حزب ملی بنگلادش
معرف
حزب ملى بنگلادش،# از احزاب بنگلادش که ژنرال حسین محمد ارشاد آن را بنیان گذاشت.
متن
حزب ملى بنگلادش، از احزاب بنگلادش که ژنرال حسین محمد ارشاد آن را بنیان گذاشت.پس از آنکه ژنرال حسین محمد ارشاد در 1362ش/ 1983 خود را رئیس‌جمهور بنگلادش* خواند (باکستر، ص 85؛ جهان، ص 19)، در 1364ش/1985 مجمع سیاسى جدیدىبه نام جبهه ملى ایجاد کرد که متشکل از پنج گروه بود: حزب مردم، حزب متحد مردم، حزب دموکراتیک، و اعضاى سابق حزب ملی‌گراى بنگلادش* و مسلم‌لیگ. در مهر 1364/ اکتبر 1985، ممنوعیت فعالیتهاى سیاسى تا اندازه‌اى برداشته شد و جبهه ملى در کمتر از شش ماه منحل و حزب ملى رسماً در 11 دى 1364/ اول ژانویه 1986، به رهبرى محمد ارشاد، ایجاد شد (کبیر، ص 52؛ باکستر، ص 112؛ >آسیاى جنوبى 2008<، ص 145).به دستور ارشاد، انتخابات مجلس سوم در 17 اردیبهشت 1365/ 7 مه 1986 برگزار گردید. حزب ملی‌گراى بنگلادش این انتخابات را تحریم کرده بود، اما احزاب دیگر، همچون عوامی‌لیگ، در آن شرکت‌کردند. وقتى نتیجه‌انتخابات به‌نفع حزب ارشاد، تمام شد، عوامی‌لیگ و احزاب دیگر، دولت را به تقلب درانتخابات متهم‌کردند. دراین‌زمان،مخالفان اصلی‌ارشاد دو حزب بودند: حزب ملی‌گراى بنگلادش به رهبرى بیگم خالده ضیاء، بیوه ژنرال ضیاءالرحمان؛و حزب عوامی‌لیگ به رهبرى شیخ‌حسینه واجد، دختر شیخ مجیب‌الرحمان* (>حکومت و سیاست در آسیاى جنوبى <،ص292ـ 293؛ جهان، ص19ـ 20؛ نیز رجوع کنید بهحزب ملی‌گراى بنگلادش*).ارشاد در 6 شهریور 1365/ 28 اوت 1986 از فرماندهى ارتش استعفا کرد تا بتواند در انتخابات ریاست جمهورى شرکت کند. او در این انتخابات ــکه در 23 مهر/ 15 اکتبر همان سال برگزار شد و حزب ملی‌گراى بنگلادش آن را تحریم کرده بودــ به ریاست جمهورى رسید (باکستر، ص 112ـ113). تظاهرات احزاب مخالف در سراسر بنگلادش، ارشاد را ناگزیر ساخت که مجلس را منحل کند و انتخابات مجلس چهارم را در 13 اسفند 1366/ 3 مارس 1988 برگزار نماید. در این انتخابات ــ که حزب ملی‌گراى بنگلادش و عوامی‌لیگ آن را تحریم کرده بودندــ حزب ملى ارشاد بیشتر کرسیها را از آن خود ساخت (غلام‌حسین، ص 205ـ206؛ باکستر، ص 114).پس از این انتخابات، حزب ملی‌گراى بنگلادش و عوامی‌لیگ، با حمایت احزاب دیگر، اعتصابات و تظاهرات سراسرى به راه انداختند (>حکومت و سیاست در آسیاى جنوبى <، ص 293؛ غلام‌حسین، ص 206).با فزونى یافتن اعتراضات و تظاهرات، ارشاد در 6 آذر 1369/ 27 نوامبر 1990 حالت فوق‌العاده اعلام کرد، اما ارتش حمایت چندانى نکرد و او مجبور شد در 15 آذر/ 6 دسامبر همان سال قدرت را به دولت موقت بی‌طرف واگذار نماید. قاضى شهاب‌الدین احمد هم رئیس‌جمهورى موقت این دولت شد (فخرالدین احمد، ص 11ـ13). حسین محمد ارشاد و همسرش در 21 آذر/ 12 دسامبر همان سال دستگیر شدند و در نبود ارشاد، میزان الرحمان چودورى رئیس موقت حزب ملى شد. در انتخابات مجلس پنجم (اسفند 1369/ فوریه 1991)، حزب ملى چند کرسى به دست آورد. حزب ملى در انتخابات مجلس (خرداد 1375/ ژوئن 1996)، چندین کرسى را به خود اختصاص داد. پس از این انتخابات، که عوامی‌لیگ بیشتر کرسیها را از آن خود ساخته بود، حزب ملى از عوامی‌لیگ در تشکیل دولت حمایت نمود و به دولت هم پیوست (باکستر، ص115؛ مظفر احمد، ص 61؛ >آسیاى جنوبى 2008<، ص127).ارشاد در 19 دى 1375/ 9 ژانویه 1997، با قید ضمانت، از زندان آزاد شد. در فروردین 1378/ آوریل 1999 حزب ملى، در پى اختلافاتِ سران آن، به سه گروه تقسیم شد. علاوه بر گروه ژنرال ارشاد، گروه دیگرى به رهبرى میزان‌الرحمان چودورى وانورحسین مَنجو ایجاد گردید. گروه سوم هم تحت رهبرى قاضى فیروز راشد قرار گرفت. در انتخابات 1380ش/2001، گروه ارشاد چهارده کرسى و گروه انور حسین یک کرسى مجلس را به دست آوردند (>آسیاى جنوبى 2008<، ص 127، 145؛ >حکومت و سیاست در آسیاى جنوبى <، ص 281؛ مظفر احمد، همانجا).منابع :Craig Baxter, Bangladesh: from a nation to a state, Boulder, Col. 1997; Fakhruddin Ahmed, The caretakers: a first hand account of the interim government of Bangladesh (1990-1991), Dhaka 1998; Golam Hossain, "Bangladesh Nationalist Party: from military rule to the champion of democracy", in political parties in South Asia, ed. Subrata K. Mitra, Mike Enskat, and Clemens Spiess, Westport, CT: Praeger, 2004; Government and politics in South Asia, [by] Craig Baxter etal., Boulder, Col.: Westview Press, 2002; Rounaq Jahan, "Bangladesh: promise and performance", in Bangladesh: promise and performance, ed. Rounaq Jahan, London: Zed Books, [2000 ?]; Bhuian Md. Monoar Kabir, Politics of Military rule and the dilemmas of democratization in Bangladesh, New Delhi 1999; Muzaffer Ahmad, "Bangladesh", in Electoral processes and governance in South Asia, New Delhi: Sage Publications, 2008; South Asia 2008, 5thed., London: Routhledge, 2007.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

نصیر محمود

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 13
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده