‌ و تنوخ‌ با خالدبن‌ ولید جنگیدند و شکست‌ خوردند (همان‌، ج‌ 3، ص‌ 378). سرانجام‌ در سال‌ سیزدهم‌، ابوبکر سپاهیانی‌ به‌ فرماندهی‌ عمروبن‌ عاص‌ و یزیدبن‌ ابی‌سفیان‌ و ابوعبیدة‌ جراح‌ و شُرَحبیل‌بن‌ حَسَنة‌، به‌ فلسطین‌ و شام‌ روانه‌ کرد. بهرائیان‌ که‌ در این‌ جنگ‌ نیز از هم‌پیمانان‌ هرقل‌ بودند، شکست‌ خوردند و فرمانده‌ آنان‌، حرقوص‌بن‌ نعمان‌ بهرائی‌، کشته‌ شد (همان‌، ج‌ 3، ص‌ 406ـ407). پس‌ از فتح‌ شام‌ قبیلة‌ بهراء رسماً به‌ اسلام‌ روی‌ آورد ( د.اسلام‌ ، همانجا).منابع‌: ابن‌اسحاق‌، کتاب‌ السیر و المغازی‌ ، چاپ‌ سهیل‌ زکار، دمشق‌ 1398/1978، چاپ‌ افست‌ قم‌ 1368 ش‌؛ ابن‌حائک‌، صفة‌ جزیرة‌ العرب‌ ، چاپ‌ محمدبن‌ علی‌ أکوع‌، بیروت‌ 1403/1983؛ ابن‌حزم‌، جمهرة‌ انساب‌ العرب‌ ، چاپ‌ عبدالسلام‌ محمد هارون‌، قاهره‌ [ تاریخ‌ مقدمه‌ 1382/1962 ] ؛ ابن‌دُرَید، کتاب‌ الاشتقاق‌ ، چاپ‌ عبدالسلام‌ محمد هارون‌، بغداد 1399/1979؛ ابن‌هشام‌، السیرة‌ النبویة‌ ، چاپ‌ مصطفی‌ سقا، ابراهیم‌ ابیاری‌، و عبدالحفیظ‌ شلبی‌، بیروت‌ [ بی‌تا. ] ؛ قاسم‌بن‌ سلام‌ ابوعبید، کتاب‌ النّسب‌ ، چاپ‌ مریم‌ محمد خیرالدرع‌، بیروت‌ 1410/1989؛ محمدبن‌ جریر طبری‌، تاریخ‌ الطبری‌: تاریخ‌ الامم‌ و الملوک‌ ، چاپ‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، بیروت‌ [ 1382ـ1387/ 1962ـ1967 ] ؛ عمررضا کحاله‌، جغرافیة‌ شبه‌ جزیزة‌ العرب‌ ، چاپ‌ احمد علی‌، مکه‌ 1384/1964؛ محمدبن‌ عمر واقدی‌، کتاب‌ المغازی‌ لِلواقدی‌ ، چاپ‌ مارسدن‌ جونز، لندن‌ 1966؛ یاقوت‌ حموی‌، المقتضب‌ من‌ کتاب‌ جَمهَرة‌ النَسَب‌ ، چاپ‌ ناجی‌ حسن‌، بیروت‌ 1987؛EI 2 , s.v. "Bahra ¦ Ý" (by C. E. Bosworth).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مهین فهیمی

حوزه موضوعی

تاریخ

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده