بویْل جان
معرف
خاورشناس‌ انگلیسی‌، که‌ به‌ سبب‌ تحقیقاتش‌ دربارة‌ ایلخانیان‌ شناخته‌ شده‌ است‌
متن
بویْل‌ ، جان‌، خاورشناس‌ انگلیسی‌، که‌ به‌ سبب‌ تحقیقاتش‌ دربارة‌ ایلخانیان‌ شناخته‌ شده‌ است‌. وی‌ در 1916 در جنوب‌ انگلستان‌ به‌ دنیا آمد و تحصیلات‌ ابتدایی‌ و متوسطة‌ خود را در ساری‌ ، در همان‌ منطقه‌ تمام‌ کرد. در پی‌ نقل‌ مکان‌ خانواده‌اش‌ به‌ بیرمنگهام‌ در 1934، در دانشگاه‌ آنجا، شروع‌ به‌ تحصیل‌ زبان‌ و ادبیات‌ آلمانی‌ کرد. پس‌ از کسب‌ درجة‌ عالی‌ در این‌ رشته‌، در 1937، برای‌ تحصیل‌ زبان‌ و ادبیات‌ شرق‌ به‌ آلمان‌ سفر کرد. ابتدا، در گوتیِنْگن‌ از شایدر کسب‌ علم‌ نمود، و سپس‌ وارد دانشگاه‌ برلین‌ شد. در 1939 به‌ انگلستان‌ بازگشت‌ و در مدرسة‌ مطالعات‌ شرقی‌ و آفریقایی‌ در لندن‌ شروع‌ به‌ تحصیل‌ در مقطع‌ دکتری‌ کرد. در 1941، با شروع‌ جنگ‌، وارد ارتش‌ شد و چند ماهی‌ به‌ عنوان‌ افسر استحکامات‌ انجام‌ وظیفه‌ کرد. از 1942تا1950 در دایرة‌ ویژة‌ اطلاعات‌ سِری‌ وابسته‌ به‌ وزارت‌ امور خارجة‌ انگلستان‌ خدمت‌ کرد. در 1947، زیر نظر مینورسکی‌، که‌ بویل‌ تقریباً در تمام‌ فعالیتهای‌ علمی‌ خود از وی‌ پیروی‌ می‌کرد، مدرک‌ دکتری‌ دریافت‌ کرد. پایان‌نامة‌ او دربارة‌ قسمتی‌ از تاریخ‌ جهانگشا ی‌ جوینی‌ بود. در 1950، دانشیار کرسی‌ تازه‌ تأسیس‌ زبان‌ و ادبیات‌ فارسی‌ در دانشگاه‌ منچستر شد و جز اقامت‌ یک‌ساله‌ (1959ـ1960) به‌ عنوان‌ استاد میهمان‌ در کالیفرنیا، تمام‌ حیات‌ علمی‌ خود را در منچستر گذراند. در 1966 به‌ استادی‌ کرسی‌ تحقیقات‌ ایران‌ در دانشگاه‌ منچستر دست‌ یافت‌ و سرانجام‌ در پی‌ بیماری‌ کوتاهی‌، در 1357ش‌/ 1978 درگذشت‌.بویل‌، افزون‌ بر زبانهای‌ مهم‌ غربی‌، از قبیل‌ یونانی‌ و لاتین‌، حتی‌ روسی‌، زبانهای‌ فارسی‌، عربی‌ و ترکی‌ را به‌ خوبی‌ می‌دانست‌. همچنین‌ زبانهای‌ پهلوی‌، گالیسیایی‌، ایرلندی‌ قدیم‌، مغولی‌ و ارمنی‌ را نیز در حد خواندن‌ و درک‌ متن‌ آموخته‌ بود. او در اواخر عمر به‌ فرهنگ‌ عامه‌ [ فولکلور ] علاقه‌مند شد و مقالات‌ بسیاری‌ در مجلّة‌ فولکلور (منچستر) در این‌ زمینه‌ نوشت‌. مدتی‌ نیز مدیریت‌ نشر بعضی‌ از کتب‌ و مجله‌های‌ مهم‌ انگلستان‌، از قبیل‌ > تاریخ‌ ایران‌ کمبریج‌ < و > مجلة‌ آسیای‌ مرکزی‌ < را بر عهده‌ داشت‌.بویل‌ به‌ ادبیات‌ کهن‌ ایران‌، بویژه‌ متون‌ تاریخی‌ دورة‌ ایلخانیان‌، علاقة‌ بسیار داشت‌.آثار برجستة‌ او عبارت‌اند از: > فرهنگ‌ کاربردی‌ زبان‌ فارسی‌ < (لندن‌، 1949) لغتنامة‌ کوچکی‌ برای‌ علاقه‌مندان‌ به‌ فراگیری‌ زبان‌ فارسی‌؛ ترجمة‌ انگلیسی‌ تاریخ‌ جهانگشا ی‌ جوینی‌ (ج‌ 1 و 2، منچستر، 1958) که‌ محمد قزوینی‌ در سه‌ جلد (1912ـ1937) آن‌ را منتشر کرده‌ بود. ترجمة‌ چنین‌ اثری‌ همراه‌ با یادداشتها و توضیحات‌ با وجود اسامی‌ کسان‌ و مکانها و اصطلاحات‌ بسیار مشکل‌ مغولی‌ و ترکی‌ نشان‌دهندة‌ اطلاعات‌ عمیق‌ بویل‌ در این‌ زمینه‌ است‌؛ > دستور زبان‌ فارسی‌ نوین‌ < (ویسبادن‌، 1966)؛ تاریخ‌ ایران‌ کمبریج‌ (ج‌1ـ5، لندن‌، 1968). او که‌ نشر این‌ اثر را بر عهده‌ داشت‌، مقاله‌ای‌ با عنوان‌ «تاریخ‌ دودمانی‌ و سیاسی‌ ایلخانان‌» در آن‌ دارد [ تاریخ‌ ایران‌ کمبریج‌ (جلد پنجم‌) گردآورنده‌: جی‌.آ.بویل‌، ترجمة‌ حسن‌ انوشه‌، تهران‌ 1366، بخش‌ چهارم‌ ] ، > جانشینان‌ چنگیزخان‌ < (لندن‌ ـ نیو یورک‌، 1971). ترجمة‌ بخش‌ فرزندان‌ چنگیز از جامع‌ التواریخ‌ رشیدالدین‌ فضل‌الله‌، در این‌ کار نیز بویل‌ همان‌ شیوة‌ خود در ترجمة‌ تاریخ‌ جوینی‌ را به‌ کار بسته‌ است‌. ترجمة‌ انگلیسی‌ الهی‌نامه‌ از مثنویهای‌ صوفیانة‌ عطّار (منچستر، 1976) که‌ در آن‌ اشراف‌ بسیار بویل‌ به‌ زبانهای‌ فارسی‌ و انگلیسی‌ نمایان‌ است‌؛ > امپراتوری‌ مغول‌ 1206ـ1370 < حاوی‌ بیست‌وچهار مقالة‌ منتشر شدة‌ او در مجلات‌ علمی‌ غرب‌ دربارة‌ مسائل‌ بررسی‌ نشدة‌ تاریخ‌ مغول‌ و ترک‌ (لندن‌، 1977) و سرانجام‌ > ایران‌، تاریخ‌ و میراث‌< (منچستر، 1978)، اثری‌ فشرده‌ در مورد تاریخ‌، میراث‌ فرهنگی‌ و ادبیات‌ ایران‌.منابع‌:C. F. Beckingham, Professor J. A. Boyle; JRAS (1979), 184-186; Encyclopaedia Iranica, s.v. "Boyle" (by Peter Jackson); Obituary Dr. John A. Boyle", Hamdard Islamicus , II/2 (1979), 116.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

اورهان بیلگین ( د.ا.د.ترک )

حوزه موضوعی

تاریخ

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده