بوشنْجی
معرف
بوشَنْجی‌ ،# شهرت‌ سه‌ تن‌ از اهل‌ فقه‌، حدیث‌، ادب‌ و تاریخ‌.
متن
بوشَنْجی‌ ، شهرت‌ سه‌ تن‌ از اهل‌ فقه‌، حدیث‌، ادب‌ و تاریخ‌.1) عبدالرحمان‌بن‌ محمد داودی‌ بوشنجی‌، فقیه‌ و محدّث‌ خراسان‌ در قرن‌ پنجم‌. وی‌ در ربیع‌الاول‌ 374 در بوشنج‌ * به‌ دنیا آمد و در همانجا به‌ تحصیل‌ پرداخت‌. بوشنجی‌ برای‌ نقل‌ و استماع‌ حدیث‌، از 399 تا 405، به‌ شهرهای‌ مختلف‌ سفر کرد و در سفری‌ که‌ به‌ غزنه‌ کرده‌ بود، در شهر بُست‌ با عرفای‌ مشهوری‌ چون‌ ابوعلی‌ دَقّاق‌ و عبدالرحمان‌ سُلَمی‌ و امام‌ فخر سنجری‌ ملاقات‌ کرد (صریفینی‌، ص‌ 483). وی‌ ادبیات‌ را از ابوعلی‌ فَنجکِردی‌ (پنجکردی‌) و فقه‌ را در مرو از ابوبکر قفّال‌ و در نیشابور از ابوسهل‌ صُعلوکی‌ و در بغداد از ابوحامد اسفراینی‌ و در بوشنج‌ از ابوسعید یحیی‌بن‌ منصور فقیه‌ و دیگران‌ آموخت‌ و از احمدبن‌ محمدبن‌ صلب‌ و عبدالواحدبن‌ محمدبن‌ مهدی‌ و دیگران‌ حدیث‌ شنید (سُبکی‌، ج‌ 5، ص‌ 117؛ صفدی‌، ج‌ 18، ص‌ 252ـ253؛ ابن‌جوزی‌، ج‌ 16، ص‌ 256؛ ابن‌شاکر کتبی‌، ج‌ 2، ص‌ 295؛ ابن‌تغری‌بردی‌، ج‌ 5، ص‌ 99؛ سمعانی‌، ج‌ 2، ص‌ 448). ابوالقاسم‌ زوزنی‌، ابن‌سوره‌ و ابن‌الوقت‌ از شاگردان‌ او بوده‌اند و بخاری‌ در صحیح‌ خود از او روایت‌ کرده‌ است‌ (سمعانی‌، همانجا).نسبت‌ «داودی‌»، چنانچه‌ سمعانی‌ (همانجا) تصریح‌ کرده‌، معرّف‌ پیروی‌ او از مذهب‌ فقهی‌ ظاهری‌ است‌. بوشنجی‌ به‌ زهد و تقوا موصوف‌ بود و در اواخر عمر به‌ زادگاه‌ خود بازگشت‌ و به‌ تدریس‌ و تألیف‌ و افتا مشغول‌ شد و مجلس‌ نقل‌ حدیث‌ تشکیل‌ داد. بزرگِ مشایخ‌ خراسان‌ بود. او در شوال‌ 467 درگذشت‌ (صفدی‌؛ سمعانی‌، همانجاها؛ سبکی‌، ج‌5، ص‌119؛ ابن‌شاکر کتبی‌، ج‌2، ص‌295ـ296). او بهرة‌ وافری‌ از نظم‌ و نثر داشت‌. نمونه‌ای‌ از اشعارش‌ را صَفَدی‌ (ج‌ 18، ص‌ 253)، ابن‌شاکر کُتُبی‌ (ج‌ 2، ص‌ 296) و سبکی‌ (ج‌ 5، ص‌ 119ـ120) نقل‌ کرده‌اند.2) ابوالفتح‌ مختاربن‌ عبدالحمید بوشنجی‌، محدّث‌، ادیب‌ و مورّخ‌ قرن‌ ششم‌. وی‌ در بوشنج‌ به‌ دنیا آمد. از جدّ مادری‌ خود عبدالرحمان‌بن‌ محمد داودی‌ بوشنجی‌ استماع‌ حدیث‌ کرده‌ و به‌ ابوسعد اجازة‌ حدیث‌ داده‌ بود (یاقوت‌ حموی‌، ج‌ 1، ص‌ 759). از تألیفات‌ او وفیات‌ الشّیوخ‌ است‌ که‌ در آن‌ تاریخ‌ وفات‌ علما و مشایخ‌ را ذکر کرده‌ است‌ (کحاله‌، ج‌ 12، ص‌ 211؛ بغدادی‌، ج‌ 2، ستون‌ 423؛ یاقوت‌ حموی‌، ج‌ 1، ص‌ 758). وی‌ در 15 رمضان‌ 536 در اِشکیذَبان‌، قریه‌ای‌ بین‌ بوشنج‌ و هرات‌، درگذشت‌ (یاقوت‌ حموی‌، ج‌ 1، ص‌ 281، 759).3) محمدبن‌ ابراهیم‌بن‌ سعید بوشنجی‌ عبدی‌ (204ـ291)، فقیه‌ مالکی‌، محدّث‌، ادیب‌ و لغوی‌. او شیخ‌ اهل‌ حدیث‌ زمان‌ خود در نیشابور بود (صفدی‌، ج‌ 1، ص‌ 342؛ ابن‌عماد، ج‌ 2، ص‌ 205). برای‌ تحصیل‌ علم‌ به‌ جاهای‌ مختلف‌ سفر کرد و با بزرگان‌ ادب‌ ملاقات‌ و کتابهایی‌ تألیف‌ کرد. ابوعبدالله‌ بخاری‌، محمدبن‌ اسحاق‌ صاغائی‌، ابوبکر صَبغی‌ بخاری‌ از او روایت‌ کرده‌اند (ابن‌عماد، همانجا؛ ذهبی‌، ج‌ 2، ص‌ 657ـ659).منابع‌: ابن‌تغری‌بردی‌، النجوم‌ الزاهرة‌ فی‌ ملوک‌ مصر و القاهرة‌ ، قاهره‌ [ تاریخ‌ مقدمه‌ 1383/ 1963 ] ؛ ابن‌جوزی‌، المنتظم‌ فی‌ تاریخ‌ الملوک‌ و الامم‌ ، چاپ‌ محمد عبدالقادر عطا و مصطفی‌ عبدالقادر عطا، بیروت‌ 1412/1992؛ ابن‌شاکر کتبی‌، فوات‌ الوفیات‌ ، چاپ‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌ 1973ـ1974؛ ابن‌عماد، شذرات‌ الذّهب‌ فی‌ اخبار من‌ ذهب‌ ، بیروت‌ 1399/1979؛ اسماعیل‌ بغدادی‌، هدیة‌ العارفین‌ ، ج‌ 1ـ2، در حاجی‌خلیفه‌، کشف‌ الظنون‌ ، ج‌ 5 ـ6، بیروت‌ 1410/1990؛ محمدبن‌ احمد ذهبی‌، کتاب‌ تذکرة‌ الحفاظ‌ ، حیدرآباد دکن‌ 1375ـ1377 /1955ـ 1958؛ عبدالوهاب‌بن‌ علی‌ سُبکی‌، طبقات‌ الشافعیة‌ الکبری‌ ، چاپ‌ محمود طناحی‌ و عبدالفتاح‌ محمد حلو، قاهره‌ 1964ـ1976؛ عبدالکریم‌بن‌ محمد سمعانی‌، الانساب‌ ، چاپ‌ عبدالله‌ عمربارودی‌، بیروت‌ 1408/1988؛ ابراهیم‌بن‌ محمد صریفینی‌، تاریخ‌ نیسابور: المنتخب‌ من‌ السیاق‌ ، قم‌ 1362 ش‌؛ خلیل‌بن‌ ایبک‌ صفدی‌، کتاب‌ الوافی‌ بالوفیات‌ ، ج‌ 18، چاپ‌ أیمن‌ فؤاد سیّد، ویسبادن‌ 1408/1988؛ عمررضا کحاله‌، معجم‌ المؤلّفین‌ ، دمشق‌ 1957ـ1961، چاپ‌ افست‌ بیروت‌ [ بی‌تا. ] ؛ یاقوت‌ حموی‌، معجم‌ البلدان‌ ، چاپ‌ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ‌ 1866ـ1873، چاپ‌ افست‌ تهران‌ 1965.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

داود الهامی

حوزه موضوعی

فقه وحقوق

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده