بهاری (ملا ) غلام یحیی بن نجم الدین بارهوی
معرف
از عرفا و علمای‌ هندی‌ در قرن‌ دوازدهم‌
متن
بهاری‌، (ملاّ ) غلام‌یحیی‌ بن‌ نجم‌الدین‌ بارهوی‌، از عرفا و علمای‌ هندی‌ در قرن‌ دوازدهم‌. در روستای‌ باره‌، از توابع‌ ایالت‌ بِهار * ، متولد شد. از تاریخ‌ تولد او اطلاع‌ دقیقی‌ در دست‌ نیست‌، اما از کتاب‌ وی‌، لِواء الهدی‌ فی‌ اللّیل‌ و الدُّجی‌ '، چنین‌ برمی‌آید که‌ تاریخ‌ ولادتش‌ در حدود 1060 بوده‌ باشد. کتابهای‌ درسی‌ مقدماتی‌ را در مدرسه‌های‌ مختلف‌ خواند و در مدرسة‌ منصوریه‌، در محضر مولانا باب‌الله‌ جونپوری‌، تحصیل‌ خود را تکمیل‌ و قرآن‌ مجید را از بر کرد. در محضر شیخ‌ بدرالعالم‌ ساداموی‌ به‌ «طریقت‌» راه‌ یافت‌. مدرسِ مدرسة‌ لکهنو شد و مدتها به‌ این‌ کار اشتغال‌ داشت‌؛ سپس‌ به‌ دهلی‌ رفت‌ و نزد میرزا مظهر * جانجانان‌، به‌ کسب‌ طریقت‌ نقشبندیه‌ * نایل‌ آمد. او بعد از پنج‌ سال‌ خدمت‌ به‌ میرزا، جانشینش‌ شد، سپس‌ به‌ لکهنو بازگشت‌ و آنجا در زاویة‌ شیخ‌ پیر محمد لکهنوی‌، نزدیک‌ مسجد شیخ‌محمود قلندر، مقیم‌ شد و نه‌ تنها تدریس‌ علوم‌ ظاهری‌ را کنار گذاشت‌ بلکه‌ علوم‌ عقلی‌ را هم‌ به‌ فراموشی‌ سپرد (رجوع کنید به حسنی‌، ج‌ 6، ص‌ 217ـ 218؛ دهلوی‌، ص‌ 416ـ419). از آثار او دو رساله‌ بسیار مشهور است‌ [ که‌ در برنامة‌ درسی‌ ملانظام‌الدین‌ لکهنوی‌ معروف‌ به‌ دروس‌ نظامیه‌ تدریس‌ می‌شود ] . وی‌ در زمان‌ حیات‌ مرشد خود، میرزا مظهرجانجانان‌ از دنیا رفت‌، سال‌ وفاتش‌ 1128 است‌ (رحمان‌علی‌ ص‌ 159؛ [ اما حسنی‌ (ج‌ 6، ص‌ 218) سال‌ وفات‌ وی‌ را 1180 دانسته‌ که‌ با سال‌ تولد مرشدش‌ در 1111 یا 1113 (همان‌، ج‌ 6، ص‌ 53) سازگاری‌ دارد) ] . ملابهاری‌ در محوطة‌ آرامگاه‌ مخدوم‌ شرف‌الدین‌ احمد بهاری‌ به‌ خاک‌ سپرده‌ شد (رحمان‌علی‌، همانجا؛ قس‌ حسنی‌، ج‌ 6، ص‌ 218). آثار او عبارت‌ است‌ از: 1) حاشیة‌ شرح‌ سُلَّم‌العلوم‌ ، اثر ملا احمد علی‌ سندیلوی‌؛ 2) لواء الهدی‌ فی‌اللیل‌ و الدجی‌ که‌ حاشیه‌ای‌ است‌ بر شرح‌ الرسالة‌ القطبیة‌ محمد زاهد هروی‌ (رجوع کنید به موزة‌ بریتانیا ، ج‌ 1، ستون‌ 577 ـ 578؛ کتابخانة‌ رضای‌ رامپور ، ج‌ 4، ص‌ 304 به‌ بعد که‌ نسخه‌های‌ خطی‌ متعددی‌ از این‌ کتاب‌ را درج‌ کرده‌ است‌. یکی‌ از اینها در 1196 و با چاپ‌ سنگی‌ در کانپور در 1287 به‌ چاپ‌ رسیده‌ است‌)؛ 3) کلمة‌الحق‌ که‌ در آن‌ به‌ توضیح‌ شاه‌ ولی‌الله‌ در تطبیق‌ وحدت‌ وجود بر وحدت‌ شهود اعتراض‌ کرده‌ است‌؛ [ 4) حاشیة‌ فارسی‌ بر شرح‌ آداب‌ المریدین‌ که‌ متن‌ نوشتة‌ عبدالقاهر سهروردی‌ است‌ (منزوی‌، ج‌ 3، ص‌ 1222)؛ 5) حاشیه‌ای‌ بر شرح‌ الهدایة‌ صدرالمتألّهین‌ (نسخة‌ خطی‌ کتابخانة‌ خدابخش‌، پتنه‌، ش‌ 418) ] .منابع‌: محمدحسین‌ آزاد، آب‌ حیات‌ ، لاهور 1900، ص‌ 134 به‌ بعد (داستان‌ بیعت‌ با میرزا مظهر جانجانان‌)؛ [ عبدالحی‌ حسنی‌، نزهة‌ الخواطر و بهجة‌المسامع‌ و النواظر ، ج‌ 6، حیدرآباد دکن‌ 1398/1978؛ غلام‌علی‌ دهلوی‌، مقاماتِ مظهری‌ ، تحقیق‌ و تعلیق‌ و ترجمة‌ محمد اقبال‌ مُجدّدی‌، لاهور 1983 ] ؛ رحمان‌علی‌، تذکرة‌ علمای‌ هند ، لکهنو 1914؛ یوسف‌ الیان‌ سرکیس‌، معجم‌المطبوعات‌ العربیة‌ و المعربة‌ ، قاهره‌ 1346/1928، ج‌ 1، ستون‌ 594؛ [ احمد منزوی‌، فهرست‌ مشترک‌ نسخه‌های‌ خطی‌ فارسی‌ پاکستان‌ ، اسلام‌آباد 1362ـ 1370 ش‌ ] ؛J. W. Beale, Oriental biographical dictionary , Calcutta 1881, 97; British Musum, Catalogue of Arabic books in the British Museum , by A. G. Ellis, London 1967; Carl Brockelmann, Geschichte der arabischen Litteratur , Leiden 1943-1949, Supplementband , 1937-1942, II, 293; ]Rampur Raza Library, Catalogue of the Arabic manuscripts in Rampur Raza Library , vol. IV, prepared by Imtiya ¦z ـ Al ¦â ÜArsh ¦â, Rampur 1983[; Zubaid Ahmad, The contribution of India to Arabic literature , Allahabad 1946, 131, 354, repr. Lahore 1968, index.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

فصیح الدین بلخی ( د.اردو )

حوزه موضوعی

فلسفه

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده