بهادر علی حسینی
معرف
نویسنده‌ و مترجم‌ هندی‌
متن
بهادر علی‌ حسینی‌ ، نویسنده‌ و مترجم‌ هندی‌. دبیر دانشکدة‌ فورت‌ ویلیام‌ در کلکته‌ بود (اختر راهی‌، ص‌ 277). شرح‌ احوال‌ او از نظرها پنهان‌ مانده‌ است‌. سرزمین‌ پدری‌ او سوانا، از توابع‌ دهلی‌، و پدرش‌ سیدحسن‌بن‌ سیدجعفر مدنی‌ بود (غلام‌ رسول‌مهر، ص‌ 305ـ 309 که‌ از زندگی‌نامة‌ خودنوشتِ سیدعبدالله‌ فرزند بهادرعلی‌ حسینی‌ نقل‌ قول‌ کرده‌ است‌). او در سالهای‌ 1216ـ1231/ 1801ـ1816، مترجم‌ و سرپرست‌ امور دفتری‌ بخش‌ هندوستانی‌ دانشکدة‌ فورت‌ ویلیام‌ بود (روباک‌ ، ضمیمه‌، ص‌ 50) و در آنجا گذشته‌ از تحقیق‌ و نگارش‌ به‌ تدریس‌ نیز اشتغال‌ داشت‌. بهادر علی‌ حسینی‌ را از دانشمندان‌ بلندپایة‌ هندوستان‌ دانسته‌اند (رجوع کنید به قدوائی‌، ص‌ 53). او شعر نیز می‌سرود، اما مجموعة‌ اشعارش‌ در دسترس‌ نیست‌ و تنها ابیاتی‌ پراکنده‌ از او در برخی‌ از آثارش‌ دیده‌ می‌شود. آثار وی‌ عبارت‌اند از: نثر بی‌نظیر ، خلاصة‌ منثوری‌ از مثنوی‌ معروف‌ میرحسن‌ دهلوی‌ (1154ـ1201) به‌ زبان‌ اردو، موسوم‌ به‌ سحرالبیان‌ . انتشارات‌ دانشکدة‌ فورت‌ ویلیام‌ در 1218/1803 آن‌ را به‌ چاپ‌ رسانید و پس‌ از آن‌ نیز بارها تجدید چاپ‌ شد؛ اخلاق‌ هندی‌ ، مجموعه‌ای‌ از حکایتهای‌ اخلاقی‌ و دلنشین‌ به‌ زبان‌ اردو (اختر راهی‌، همانجا). اصل‌ آن‌ به‌ زبان‌ سانسکریت‌ و به‌ نام‌ هِتوپَدیش‌ بوده‌ و نویسندة‌ آن‌ ناراین‌ بَت‌ است‌. ترجمة‌ فارسی‌ این‌ کتاب‌ مفرح‌ القلوب‌ نام‌ دارد. در 1218/1803 دانشکدة‌ فورت‌ ویلیام‌ اخلاق‌ هندی‌ را چاپ‌ کرد و پس‌ از آن‌ نیز بارها تجدید چاپ‌ شد؛ تاریخ‌ آسام‌ ، ترجمة‌ فتح‌ عبریه‌ ( یا عبرتیه‌ ) تألیف‌ شهاب‌الدین‌ احمدبن‌ محمد ولی‌ طالش‌ به‌ زبان‌ اردو. اصل‌ کتاب‌ به‌ زبان‌ فارسی‌ بوده‌ است‌ (استوری‌، ج‌ 1، بخش‌1، ص‌ 582ـ584؛ نیز رجوع کنید به آفتاب‌ اصغر، ص‌ 438ـ441). موضوع‌ آن‌ پیشرویهای‌ نظامی‌ یکی‌ از سرداران‌ دوران‌ حکومت‌ اورنگ‌ زیب‌ (1068ـ1119/ 1658ـ1707) به‌ نام‌ میرمحمد سعید اردستانی‌ معروف‌ به‌ میر جمله‌ (متوفی‌ 1073) در آسام‌ و کوچ‌بهار است‌ که‌ نویسنده‌ جنگاوریهای‌ او را دیده‌ و تحریر کرده‌ است‌. تاریخ‌ آسام‌ در 1220/1805 کامل‌ شده‌ اما هنوز به‌ طبع‌ نرسیده‌ است‌؛ قواعد زبان‌ اردو ، که‌ خلاصه‌ای‌ است‌ از کتاب‌ هندوستانی‌ زبان‌ قواعد ، تألیف‌ جان‌ گیل‌کریست‌ (گیل‌کریست‌، مقدمة‌ داودی‌، ص‌48؛ نیز رجوع کنید به محمد انصارالله‌، ص‌18ـ24). آثار دیگری‌ نیز نظیر نقلیات‌، نقلیات‌ لقمان‌ و ترجمة‌ قرآن‌ به‌ او منسوب‌ است‌. این‌ کتابها را حسینی‌ با یاری‌ دوستان‌ خویش‌ نوشته‌ یا ترجمه‌ کرده‌ است‌ (صدیقی‌، ص‌ 170، 179ـ180؛ قریشی‌، ص‌215ـ 217).منابع‌: آفتاب‌ اصغر، تاریخ‌نویسی‌ فارسی‌ در هند و پاکستان‌ ، لاهور 1364 ش‌؛ سفیر اختر راهی‌، ترجمه‌های‌ متون‌ فارسی‌ به‌ زبانهای‌ پاکستانی‌ ، اسلام‌آباد 1365 ش‌؛ محمد انصارالله‌، قاعدة‌ هندی‌ ریخته‌ عرف‌ رسالة‌ گلکرست‌ ، علیگره‌ 1973؛ محمد عتیق‌ صدیقی‌، گلکرست‌ اوراُس‌ کاعهد ، علیگره‌ 1960؛ وحید قریشی‌، کلاسیکی‌ ادب‌ کاتحقیقی‌ مطالعه‌ ، لاهور 1965؛ جان‌گیل‌ کریست‌، قواعد زبان‌ اردو، مشهور به‌ رسالة‌ گلکریست‌ ، چاپ‌ خلیل‌الرحمان‌ داودی‌، لاهور 1962؛ غلام‌ رسول‌ مهر، جماعت‌ مجاهدین‌ ، لاهور [ بی‌تا. ] ؛Sa ¦dig A l-Rah ¤ma ¦n K ¤idwai, Gilchrist and the language of Hindustan , Delhi 1972; Thomas Roebuck, Annals of the College of Fort William , Calcutta 1819; Charles Ambrose Storey, Persian literature: a bio-bibliographical survey , vol. I/1, London 1970.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

معین الدین عقیل

حوزه موضوعی

شبه قاره هند و جنوب شرق آسیا

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده